Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'nun ardından, yeni Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 18-20 Mart tarihlerinde üç günlük Körfez turunu gerçekleştirdi. Ziyaretler kapsamında Suudi Arabistan'ın Riyad, Katar'ın Doha ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin Abu Dabi kentlerinde üst düzey temaslarda bulundu.

Bakan Fidan'ın bu turu, bölgedeki savaş sonrası ilk yüksek seviyeli diplomatik girişim olarak dikkat çekti. Turun amacı, savaşın seyri hakkında değerlendirmelerde bulunmak ve Türkiye'nin Körfez ülkeleriyle son dönemde güçlenen ilişkilerinin savaşın etkisiyle nasıl şekilleneceğini analiz etmekti.

Riyad'daki Kritik Toplantı ve Ortak Bildiri

Fidan'ın ilk durağı Riyad oldu. Burada Suudi Arabistan'ın ev sahipliğinde, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri ile Azerbaycan, Ürdün, Türkiye, Mısır, Lübnan, Pakistan, Suriye ve BAE dışişleri bakanları bir araya geldi. Toplantının temel gündemi, İran'ın KİK ülkeleri, Azerbaycan, Ürdün ve Türkiye'yi hedef alan saldırılarının kınanması ve olası önlemlerin değerlendirilmesiydi. Bu bağlamda, Hürmüz Boğazı'nın güvenliği için 22 ülkenin ortak iş birliği önemli bir referans oluşturdu.

Toplantı sonrası yayımlanan ortak deklarasyonda, İran'ın saldırıları kınandı ve BM Şartı'nın 51. maddesine atıfta bulunularak, Tahran'ın misillemelerine devam etmesi halinde askeri karşılık verileceği belirtildi.

Türkiye'nin Tavrı ve Fidan'ın Vurguları

Türk basınında, Bakan Fidan'ın ortak bildiride Ortadoğu krizinin asıl sorumlusu olarak İsrail'in vurgulanmasını sağladığı ve İsrail'in yayılmacı tutumuna dikkat çekildiği haberleri yer aldı. Fidan, 19 Mart'ta Doha'da düzenlenen basın toplantısında, savaşın birinci failinin İsrail olduğunu açıkça ifade etti.

"Bölgemizi benzeri görülmemiş bir krize sürükleyen savaşın baş sorumlusu İsrail'dir. Bu saldırılar, sadece bölgeyi büyük bir savaş alanına çevirmekle kalmadı, küresel istikrarı da sarstı."

Bakan ayrıca, yalnızca İran'ı eleştirmenin doğru olmayacağını belirterek, Türkiye'nin Körfez ülkelerinden ayrıştığını gösterdi. Ancak İran'ın misillemelerine karşı da aynı sertlikte durduklarını vurguladı ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile 18 Mart'ta gerçekleştirdiği telefon görüşmesine dikkat çekti.

Savaşın Süreci ve ABD'nin Rolü

Fidan, Körfez turu boyunca savaşın süresinin ABD'nin tutumuna bağlı olduğunu belirtti. Bölge ülkelerinde savaşın iki ila üç hafta daha sürebileceği değerlendirilirken, ABD'nin tavrının belirleyici olacağına işaret etti. Bu konuda, ABD Başkanı Trump'ın ateşkes yapmayı reddetmesi ve bölgesel politikaları önemli bir etkendir.

"İsrail, ABD üzerinde etkili olmaya çalışacak ve ateşkes veya kısa sürede barışın sağlanmasını engellemek isteyecektir. ABD ve İsrail'in pozisyonlarının birbirinden uzaklaştığı değerlendirmeleri artıyor, bu da savaşın uzamasına yol açabilir."

Ankara, savaşın uzamasının bölgeye yayılma riskini artıracağını ve küresel ekonomi ile enerji güvenliği açısından olumsuz etkiler yaratacağını vurguladı. Sürecin kontrolden çıkması halinde daha kaotik bir ortam oluşabileceği uyarısında bulundu.

Türkiye'nin Bölgesel Destek ve Uyarıları

Bakan Fidan'ın turunda, İran'ın saldırılarına karşı Türkiye'nin Körfez ülkelerine verdiği destek öne çıktı. Katar ziyareti sırasında Türk askerlerini ziyaret ederek bu desteği somutlaştıran Fidan, saldırıların devamı halinde Körfez ülkelerinin karşı önlemler almak zorunda kalabileceğini belirtti.

"Körfez ülkeleri, mevcut durum devam ederse karşı önlem almak zorunda kalacaklarını ifade ediyor. Bu toplantı, bu konuda son uyarıların yapıldığı bir platform oldu."

Fidan, Tahran yönetiminin misilleme politikasından vazgeçmesinin savaşın bölgeye yayılmasını engellemek açısından kritik olduğunu dile getirdi.

Körfez Ülkeleriyle Savunma İşbirliği ve Diplomasi

Bakan ayrıca, Körfez ülkelerinin güvenlik ve savunma sanayi alanlarında yeni işbirliği seçeneklerini değerlendirebileceğini belirtti. Türkiye'nin son yıllarda savunma sanayinde kaydettiği ilerlemelerle Körfez ülkeleriyle ciddi ortaklıklar kurduğu ifade edildi.

İran'ın saldırılarının ardından birçok ülkenin Körfez ülkelerine anti-drone sistemleri ve hava savunma teknolojileri alanında ortaklık teklif ettiği biliniyor. Türkiye ile Katar arasındaki üst düzey askeri işbirliğinin yanı sıra, Suudi Arabistan ile geliştirilen KAAN savaş uçağı projesinde ortaklık imkanlarının konuşulduğu aktarıldı.

Güvenilir Bir Aktör Olarak Türkiye

Fidan, savaş sonrası Türkiye'nin bölgedeki güvenilirliğinin arttığını belirterek, tarafsız ve açık bir tutum sergilediklerini vurguladı.

"Başından beri ikircikli bir tavır takınmadık. Yanlışları tüm taraflara açıkça söyledik. İran'a ve Körfez ülkelerine yapılan yanlışları en güçlü şekilde gündeme getiriyoruz."

Bakan, savaşın diplomasi yoluyla sona erdirilmesi için girişimlerin süreceğini, Türkiye'nin yapıcı önerilerde bulunmaya devam edeceğini aktardı.

Yoğun Diplomasi ve İttifak Tartışmaları

Fidan, 22 Mart'ta İranlı ve Amerikalı yetkililerle doğrudan görüşmeler yaptı. Ayrıca Katar, Suudi Arabistan, Pakistan, Mısır ve Avrupa Birliği dışişleri bakanlarıyla telefon diplomasisi yürüttü.

Riyad'daki görüşmelerinde Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır ile bir araya gelmesi, son aylarda gündemde olan bölgesel ittifak tartışmalarını yeniden canlandırdı. Ancak Türk diplomatik kaynaklar, böyle bir ittifakın kurulmasının gündemde olmadığını, Ankara'nın bölgesel sorunlara sahiplenme ilkesi çerçevesinde iyi bir mekanizma oluşturduğunu belirtiyor.