Covid-19 pandemisi, 25 milyondan fazla can kaybına ve uzun vadeli sağlık problemlerine yol açarak dünya genelinde sağlık anlayışını derinden etkiledi. Son altı yılda, pandeminin çıkış noktasıyla ilgili Çin, Rusya ve Afrika'daki olası laboratuvar sızıntılarına dair çeşitli teoriler gündeme geldi.

ABD merkezli istihbarat kuruluşları FBI ve CIA, salgının kaynağı olarak Wuhan Viroloji Enstitüsü'nü işaret etmişti. Ancak, 2026 yılının başında Ulusal Sağlık Enstitüleri Direktörü Dr. Jay Bhattacharya, Covid-19'un laboratuvardan çıktığı yönündeki görüşünü bilimsel kanıtlara dayanarak savundu.

Öte yandan, birçok kamu sağlığı yetkilisi ve devlet kurumu, virüsün hayvanlardan insana geçtiği zoonotik köken teorisini desteklemeyi sürdürüyor.

Yedi Büyük Salgının Genetik Analizi

ABD'nin üç farklı eyaletinden araştırmacıların katılımıyla gerçekleştirilen ve prestijli bilim dergisi Cell'de yayımlanan yeni çalışma, Covid-19 da dahil olmak üzere yedi büyük viral salgını genetik açıdan inceledi. Araştırma, salgın öncesinde virüslerde olağandışı genetik değişimlerin gözlenmediğini ortaya koydu.

Bu sonuç, laboratuvar ortamında üretilme iddialarını zayıflatırken, virüslerin doğada hayvanlar arasında dolaşarak tesadüfen insanlara bulaşma yeteneği kazandığını gösterdi.

Covid-19: Talihsiz Bir Tesadüf Mü?

California Üniversitesi San Diego'dan virolog Dr. Joel Wertheim, SARS-CoV-2'nin yarasalarda gelişirken rastgele mutasyonlar sonucu insanlarda pandemi yaratacak yetkinliğe ulaştığını ifade etti. The New York Times'a verdiği demeçte, "SARS-CoV-2, insan virüsü olma konusunda tesadüfen oldukça başarılı oldu" dedi.

Araştırma, virüsün yarasadan yarasaya geçerken mutasyonlar kazandığını, ancak insanlarda tespit edilen radikal değişimlerin ilk yıl içinde ortaya çıktığını tespit etti.

Rus Gribi İstisnası: Laboratuvar İzleri

İncelenen salgınlar arasında tek istisna, 1977'de Sovyetler Birliği'nde görülen H1N1 'Rus gribi' oldu. Bilimsel analizler, bu virüsün laboratuvar ortamında yetiştirilen virüslere ait mutasyon kalıplarını barındırdığını gösterdi. Bu durum, virüsün başarısız bir aşı denemesi sonucu ortaya çıktığına dair spekülasyonları doğrular nitelikte.

Gelecekteki Pandemilere Dair Uyarılar

Araştırma ekibi ayrıca 2009 Domuz Gribi, Ebola ve Mpox gibi virüslerin evrimsel geçmişini takip etti. İnsanlara geçtikten sonra bu virüslerin mutasyon hızını artırarak daha agresif hale geldiği görüldü. Dr. Wertheim, "İnsanlara girdikten sonra yeni bir süreç başlıyor" dedi.

Dünya Sağlık Örgütü'nün geçen ay yayımladığı raporla uyumlu olan bu bulgular, SARS-CoV-2'nin yarasalardan kaynaklandığını ve Wuhan'daki hayvan pazarları aracılığıyla insanlara geçtiği teorisini güçlendiriyor.

Wertheim, doğada insanlara bulaşmaya hazır pek çok virüsün bulunduğuna dikkat çekerek, "Asıl bilmediklerimiz bizi vuracak. Onlar dışarıda ve harekete geçmeye hazırlar" uyarısında bulundu.