Amerika Birleşik Devletleri'ndeki çeşitli araştırma kuruluşlarının ortak geliştirdiği deneysel aşı, farelerde yapılan deneylerde virüslere, bakterilere ve bazı alerjik reaksiyonlara karşı etkili koruma sağladı. Uzmanlar, bu yöntemin başarılı olması durumunda gelecekte tek bir burun spreyi aracılığıyla birçok solunum yolu hastalığına karşı korunmanın mümkün olabileceğini belirtiyor.

Nazal Sprey Formunda Aşı

GLA-3M-052-LS+OVA adı verilen aşı, enjeksiyon yöntemi yerine burun spreyi olarak uygulanıyor. Fareler üzerinde gerçekleştirilen çalışmalarda, üç doz aşı verilen hayvanların SARS-CoV-2 ve diğer bazı koronavirüslere karşı üç ay boyunca korunduğu gözlemlendi. Aşılanan farelerin akciğerlerindeki virüs yükü, aşı yapılmayanlara kıyasla yaklaşık 700 kat daha azdı.

Bilim insanları ayrıca, aşının bağışıklık sisteminin yanıt verme süresini hızlandırdığını tespit etti. Normalde akciğerlerde bağışıklık sistemi SARS-CoV-2’ye karşı etkili bir yanıt oluşturmak için yaklaşık iki haftaya ihtiyaç duyarken, aşılanan farelerde bu süre üç güne indi.

Bakteriyel Enfeksiyonlara ve Alerjilere Karşı Etki

Deneylerin dikkat çeken bir diğer sonucu, aşının sadece virüslere değil, bazı bakteriyel enfeksiyonlara karşı da koruma sağlaması oldu. Aşılanan fareler, Staphylococcus aureus ve Acinetobacter baumannii gibi hastanelerde sık rastlanan ve antibiyotik direnci artan bakterilere karşı daha dirençli hale geldi.

Ayrıca araştırmacılar, aşının alerjik reaksiyonları azalttığını da gözlemledi. Toz akarlarına maruz bırakılan aşılı farelerde astım benzeri belirtiler, bağışıklık hücrelerinin aşırı çoğalması ve akciğerdeki mukus üretimi belirgin şekilde azaldı.

Bağışıklık Sistemini Farklı Yöntemle Harekete Geçiriyor

Çoğu aşı, bağışıklık sistemine virüs veya bakterinin zararsız bir parçasını göstererek, vücudun o patojene özgü antikorlar üretmesini sağlar. Ancak bu yöntem hedefe yönelik olup, örneğin grip aşılarının her yıl güncellenmesini gerektirir.

Yeni geliştirilen aşı ise farklı bir yaklaşım izleyerek bağışıklık sisteminin iki farklı kolunu aynı anda harekete geçirmeyi amaçlıyor: uzun süreli ve spesifik olan adaptif bağışıklık ile hızlı fakat kısa süreli çalışan doğuştan gelen bağışıklık. Stanford Üniversitesi'nden mikrobiyolog Bali Pulendran, bu yöntemin bağışıklık sistemini daha uzun süre "hazır" tutabileceğini ifade ediyor.

"Sonbaharda uygulanacak tek bir burun spreyiyle COVID-19, grip, RSV ve soğuk algınlığı gibi virüslere ek olarak bakteriyel zatürre ve bazı alerjenlere karşı koruma sağlanabilir. Bu tıpta büyük bir dönüşüm yaratabilir," dedi Pulendran.

İnsan Denemelerine Doğru

Bilim insanları şu anda insanlarda klinik denemelere hazırlanıyor. Araştırma başarılı olursa, bu tür evrensel bir aşının 5-7 yıl içinde kullanıma girmesi bekleniyor. Ancak uzmanlar, bağışıklık sisteminin uzun süre yüksek alarmda tutulmasının olası yan etkilerinin dikkatle incelenmesi gerektiğini vurguluyor.