Beyoğlu'ndaki Hollanda Sarayı, Dünya Kadınlar Günü kapsamında "Kültürde Kadın Başarısı: Hollanda–Türkiye Perspektifi" başlıklı bir etkinliğe ev sahipliği yaptı. Hollanda İstanbul Başkonsolosluğu tarafından organize edilen programda, kültür ve sanat alanında çalışan kadınların karşılaştıkları yapısal engeller ve deneyimleri ele alındı.

Etkinlik, Hollanda İstanbul Başkonsolosu Daan Huisinga'nın açılış konuşmasıyla başladı. Ardından müzisyen Göksu Unur'un canlı performansı gerçekleşti. Programın devamında, moderatörlüğünü Asena Günal'ın üstlendiği panelde kültür profesyonelleri Aslı Bildirici, Gül İçel ve İlkay Bilgiç konuşmacı olarak yer aldı.

Kültür Sektöründe Kadınların Karşılaştığı Zorluklar

Panelin açılış konuşmasını yapan Asena Günal, kültür sektörünün genellikle ilerici ve özgür bir alan olarak algılandığını ancak verilerin aksini gösterdiğini belirtti. Günal, "Kültür alanında istihdam, terfi, kariyer gelişimi ve ücretlerde eşitsizlikler mevcut. 2017'de yayımlanan 'Power and Culture' raporu bunu ortaya koydu. Ayrıca İKSV'nin 2022'de sinema ve müzik sektörlerine dair hazırladığı toplumsal cinsiyet raporu da ayrımcılık ve taciz vakalarının varlığını gösteriyor," dedi.

Günal, araştırmaların kültür sektöründe çalışan pek çok kadının kadın olmanın kariyerleri üzerinde olumsuz etkisi olduğunu düşündüğünü ortaya koyduğunu ifade etti. Üç sektördeki kadın ve erkekler arasında cinsiyet temelli görev dağılımlarının devam ettiğini ve geleneksel rollerin dışına çıkan kadınların erkeklere kıyasla daha fazla çaba sarf etmek zorunda kaldığını belirtti.

Kültür Alanında Görünmeyen Emek ve Temsil Sorunu

Kültür yöneticisi ve film yapımcısı İlkay Bilgiç, kültür alanındaki görünmeyen emek konusuna dikkat çekti. Bilgiç, "Bir festival, sergi ya da performansın ardında geniş bir emek ağı var. Sahnedeki sanat eserinden ibaret olmayan bu süreçte iletişimi kuran, insanları bir araya getiren, ilişkileri sürdüren ve süreci yöneten çok sayıda insan yer alıyor. Bu emeğin büyük bir kısmını kadınlar üstleniyor ancak çoğu zaman görünmez kalıyor," dedi.

Bildiç, kültür alanında temsilin de önemli bir mesele olduğunu vurgulayarak, "Sahneye çıkabiliyoruz ama karar alma süreçlerinde ne kadar yer alabiliyoruz? Bu nedenle kendi alanlarımızı yaratma ihtiyacı doğuyor," ifadelerini kullandı.

Müzik ve Sinema Sektöründeki Cinsiyet Eşitsizlikleri

Müzik sektöründe çalışan kültür profesyoneli Gül İçel, sektördeki eşitsizliklerin günlük iş deneyimlerine yansıdığını belirtti. İçel, sahne arkası prodüksiyon alanının erkek egemen olduğuna dikkat çekerek, "Çoğu durumda cinsiyetlendirilmek ve yaptığınız işin yanında cinsiyet temsili üzerinden de kendinizi konumlandırmak zorunda kalmak ekstra bir yük oluşturuyor," dedi.

UNESCO destekli bir araştırmaya atıfta bulunan İçel, müzik sektöründe sahneye çıkma fırsatlarında ciddi bir cinsiyet farkı olduğunu aktardı. Araştırma verilerine göre, ayda ikiden fazla sahneye çıkan kadın müzisyenlerin oranı yüzde 9 iken, erkeklerde bu oran yüzde 44'e ulaşıyor. Ayrıca kadın müzisyenlerin yaklaşık yüzde 40'ı performansları sırasında tacize maruz kaldıklarını ifade ediyor.

Sinema sektöründe çalışan yönetmen Aslı Bildirici ise Hollanda'da edindiği deneyimleri paylaştı. Yönetmenliğin hâlâ çoğunlukla erkeklerle özdeşleştirildiğini belirten Bildirici, "Başarılı yönetmen denildiğinde genellikle maskülen bir 'deha' imajı akla geliyor. Bu algı, kadınların yönetmenlik yapabileceğine dair güveni zorlaştırıyor," dedi.

Bildirici, film setlerindeki geleneksel hiyerarşik yapıların değişebileceğini ifade ederek, "Daha demokratik ve kapsayıcı üretim süreçleri oluşturmak mümkün. Birlikte çalıştığımız ekiplerin bu süreçte kendilerini iyi hissetmesi önemli," diye konuştu.

Eşitlik İçin Dayanışma ve Kapsayıcı Politikalar Gerekiyor

Panelde konuşanlar, kültür sektöründe eşitliğin güçlendirilmesi için dayanışma ağları kurulmasının ve kurumların uzun vadeli destek mekanizmaları oluşturmasının önemine vurgu yaptı. Karar alma süreçlerinde daha kapsayıcı temsil gerektiğini belirten konuşmacılar, kültür politikalarının sadece görünürlük sağlamaktan öte sürdürülebilir destek mekanizmaları üretmesi gerektiğinin altını çizdi.