ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından, Kıbrıs'taki İngiliz üssünün insansız hava araçları (İHA) ile vurulması, adada askeri dengede önemli değişikliklerin işareti olabilir.

Kıbrıs Cumhuriyeti yetkililerinin açıklamalarına göre, 1 Mart'ta Güney Kıbrıs'taki Akrotiri hava üssüne düzenlenen İHA saldırısının Tahran destekli Lübnan Hizbullahı tarafından gerçekleştirilmiş olabileceği belirtildi. İran, Kıbrıs'a yönelik saldırı iddialarını yalanladı. Hizbullah ise saldırıyı üstlenmedi.

Avrupa ve Türkiye'nin Askeri Tepkisi

Bu gelişmenin ardından Yunanistan, İngiltere, Fransa, İspanya ve Hollanda gibi Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, dönemin başkanı olan Kıbrıs'ı korumak amacıyla askeri takviyeler yapacaklarını ilan etti. Türkiye de Kıbrıs'ın kuzeyine F-16 savaş uçakları ve hava savunma sistemleri yerleştirdi.

9 Mart'ta Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Kıbrıs'ı ziyaret ederek destek mesajları verdi. BBC Türkçe'ye konuşan uzmanlar, adadaki bu askeri hareketliliğin "donmuş ihtilaf" olarak tanımlanan Kıbrıs sorununda yeni gelişmelere yol açabileceğini belirtti.

Kıbrıs'ta Askeri Varlık ve Üsler

Kıbrıs, yaklaşık 10 bin kilometrekarelik yüzölçümüyle, dünyadaki en yoğun silahlanma bölgelerinden biri olarak görülüyor. Ada üzerinde Türkiye, Yunanistan, İngiltere ve Birleşmiş Milletler (BM) askerlerinin dahil olduğu altı farklı askeri güç bulunuyor.

Kuzey Kıbrıs'ta Türk Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı yaklaşık 40 bin asker görev yapıyor. Ayrıca Kıbrıslı Türklerden oluşan Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı da bu yapıya dahil. Dünya Bankası'nın 2020 verilerine göre, uluslararası alanda tanınan Kıbrıs Cumhuriyeti'nin silahlı kuvvetlerinde 13 bin aktif personel bulunuyor. Yunanistan'ın ise adada yaklaşık 950 askeri var.

Adada ayrıca İngiltere'ye ait Akrotiri ve Dhekelia adlarında iki egemen üs bölgesi bulunuyor. Bu bölgelerde toplam 3.800 İngiliz askeri personeli ve aileleri yaşıyor. 1 Mart'taki İHA saldırısının ardından Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, bu üslerin durumunun İngiliz hükümetiyle görüşülmesi gerektiğini vurguladı.

Adada çatışmaları önlemek için BM Barış Gücü de görev yapıyor. Tampon bölgedeki barış gücünde yaklaşık bin asker bulunuyor.

Doğu Akdeniz'e Yapılan Askeri Sevkiyatlar

Saldırının ardından birçok ülkeden Kıbrıs ve çevresine askeri takviyeler yapıldı. Yunanistan, ada için iki fırkateyn ve dört F-16 savaş uçağı gönderdi. Türkiye ise altı F-16 ve hava savunma sistemleri sevk etti. Türkiye Milli Savunma Bakanlığı, 18 Mart'ta yaptığı açıklamada, garantör ülke olarak sadece adanın kuzeyinin değil, tamamının güvenliğini sağlamak için ilave tedbirler aldığını bildirdi.

Fransa, bölgeye hava savunma sistemleri, bir fırkateyn ve Charles de Gaulle uçak gemisini gönderdi. İspanya, Doğu Akdeniz'e en gelişmiş muhrip gemisi Cristobal Colon'u yolladı. Hollanda ve İtalya da bölgeye fırkateyn sevk edeceklerini açıkladı.

Kıbrıs Türk yönetimi lideri Tufan Erhürman, 15 Mart'ta yaptığı açıklamada, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Avrupa ülkeleriyle askeri işbirliğinin adadaki güvenliği riske attığını belirtti. Erhürman, bu riskin Kıbrıs Türk halkının iradesi olmadan ortaya çıktığını ve kendilerini de kapsadığını ifade etti.

Uzman Görüşleri ve Bölgesel Riskler

Ege Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden Doç. Dr. Altuğ Günal, askeri sevkiyatların İran tehdidine karşı gerekçe gösterilse de bunun daha derin bir stratejik dönüşümün işareti olarak okunabileceğini söylüyor. Bölgede asker sayısının artmasının yanlış hesaplama veya kaza sonucu sıcak temas riskini artırdığına dikkat çekiyor.

Lefkoşa merkezli PRIO Cyprus Centre Direktörü Harry Tzimitras, Türkiye'nin Yunanistan'dan sonra benzer bir askeri güçle Kıbrıs'a yerleşmesinin beklenen bir adım olduğunu belirtiyor. Tzimitras, Kıbrıs'ın mevcut savaşın bir parçası olmadığını ve çatışmaya dahil olma niyetinde olmadığını vurguluyor.

Doğu Akdeniz Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ahmet Sözen, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin durumu "fırsat" olarak görüp Avrupalı müttefiklerini bölgeye çağırdığını, Ankara'nın ise Türk-Yunan dengesinin lehine bozulmaması için dengelemeye çalıştığını ifade ediyor.

London School of Economics Uluslararası İlişkiler ve Avrupa Politikaları Bölümü'nden Doç. Dr. Spyros Economides ise Kıbrıs'ın garantör ülkeleri Türkiye, İngiltere ve Yunanistan'ın adaya askeri güç konumlandırmasının sorun olmadığını belirtiyor. Economides, askeri sevkiyatların Kıbrıs'ın hava sahasını dış tehditlere karşı korumak için yapıldığını ve bunun bölgesel tehdit veya krize yol açacağına dair değerlendirmeleri "felaket tellallığı" olarak nitelendiriyor.

Bölgesel Rekabet ve Diyalog

Prof. Dr. Ahmet Sözen, Ortadoğu'daki savaşın küresel düzeyde çok kutuplu sisteme geçişin parçası olduğunu savunuyor. ABD, İsrail, Türkiye ve Yunanistan gibi aktörlerin bu dönemi kendi egemenliklerini genişletme fırsatı olarak değerlendirdiğini belirtiyor.

Doç. Dr. Altuğ Günal, yaşanan gelişmeleri Yunanistan ve Kıbrıs'ın Batılı aktörlerle yakın güvenlik işbirliği kurarak Türkiye'yi dengeleme ve çevreleme çabası olarak yorumluyor. Tarafların ani sürprizlerden kaçındığını ve özellikle Türkiye ile Yunanistan'ın diyalogunu sürdürmesinin dengeli bir yaklaşım olduğunu ifade ediyor.

Spyros Economides ise mevcut askeri hareketliliğin Kıbrıs meselesiyle bağlantılı olmadığını, yakın zamana kadar müzakere ihtimalinin sürdüğünü belirtiyor. Harry Tzimitras, sıcak çatışma dönemlerinde uzun vadeli sorunların geri plana itildiğini hatırlatıyor ve Kıbrıs'a yönelik tehditlerin ada halklarının ortak sorunlarına odaklanmasını sağlayabileceğini vurguluyor.

Ertuğrul Cingil / Haber7

Bu gelişmeler, Trump'ın İran Savaşıyla Yalnızlaşması ve İç Çatlaklar başlıklı haberle bölgesel dinamikler açısından ilişkilendirilebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Kıbrıs'taki askeri durumu ve uluslararası ilişkilerdeki etkileri için TBMM'de ABD-İsrail ve İran Çatışmalarıyla İlgili Kapalı Oturum haberine göz atılabilir.