Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), insanları Ay'a tekrar gönderme ve orada kalıcı bir üs kurma hedefini içeren yeni uzay keşif stratejisini tamamen yeniledi.

NASA yetkilileri, Salı günü yapılan "Ignition" etkinliğinde, ABD'nin Ay yarışındaki liderliğini sürdürmek amacıyla uzayda nükleer enerjiyle çalışan araçların test edilmesi ve yakında başlayacak çeşitli bilimsel görevleri hızlandırma planlarını kamuoyuyla paylaştı.

Ay Üssü İçin Aşamalı İnşa Planı

NASA yöneticisi Jared Isaacman, “Büyük güçler arasındaki rekabette zaman aleyhimize işliyor, başarı veya başarısızlık yıllarla değil aylarla ölçülecek” dedi. Kurum, ABD Ulusal Uzay Politikası'yla uyumlu hale getirmek üzere çalışmalarında kapsamlı değişiklikler yaptı. 2025 Aralık ayında yayımlanan bu politika, NASA'ya astronotları Ay'a geri götürme, ticari uzay faaliyetlerindeki rolü yeniden tanımlama ve uzay keşfinde dünya liderliğini devam ettirme görevleri verdi.

NASA'nın açıkladığı plana göre, ilk görevlerde Ay yüzeyinde enerji üretim yöntemleri test edilecek, bilimsel cihazlar ve teknoloji ekipmanları gönderilecek. Bilim insanları ayrıca Ay'daki iletişim ve yüzey hareketliliği yöntemlerini araştıracak.

Sonraki aşamada, kısmen yaşanabilir yapılar inşa edilip düzenli ikmal seferleri başlatılacak. Bu kapsamda, Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) ile basınçlı gezgin araç ikmali konusunda iş birliği yapılacak.

Son aşamada ise daha büyük ekipman taşınacak ve kısa süreli ziyaretler yerine Ay'da devamlı insan varlığını destekleyecek ekipler gönderilecek. NASA, bu hedef doğrultusunda İtalya ve Kanada ile ortaklık anlaşmaları imzaladı; yaşam alanları, yüzey hareketliliği ve lojistik alanlarında ek iş birlikleri yapılacak.

Kalıcı Üs ve Gateway Projesindeki Değişiklikler

Aralık 2025'te çıkarılan başkanlık kararnamesi NASA'ya 2030 yılına kadar kalıcı bir Ay üssü kurma görevi verdi. Bu üs, hem sürekli insan varlığı sağlayacak hem de gelecekteki Mars görevlerine destek olacak. Bu kapsamda, NASA Gateway uzay istasyonu projesini geçici olarak askıya aldı. 2027'de planlanan Gateway, astronotlar, bilimsel araştırmalar ve kargo için toplanma ve aktarma noktası olarak görev yapacaktı.

Ayrıca, Artemis III görevi hedefleri revize edildi. Başlangıçta 2027'de Ay inişi olarak planlanan görev, artık Dünya yörüngesinde uzay aracı sistem ve operasyonlarının test edilmesi amacıyla kullanılacak. Artemis IV misyonunun ise 2028'de insanları Ay yüzeyine indirmesi hedefleniyor. NASA, Artemis görevlerini takiben her altı ayda bir Ay görevi başlatmayı ve yılda en az bir iniş denemesi yapmayı planlıyor.

Uzayda Nükleer Enerjili Araçlar ve Yeni Bilimsel Görevler

NASA, 2028 sonuna kadar Mars'a gönderilecek ilk nükleer enerjili gezegenler arası araç olan "Space Reactor-1 Freedom"u fırlatacak. Bu araç, Güneş panellerinin yetersiz kaldığı derin uzayda yüksek güçle seyahat etmeyi sağlayan nükleer elektrikli itki teknolojisini test edecek. Mars'a ulaştığında, Skyfall adlı küçük helikopterlerden oluşan bir keşif grubunu bırakacak.

NASA, Space Reactor-1'in fırlatılmasıyla ileride yapılacak ek fırlatmalar için güvenlik kurallarını ve prosedürlerini test etmiş olacak.

Bunun yanında, NASA birkaç yeni bilimsel misyonu duyurdu. Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, evrenin genişlemesine neden olduğu düşünülen karanlık enerjiyi incelemek üzere geliştirildi.

2028'de başlatılacak Dragonfly misyonu kapsamında, sekiz rotorlu nükleer enerjili bir oktokopter Satürn'ün uydusu Titan'a gönderilecek. 2034'te Titan'a ulaşacak olan bu robot, organik açıdan zengin karmaşık ortamı keşfedecek ve yaşamı destekleyebilecek kimyasal yapı ile arazi koşullarını araştıracak.

NASA ayrıca, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından geliştirilen Rosalind Franklin Rover'ı 2028'de Mars'a gönderecek. Bu aracın içinde yer alan kütle spektrometresi, organik molekülleri tespit edip analiz edecek.

Ek olarak, gelecek yıl başlayacak yeni bir Dünya gözlem misyonu, aşırı hava olaylarını altı saat öncesine kadar daha iyi tahmin edebilmek için konvektif fırtına gelişimini inceleyecek.