2010’ların başlarında yok olmanın eşiğinde olan Sardinya’daki kızıl akbabalar, bugün 500’den fazla bireyle İtalya’nın en etkileyici doğa koruma başarılarından birine imza attı. Pestisit ve kimyasal zehirlenmeler nedeniyle hızla azalan popülasyon, yoğun koruma çalışmaları sayesinde önemli oranda arttı.

Popülasyonun Kritik Eşiği

2014 yılında Sardinya’daki Avrasya kızıl akbaba sayısı yaklaşık 60’a kadar düşmüştü. Koloni sadece Bosa ile Alghero arasındaki batı kıyısında yaşarken, kuşların ölümü esasen avcılar tarafından vurulan hayvan leşlerinde bulunan pestisit, kimyasal ve kurşun saçmalarından kaynaklanıyordu. Ayrıca doğrudan öldürülmeleri de popülasyonun azalmasında etkili oldu.

Kızıl akbabalar, leshleri temizleyerek bulaşıcı hastalık riskini azaltması nedeniyle ekosistemde kritik bir rol oynuyor. Türün azalması, Sardinya’nın doğal dengesinde zincirleme olumsuz etkiler yaratma tehlikesi taşıyordu.

Kapsamlı Koruma Projeleri

2015-2020 yılları arasında Avrupa Komisyonu desteğiyle yürütülen "Life Under Griffon Wings" projesi, besin kaynaklarının artırılması, yuvalama bölgelerindeki rahatsızlıkların azaltılması ve kamuoyunun bilinçlendirilmesine odaklandı. 2021’de başlayan "Life Safe for Vultures" projesi ise, 3 milyon avro bütçeyle 2026 sonuna kadar sürecek ve Sassari Üniversitesi, Forestas Ajansı, Sardinya Orman Teşkilatı ile Akbaba Koruma Vakfı ortaklığında yürütülüyor.

Program kapsamında akbabalar için güvenli beslenme istasyonları (carnai) kuruldu, enerji nakil hatları kuşların elektrik çarpması riskine karşı iyileştirildi ve avcılar arasında kurşunsuz mühimmat kullanımı teşvik edilerek zehirlenmeler azaltıldı.

Nüfusun Yeniden Canlanması

Türün sayısını artırmak ve yayılış alanlarını genişletmek amacıyla İspanya’daki kurtarma merkezlerinden gelen genç kızıl akbabalar Sardinya’ya geri kazandırıldı. Ocak ayında Barselona’dan gelen 15 kuş, şu anda kuşhanede adaptasyon sürecinde ve yıl içinde doğaya salınacaklar.

Son nüfus sayımı, 2024’e kıyasla yüzde 21 artışla 516-566 arasında birey olduğunu ortaya koydu. Bireylerin yaklaşık yüzde 60’ı halen Bosa’da yaşarken, orta ve güney Sardinya’da da koloniler büyüyor. 2025 yılında kuzeybatı Sardinya’da 120 çiftin ürediği tespit edildi.

Bilimsel Değerlendirmeler

"Safe for Vultures" projesinin bilimsel direktörü Fiammetta Berlinguer, 2024’e göre popülasyonda yüzde 14,3 artış görüldüğünü ve yuvadan uçan yavru sayısının da yüzde 15,5 oranında arttığını belirtti. Ayrıca, yeniden yerleştirilen bireylerin yerli kuşlarla başarılı çiftler oluşturduğu vurgulandı.

Forestas Ajansı, İtalyan medyasına yaptığı açıklamada, "Nihai hedefimiz iddialı: kızıl akbabanın yaşam alanını tüm adaya yaymak, kuzeydeki popülasyonları Sardinya’nın güneyindeki yeni yuvalama alanlarıyla yeniden buluşturmak" dedi.