ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, 7 Nisan'da Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de Başbakan Viktor Orban ile bir araya geldi. Vance, basın karşısında ABD Başkanı Donald Trump ile canlı telefon görüşmesi yaparak Orban'a tam destek verdi ve "Biz Viktor Orban'ın yeniden seçilmesi için her şeyi yapacağız!" ifadelerini kullandı.

Orban'ın 'Liberal Olmayan Demokrasi' Modeli

Viktor Orban, 16 yıllık iktidarı süresince Macaristan'da "liberal olmayan demokrasi" adı altında yeni bir siyasi model geliştirdi. Bu model, liberal demokrasinin hukuk devleti, çoğulculuk, azınlık ve kadın hakları gibi unsurlarını hedef alırken, piyasa ekonomisine öncelik veriyor. Orban'ın yaklaşımında, ulusal egemenlik ve güvenlik temel hak ve özgürlüklerin önünde tutulabiliyor ve devlet kurumları liderin kontrolüne giriyor.

Bu otoriter yapı, seçimlerle iktidara gelmesine rağmen, demokratik hakların kısıtlanması nedeniyle geri dönüşü zor bir sistem olarak değerlendiriliyor. Lider, milli elit ile ülkenin siyasi ve ekonomik kontrolünü elinde tutarken, parlamento, anayasa mahkemesi ve medya gibi kurumlar etkisizleştiriliyor.

Modelin Avrupa ve ABD'deki Yansımaları

Orban'ın modeli Orta ve Doğu Avrupa'da hükümetler tarafından uygulanırken, Batı Avrupa'da radikal sağ partilerin yükselişine zemin hazırladı. Ayrıca, Macaristan'ın Rusya, Çin ve Türkiye ile stratejik ilişkiler kurması bu modelin yaygınlaşmasında rol oynadı. Trump'ın 5 Kasım 2024 seçimlerinde yeniden başkan seçilmesi, Orban rejiminin küresel anlamda tanınmasını ve desteklenmesini sağladı.

Macaristan'da Seçim Öncesi Durum

Macaristan'da 9 Nisan Pazar günü yapılacak seçimler öncesinde, kamuoyu yoklamaları muhalefet lideri Peter Magyar'ın önderliğindeki Tisza Partisi'nin önemli bir avantaj sağladığını gösteriyor. Median tarafından hvg.hu için hazırlanan ve 8 Nisan'da açıklanan ankette Tisza Partisi'nin 199 sandalyeli parlamentoda 138-143 sandalye kazanabileceği belirtiliyor. Bu durum, anayasayı değiştirmek için gereken üçte iki çoğunluğun elde edilmesi anlamına geliyor.

Fidesz'e yakın anket şirketleri ise iktidar partisinin önde olduğunu gösteriyor ancak Orban, 16 yıllık iktidarı boyunca karşılaştığı en büyük siyasi sınavla karşı karşıya bulunuyor.

Peter Magyar ve Tisza Partisi'nin Yükselişi

2024 Şubat ayında Fidesz'ten ayrılan Peter Magyar, Tisza Partisi'ni devralarak kısa sürede geniş bir halk desteği topladı. 2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde %29,6 oy alarak dikkat çekti. Magyar, sosyal medyayı etkin kullanarak Orban'ı "elitlere hizmet etmekle" suçluyor ve değişim vaat ediyor.

ABD'nin Orban'a açık desteği hakkında konuşan Magyar, "Macaristan'ın kaderi Washington'da, Moskova'da ya da Brüksel'de değil Budapeşte'de belirlenecek" dedi. Bu tartışmalar, Macaristan'da seçim öncesi TürkAkım hattı gerilimi ve Orban-Magyar açıklamaları ile de ilişkilendirilebilir.