ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, 7 Nisan 2026 tarihinde Macaristan'ın başkenti Budapeşte'yi ziyaret ederek Başbakan Viktor Orban ile bir araya geldi. Görüşme sırasında Vance, ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesini basın mensuplarının önünde yaparak Orban'a desteğini açıkladı ve "Biz Viktor Orban'ın yeniden seçilmesi için her şeyi yapacağız!" ifadesini kullandı. Bu destek, ABD Başkan Yardımcısı Vance'nin Orban'a destek çağrısı ile paralellik gösteriyor.

Macaristan'ın Küresel Modeldeki Rolü

Viktor Orban, 16 yıldır sürdürdüğü iktidarında ülkesinde "liberal olmayan demokrasi" olarak adlandırdığı bir siyasi modeli hayata geçirdi. Bu model, 1970 ve 1980'lerde yükselen liberal demokrasilere alternatif olarak ortaya çıktı. Liberal dünya görüşü hukuk devleti, çoğulculuk, azınlık hakları, kadın özgürlüğü ve çevre korumacılığı gibi değerleri savunurken, piyasa ekonomisinin egemenliğini ön plana çıkarıyordu. Ancak bu sistem, orta sınıfı zor durumda bırakırken, düşük gelirli grupları kaderlerine terk etmişti.

Öte yandan, Çin ve bazı Asya ülkeleri sosyal haklar ve insan haklarına daha az önem verirken ekonomik anlamda büyük başarılar elde etti ve küresel ekonominin önemli aktörleri haline geldi.

Orban Modelinin Özellikleri ve Yayılması

Orban'ın "liberal olmayan demokrasi" modelinde seçimler yapılmakla birlikte, iktidara gelen parti otoriter bir yapı kuruyor. Temel hak ve özgürlükler, ulusal egemenlik ve güvenlik söz konusu olduğunda geri plana itilmekte, devlet çıkarları uluslararası hukuk ve anlaşmaların önüne geçebilmektedir. Lider, oluşturduğu milli elitle ülkenin siyasi ve ekonomik kontrolünü elinde tutarken, parlamento, anayasa mahkemesi, basın ve diğer önemli kurumlar etkisizleşmektedir.

Bu model Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde hükümet düzeyinde uygulanırken, Batı Avrupa'da radikal sağ partilerin yükselmesine zemin hazırladı. Macaristan'ın AB üyesi olmasına rağmen Rusya, Çin ve Türkiye ile stratejik ilişkiler kurması da modelin yayılmasında etkili oldu. Trump'ın 2024'te ABD başkanlığına yeniden seçilmesi ve MAGA hareketinin Budapeşte'deki etkinlikleri, Orban rejiminin uluslararası alanda takdir edilmesinde önemli bir rol oynadı.

Macaristan Seçimlerinde Kritik Sorular

Orban'ın otoriter rejimiyle ilgili en büyük tartışma, seçimlerle iktidara gelmesine rağmen demokratik hakların kısıtlanması nedeniyle bu rejimlerden demokratik dönüşün mümkün olup olmadığı etrafında dönüyor. İktidar partisi devlet kaynaklarını kullanarak gücünü pekiştirirken, ulusal medya tek sesli hale geliyor ve muhalif sesler bastırılıyor. Yargı bağımsızlığının zayıflaması nedeniyle muhalefetin talepleri etkisiz kalıyor. Ancak son kamuoyu yoklamaları, Orban'a karşı muhalefet lideri Peter Magyar'ın ön plana çıktığını gösteriyor. Bu bağlamda, Macaristan'da genç seçmenlerin Tisza Partisi'ne yönelmesi muhalefetin güç kazanmasında önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor.

Macaristan'da 8 Nisan 2026'da yayımlanan Median adlı araştırma kuruluşunun anketine göre, Peter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi, 199 sandalyeli parlamentoda 138-143 sandalye kazanarak anayasa değişikliği için gerekli olan üçte iki çoğunluğu elde edebilir. Median, 2022 seçimlerini en doğru tahmin eden kuruluşlardan biri olarak biliniyor.

Hükümete yakın anket şirketlerine göre ise iktidar partisi Fidesz önde görünüyor, ancak Orban en büyük siyasi meydan okumayla karşı karşıya. Magyar, Şubat 2024'te yaşanan bir çocuk istismarı vakasıyla ilgili af skandalı sonrası hükümetin yolsuzluklarına tepki göstererek partiden ayrıldı. Kısa sürede Tisza Partisi'ni devralan Magyar, 2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde yüzde 29,6 oy alarak dikkat çekti. Sosyal medyayı etkin kullanan Magyar, Orban'ı elitlere hizmet etmekle suçluyor ve değişim vaat ediyor.

ABD'nin Orban'a verdiği açık destekle ilgili olarak Magyar, "Macaristan'ın kaderi Washington'da, Moskova'da ya da Brüksel'de değil, Budapeşte'de belirlenecek" ifadelerini kullandı. Bu tartışmalar, Macaristan'da seçim öncesi TürkAkım hattı gerilimi ve Orban-Magyar açıklamaları ile de ilişkilendirilebilir.