Avrupa Birliği'nin (AB) ortak tarım politikası (OTP) kapsamında 2020 yılında, vergi mükellefi paralarının hayvansal gıda üretimine yoğun biçimde aktarıldığı ortaya çıktı. Yardım kuruluşu Foodrise'ın yayımladığı rapora göre, yüksek sera gazı emisyonuna sahip et ve süt ürünleri, bitkisel gıdalara kıyasla çok daha fazla destek aldı.

Hayvansal Gıdalara Yoğun Sübvansiyon

2020'de toplam OTP sübvansiyonlarının yaklaşık %77'si hayvansal gıdalar için harcandı. Bu oran, 51 milyar avroluk toplam harcamanın 39 milyar avroya denk geliyor. Sığır ve kuzu eti, mercimek ve fasulye gibi baklagillere göre yaklaşık 580 kat daha fazla destek gördü. Süt ürünleri ise kuruyemiş ve tohumlara kıyasla 554 kat daha yüksek sübvansiyon aldı. Et ve süt ürünleri birlikte ele alındığında, meyve ve sebze üretiminin aldığı desteğin on katından fazlası bu ürünlere yönlendirildi.

Çevresel Etki ve Sera Gazı Emisyonları

AB’de gıda üretiminden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının %81 ila %86'sı hayvansal gıdalardan kaynaklanıyor. Buna karşın, bu ürünler kalori ihtiyacının sadece %32'sini, protein ihtiyacının ise %64'ünü karşılıyor. Küresel ölçekte, gıda ve tarım sektörü toplam sera gazı emisyonlarının üçte birinden sorumlu olup, bu oran fosil yakıt yakımından sonra gelmektedir.

Karbon ayak izi hesaplayıcısı CO2 Everything'e göre, 100 gram sığır eti tüketimi 15,5 kilogram karbondioksit eşdeğeri salınımına neden oluyor; bu da yaklaşık 78,7 kilometre araba kullanmaya eşdeğer. Endüstriyel hayvancılığın büyümesi, karbon ayak izini artırırken, Greenpeace'e göre dünyadaki memelilerin %60'ı çiftlik hayvanlarından oluşuyor; sadece %4'ü ise yabanıl türlerden.

Ormansızlaşma ve Yem Talebi

Hayvancılık için kullanılan yemlerin üretimi, ormansızlaşmayı tetikliyor. Amazon yağmur ormanlarındaki tahribatın önemli bir nedeni, hayvan yemi olarak yetiştirilen soya talebidir. Dünya soya üretiminin yaklaşık %80’i hayvan yemi olarak kullanılıyor ve üretim son 20 yılda ikiye katlandı.

Beslenme Alışkanlıkları ve Et Vergisi Tartışmaları

Hayvansal ürünlerin çevreye olan yüksek etkisi, beslenme alışkanlıklarının iklim değişikliğine katkısı tartışmalarını artırıyor. Yapay gübre kullanımı ve metan salınımı gibi faktörler hayvancılığın kirletici olmasının temel nedenleri arasında yer alıyor. Compassion in World Farming raporuna göre, hayvanlara verilen 100 kalori mahsulden sadece 3 kalori sığır eti olarak geri dönüyor, süt ve tavuk eti de benzer şekilde düşük kalori dönüşü sağlıyor.

Foodrise’dan AB Politikalarına Eleştiri

Foodrise’dan Martin Bowman, AB sübvansiyonlarının yüksek emisyonlu et ve süt üretimini desteklemesini "skandal" olarak nitelendiriyor. Bowman, OTP'nin sağlıklı, sürdürülebilir ve bitki ağırlıklı beslenmeye geçiş için büyük bir fırsat sunduğunu belirterek, bu dönüşümün çiftçi gelirlerini artırabileceğini ve AB'nin ithalata bağımlılığını azaltabileceğini vurguluyor.

Bowman ayrıca, bitki temelli gıdaların OTP sübvansiyonlarından daha adil bir pay alması gerektiğini, AB fonlarının et ve süt ürünlerini teşvik etmek için kullanılmasının ise AB'nin sağlık ve iklim hedefleriyle çeliştiğini ifade ediyor. AB politika yapıcılarını bitki temelli gıdaların desteklenmesi için Bitki Temelli Eylem Planı oluşturulmasına çağırıyor.

Avrupa Komisyonu’nun Stratejik Diyalog Raporu

2024 yılında yayımlanan Avrupa Komisyonu Stratejik Diyalog raporu, tüketicilerin bitki temelli gıdalara geçişinin desteklenmesinin "hayati önem taşıdığı" sonucuna vardı. Raporda, 2026 yılına kadar bir AB Bitki Temelli Gıdalar Eylem Planı geliştirilmesi önerildi.

Euronews Green, konuya ilişkin görüş almak için Avrupa Komisyonu ile iletişime geçti.