Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi (ANAMED), Osmanlı döneminde Fenerli Rumların tarihî ve kültürel yaşamını derinlemesine ele alan yeni bir sergiye ev sahipliği yapıyor. "Cümle Fener Burada: Hane, Mahalle, Saray ve Şehir" adlı sergi, 11 Mart 2026 - 24 Ocak 2027 tarihleri arasında ziyaret edilebilecek.

Serginin İçeriği ve Teması

Küratörler Namık Günay Erkal, Firuzan Melike Sümertaş ve Haris Theodorelis-Rigas tarafından hazırlanan sergi, 18. yüzyılda İstanbul’un Fener mahallesi ile Eflak ve Boğdan beylikleri arasındaki siyasi, toplumsal ve mekânsal ilişkileri inceliyor. Arşiv belgeleri, nadir kitaplar, haritalar, mimari çizimler ve üç boyutlu modeller aracılığıyla, Fenerli seçkinlerin yaşam alanları Osmanlı sarayına ve Boğaz kıyılarına kadar uzanan etkileşim ağları görünür hale getiriliyor.

İlham Kaynağı ve Serginin Destekçileri

Sergi, 1719 yılında Bükreş’te bir âlimin "Cümle Fener burada; artık İstanbul’u hatırlamıyorum" ifadesinden esinlenerek hazırlandı. Bu çalışma, Fener mahallesi ile Eflak ve Boğdan arasında kurulan çok yönlü ilişki ağlarını ve Osmanlı’nın 18. yüzyıldaki diplomatik ve sosyal dinamiklerini ortaya koyuyor. Koç Holding ve Vehbi Koç Vakfı’nın desteğiyle gerçekleştirilen sergi, ziyaretçilere benzersiz bir deneyim sunuyor.

Özel Çalışmalar ve Etkinlikler

TED Üniversitesi Mimarlık Bölümü öğretim üyelerinin tasarlayıp ürettiği üç boyutlu hane ve mahalle modelleri ile Koç Üniversitesi KARMA XR Lab üyeleri tarafından sanal ortamda canlandırılan "Bir Fener Evi" gibi çalışmalar, sergiye katılanların deneyimini zenginleştiriyor. Ayrıca 12 Mart Perşembe günü uluslararası katılımlı bir panel düzenlenecek. Atina Gennadius Kütüphanesi direktörü Maria Georgopoulou, emeritus profesör Johann Strauss ve küratörler, serginin metodolojik yeniliklerini tartışacak.

Serginin Tematik Bölümleri

Sergi, Fenerli Rumların 18. yüzyıldaki toplumsal ve mekânsal hayatını on tematik bölümde sunuyor: Fener ve ilişki ağları; Osmanlı sarayındaki görevleri; Patrikhane ile dayanışma; Fener’de hane yaşamı; Eflak-Boğdan’a uzanan güzergahlar; Bükreş ve başkentlerdeki etkileşim; voyvodaların yönetimi; Boğaz kıyıları ve İstanbul’a dönüş; 19. yüzyılda değişen siyasal roller; ve Fenerlilerin arkeolojik ile kültürel mirası.

Ziyaretçiler, Fener’den Balkan başkentlerine, saray törenlerinden günlük yaşama kadar çok katmanlı bir tarihsel ve mekânsal yolculuğa çıkarılıyor.