Yerel yönetimlerin mali yapısında yaşanan bozulma, belediyeleri ciddi bir borç yükünün altına soktu. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) primleri ve vergi borçlarının yanı sıra, belediye şirketlerinin gelir-gider dengesindeki açığın büyümesi, özellikle bağlı şirketler üzerinden belediyelerin finansal durumunu zorlaştırdı.

Personel giderleri toplam harcamaların yüzde 60’ından fazlasını oluşturan birçok belediye, maaş ödemelerinde bile güçlük çekiyor. Bu durum, belediyelerin sunduğu hizmetlerde ciddi aksamalara neden oluyor.

Harcamalara Sınırlama ve Şeffaflık Öngörülüyor

AK Parti’nin üzerinde uzun süredir çalıştığı yerel yönetimler reform taslağı, belediyelerin harcamalarına sıkı kontrol getirmeyi hedefliyor. Taslakta, personel giderlerinin toplam harcamaların yüzde 30-40’ını aşmaması için yeni düzenlemeler yer alacak.

Ayrıca, belediyelerin ihale süreçlerinde şeffaflığın artırılması, merkezi idare ile belediyeler arasındaki yetki tartışmalarının sona erdirilmesi ve büyükşehir ile ilçe belediyeleri arasındaki yetki paylaşımının yeniden belirlenmesi planlanıyor. SGK primlerinin kaynakta kesilmesi de öneriler arasında bulunuyor.

Kentsel Dönüşüm ve Borç Yönetimi İçin Yeni Tedbirler

Taslakta, kentsel dönüşüm gibi projelerde görevini yerine getirmeyen belediyelere yönelik önlemler alınması öngörülüyor. Teknik, idari ve ihtiyaç analizleri yeterince yapılmamış projelere kaynak aktarılmasının engellenmesi amaçlanıyor.

Belediyelerin borç yönetimi için belli kriterlerin belirlenmesi ve mevcut borçların tasfiyesi için orta ve uzun vadeli programların hazırlanması da taslakta yer alıyor.

Yöneticilere Kamu Zararında Rücu ve Harcamaların Şeffaflığı

Kamu zararının tespit edilmesi halinde zararın yöneticilere rücu ettirilmesi, imar değişikliklerinin sıkı kurallara bağlanması gibi maddelerin de AK Parti taslağında bulunması bekleniyor. Ayrıca, belediyelerin yaptığı harcamaların belirli aralıklarla kamuoyuna internet üzerinden duyurulmasına ilişkin düzenlemeler yapılacak.

Bakanlık Raporu ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Vurguları

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 Faaliyet Raporu’nda, belediyelerin kurumsal ve mali kaynaklarını etkin kullanabilmeleri için hizmet önceliklendirmesi ve mevzuat çalışması yapılması gerektiği belirtildi.

"Belediyelerin sunduğu hizmetlere ilişkin güncel, sağlıklı ve raporlanabilir verilerin toplanması sağlanmalıdır. Yerel yönetimlerin hizmet standartları belirlenerek, sürecin basitleştirilmesi ve uygulamada birlik sağlanması gerekmektedir. Yerel yönetimlerin, merkezi idare vergi gelirlerinden aldığı pay geçmiş yıllara göre artmıştır. Gelirler artmasına rağmen gider artışlarının daha çok olması, öz gelirlerin giderleri karşılama oranını düşürmüştür."

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da yerel yönetimlerdeki sorunlara çözüm getirilmesi ve kapsamlı bir reform yapılmasının zorunlu olduğunu ifade ediyor. Erdoğan, il özel idareleri dahil olmak üzere yerel yönetimlerin tüm sisteminin "ıslah" edilmesine yönelik mesajlar veriyor.

AK Parti’nin yerel yönetimler reform taslağının yasalaşmasıyla ilgili takvim ise yakın zamanda netlik kazanacak.