Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, İstanbul'un önemli tarihi yapılarından Ayasofya-i Kebir Camii ve Sultanahmet Camii'nde yürütülen restorasyon çalışmaları hakkında detaylı açıklamalarda bulundu. Bakan Ersoy, Sultanahmet'teki restorasyonun sona erdiğini, Ayasofya'daki çalışmaların ise hızla devam ettiğini belirtti.

Restorasyon Süreci ve Bilimsel Denetim

Ersoy, restorasyon süreçlerinin kapsamlı inceleme, belgeleme, planlama aşamalarının yanı sıra bilim insanlarının görüşleri ve bilim kurullarının kararları doğrultusunda yürütüldüğünü vurguladı. Bakanlık olarak kültür ve turizm alanında tarihi mirasların korunmasının öncelikli olduğunu dile getiren Ersoy, göreve geldikleri günden beri restorasyon, inşa ve ihya çalışmalarının ana hizmet başlıklarından biri olduğunu ifade etti.

Geleceğe Miras Projesi ve Yurt Dışındaki Çalışmalar

"Geleceğe Miras" projesi kapsamında restorasyonların geniş bir coğrafyada sürdüğünü belirten Ersoy, 11 ilde tamamen yıkılan eserlerin yeniden ayağa kaldırıldığına dikkat çekti. Ayrıca, Tiran'daki Ethem Bey Camii'nden Macaristan'daki Gül Baba Türbesi'ne kadar birçok yabancı ülkedeki tarihi eserlerin de ihyasına yönelik önemli adımlar atıldığını aktardı.

Ayasofya'daki Detaylı Restorasyon Çalışmaları

Ayasofya'da kuzey, doğu ve güney cepheler ile minarelerde yaklaşık 11 bin metrekarelik iskele kurulduğunu açıklayan Ersoy, çimento esaslı sıvaların temizlendiğini ve biyolojik oluşumların giderildiğini belirtti. Mermer yüzeylerde mekanik temizlik devam ederken, erken Bizans, geç-Orta Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait bulgulara uygun el yapımı tuğlalar kullanılarak onarım yapıldığını söyledi.

Minarelerde yapılan kontrollü söküm, taş onarımları, korkuluk ve alemlerin yenilenmesi gibi işlemlerin planlanan takvime uygun ilerlediğini bildiren Ersoy, statik güçlendirmelerin de sürdüğünü kaydetti.

Kubbe üzerinde yürütülen çalışmalarda, mozaiklerin zarar görmemesi için geçici çelik çatı ve platform sistemleri kurulduğunu, zemin testleri ve titreşim analizlerinin olumlu sonuç verdiğini aktardı. Harim bölümünde mermer döşemeler dikkatle sökülüp belgelemeleri yapıldıktan sonra çok katmanlı geçici döşeme sistemi uygulandığını anlattı.

Yer Altı Tünelleri ve Mezar Yapısı Çalışmaları

Bakan Ersoy, Ayasofya'nın yer altı tünelleri ve hipoje olarak adlandırılan mezar yapısında yapılan temizlik ve etüt çalışmalarının bilimsel yöntemlerle devam ettiğini belirtti. Batı Bahçe ve Kuzey Cephe Vezir Bahçe bölgelerinde yapılan kazılarda yüzlerce metre uzunluğundaki tüneller belgelenmiş, toplamda binlerce ton dolgu toprak çıkarılmıştır.

Bu çalışmaların temel amacının yapının tarihsel katmanlarını ortaya çıkarmak, mevcut riskleri tespit etmek ve kültürel mirası güvenli şekilde korumak olduğunu vurguladı.

Sultanahmet Camii Restorasyonu

Sultanahmet Camii'nde 2018'den bu yana sürdürülen restorasyonun tarihindeki en kapsamlı çalışma olduğunu ifade eden Ersoy, ibadete kapatılmadan yürütülen restorasyon kapsamında ana kubbeye 8 metre yüksekliğinde çelik platform kurulduğunu ve tüm altı minarenin yapısal onarımlarının tamamlandığını bildirdi.

Yaklaşık 400 tonluk kurşun kaplama yenilendi, kubbe, ağırlık kuleleri, revaklar ve minarelerdeki alemlerin altın kaplamaları değiştirildi. İç ve dış cephelerde taş ve mermer yüzeylerde temizlik ve sağlamlaştırma yapıldı.

22 binden fazla 16. ve 17. yüzyıla ait çini karo tek tek belgelenip gerekli müdahaleler yapıldı. Önceki onarımlarda kullanılan çimento esaslı müdahaleler uzaklaştırılarak özgün katmanlara ulaşıldı.

Diğer Restorasyon Detayları

Kalem işi ve bezemeli yüzeylerde konservasyon yapılarak eksik bölümler özgün tekniklerle tamamlandı. Ahşap kapılar, bronz ve demir kapılar ile şebekelerde konservasyon uygulandı. Aydınlatma ve ses sistemleri yenilenerek akustik performans artırıldı, halılar ise tarihi kimlikle uyumlu şekilde değiştirildi.

Revaklı avlu giriş kapılarında konservasyon sürerken, Hünkar Kasrı restorasyonu ve peyzaj düzenlemeleri de devam ediyor. Bakan Ersoy, bu çalışmaların geçici çözümler değil, uzun vadeli koruma ve yaşatma amaçlı olduğunu vurguladı.

Şeffaflık ve Teşekkür

Ersoy, süreçle ilgili eleştirilere rağmen yapılan işlerin en güçlü cevap olduğunu belirtti. Ayasofya ve Sultanahmet başta olmak üzere tüm projelerde ilerlemelerin şeffaf şekilde kamuoyuyla paylaşılmaya devam edeceğini söyledi.

Bakan, Ayasofya Bilim Kurulu üyeleri Prof. Dr. Hasan Fırat Diker, Prof. Dr. Asnû Bilban Yalçın ve Doç. Dr. Mehmet Selim Ökten ile Sultanahmet Bilim Kurulu üyeleri ve diğer katkıda bulunanlara teşekkürlerini iletti.

Restorasyon çalışmalarında görev alan tüm bilim insanları, uzmanlar, sanatçılar ve işçilere minnettarlığını ifade eden Ersoy, kapsamlı bilgilendirmenin ardından yeni başarı hikayelerinde tekrar bir araya gelmeyi temenni etti.

Bu kapsamlı restorasyon faaliyetleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Hasankeyf’te sürdürülen kültürel miras koruma ve turizm projeleri ile paralel bir şekilde yürütülmektedir.