Uzun yıllardır kadınların ağrıyı erkeklerden farklı deneyimlemesi, çoğunlukla stres, duygudurum değişiklikleri veya sosyal faktörlerle ilişkilendirilmekteydi. Bu nedenle, kadınların kalıcı ağrı şikayetlerinin sağlık hizmetlerinde yeterince dikkate alınmadığı eleştirileri yapılmaktaydı. Ancak yeni bir araştırma, ağrının geçme hızında bağışıklık hücrelerinin kritik bir rol oynayabileceğine işaret ediyor.

Ağrıyı Durduran Molekül: İnterlökin-10

Nöroimmünoloji alanında uzmanlaşan bilim insanları, sinir sistemi ile bağışıklık sistemi arasındaki iletişimi araştırarak, ağrının neden bazı kişilerde kronikleştiğini anlamaya çalıştı. Çalışmada fareler üzerinde yapılan deneyler ve trafik kazası sonrası acil servise başvuran hastalardan alınan veriler analiz edildi. Araştırmacılar özellikle "interlökin-10" (IL-10) adlı moleküle odaklandı. Daha önce bu molekülün sadece iltihap azaltıcı bir işlevi olduğu düşünülüyordu. Ancak yeni bulgular, IL-10’un doğrudan ağrı sinyallerini taşıyan sinir hücrelerine etki ederek adeta bir "kapatma düğmesi" gibi çalıştığını ortaya koydu.

Bağışıklık Hücreleri ve Cinsiyet Farkları

Çalışmada, IL-10 molekülünün çoğunlukla kanda dolaşan ve yaralanan dokulara ulaşan "monosit" adlı bağışıklık hücreleri tarafından üretildiği belirlendi. Hem hayvanlarda hem de insanlarda erkeklerin yaralanma sonrası ağrıyı daha hızlı atlattığı gözlemlendi. Bu farklılığın sebebi olarak, bağışıklık hücrelerinin davranışındaki cinsiyete bağlı farklılıklar gösterildi. Erkeklerde monositlerin daha yüksek oranda IL-10 ürettiği tespit edilirken, kadınlarda bu tepkinin daha zayıf olduğu görüldü. Araştırmacılar, bu farkın büyük ölçüde hormonlarla ilişkili olduğunu düşünüyor. Testosteron hormonunun bağışıklık hücrelerini IL-10 üretmeye teşvik ettiği ortaya çıktı. Daha yüksek testosteron seviyelerinin, ağrı sinyallerinin daha hızlı bastırılmasına yardımcı olabileceği belirtiliyor. Bu durum, erkeklerde bazı yaralanmalardan sonra ağrının daha çabuk azalmasını açıklayan biyolojik bir mekanizma sunuyor.

Yeni Tedavi Yöntemlerine Kapı Açabilir

Araştırmanın en dikkat çekici sonucu, bağışıklık sistemine bakış açısını değiştirmesi oldu. Uzun süre bağışıklık sisteminin ağrıyı artıran iltihaplanmanın ana nedeni olduğu düşünülürken, yeni bulgular aynı sistemin ağrının sona ermesinde de kritik rol oynadığını gösterdi. Uzmanlar, gelecekte geliştirilecek tedavilerin yalnızca ağrı sinyallerini baskılamak yerine, vücudun kendi "ağrıyı kapatma mekanizmasını" güçlendirmeye odaklanabileceğini belirtiyor. Bağışıklık hücrelerinin sinirleri daha etkili şekilde sakinleştirmesinin sağlanması halinde, ameliyat veya yaralanma sonrası iyileşme süreci hızlanabilir ve kronik ağrı gelişimi önlenebilir.

Bilim insanları daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu vurgulasa da, bu çalışma kadın ve erkekler arasındaki ağrı farkını anlamada önemli bir adım olarak görülüyor. Ayrıca, milyonlarca insanı etkileyen kronik ağrı sorununa karşı yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesinin önünü açabilir.