Yeni yayımlanan bir araştırma, gıdalarda, içme suyunda ve çevrede yaygın olarak bulunan tarım pestisitlerinin, özellikle kırılgan toplum kesimlerinde kanser riskini artırabileceğini ortaya koydu.

Peru'da Pestisit Maruziyeti ve Kanser Arasındaki Bağlantı

Nature Health dergisinde yer alan çalışma, Peru'daki çevresel veriler, kanser kayıtları ve biyolojik örnekler üzerinden yürütüldü. Fransız Ulusal Araştırma Enstitüsü (IRD) moleküler biyoloğu Stéphane Bertani, "Ulusal ölçekte pestisit maruziyeti ile artan kanser riski arasındaki biyolojik değişiklikleri ilk kez bağdaştırabildik" ifadelerini kullandı.

Yüksek Risk Bölgeleri ve Maruziyet Haritalandırması

Araştırmacılar, Peru'da pestisit maruziyetinin ve bazı kanser türlerinin yoğun olduğu bölgeleri tespit etti. Bu alanlarda kansere yakalanma riski %150 daha yüksek bulundu. Çalışma, IRD, Pasteur Enstitüsü, Toulouse Üniversitesi ve Peru Ulusal Neoplastik Hastalıklar Enstitüsü iş birliğiyle gerçekleştirildi. Epidemiolog Jorge Honles, 2014-2019 yılları arasındaki çevresel pestisit yayılımını modelleyerek yüksek çözünürlüklü maruziyet haritası oluşturduklarını belirtti.

Maruziyetin orta ve yüksek riskli bölgeleri, Peru topraklarının üçte birinden fazlasını kapladı. Kirlenmenin ekili alanların dışına 30-50 kilometreye kadar ulaştığı gözlendi. Modeller, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından insanlarda kanserojen olarak sınıflandırılmamış pestisitleri de içerdi.

Kanser Kayıtları ve Moleküler Bulgular

2007-2020 yıllarında tanı almış 150 binden fazla hasta verisiyle çaprazlanan pestisit maruziyeti, özellikle And Dağları'nın yüksek ve yamaç kesimlerinde yoğunlaştı. Moleküler analizler, pestisitlerin hücre işlevi ve kimliğini koruyan süreçleri bozduğunu gösterdi. Bu biyolojik değişiklikler, enfeksiyonlar, iltihaplanma ve çevresel stres faktörlerine karşı dokuları daha hassas hale getirebilecek erken ve sessiz etkiler olarak tanımlandı.

Kanser Türleri ve Bölgesel Riskler

Araştırma, farklı kanser türlerinin ortak hücresel zayıflıklar paylaştığını ve pestisit maruziyetinin bu zayıflıkları artırabileceğini ortaya koydu. En yaygın risk bölgeleri, sindirim sistemi, akciğer ve deri kanserleri gibi endodermal ve ektodermal epitel kaynaklı tümörlerle ilişkilendirildi.

Peru'da karaciğer kanserinin en yaygın alt tipi olan hepatoselüler karsinom (HCC), özellikle Junín bölgesinde, siroz olmayan ve yerli kökenli genç bireylerde orantısız şekilde ortaya çıkıyor. Yazarlar, karaciğerin kimyasalların metabolizmasında kritik rolü nedeniyle çevresel maruziyet açısından bir "gözcü" organ olarak değerlendirildiğini belirtti. Bu durum, daha önce gizli hepatit B enfeksiyonu ile ilişkilendirilmiş olsa da, çalışma karaciğer kanseri kümelerinin yüksek pestisit maruziyet bölgeleriyle örtüştüğünü ve tümör içermeyen karaciğer dokusunun erken dönemde kanserojen maruziyetiyle uyumlu moleküler işaretler taşıdığını ortaya koydu.

Çevresel ve Sosyoekolojik Etkiler

Yazarlar, pestisitlerin gıdalarda, suda ve ekosistemlerde yaygın olduğunu, bu durumun çevresel maruziyetin haritalanmasını zorlaştırdığını vurguladı. Yoğun tarım, sürdürülemez arazi yönetimi ve sınırlı sağlık hizmetlerinin kesişiminde yer alan bölgelerde pestisit yayılımının ekolojik dayanıklılığı azaltabileceği ve sağlık eşitsizliklerini derinleştirebileceği uyarısında bulundular.

Politika ve Sağlık Müdahaleleri İçin Öneriler

Araştırmacılar, bulguların düzenleyici politikalarına sosyo-ekolojik eşitliğin yerleştirilmesinin önemini ortaya koyduğunu belirtti. Bu yaklaşımın, ekolojik zararları azaltmak ve çevresel faktörlerle tetiklenen kanserlerden savunmasız nüfusları korumak açısından vazgeçilmez bir adım olduğu ifade edildi.