NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD Başkanı Donald Trump'ın ittifaktan çekilme tehdidini sürdürdüğü bir dönemde, Çarşamba günü Washington'da üç günlük resmi bir ziyaret başlattı.

Rutte'nin, Salı günü Tahran ile gerilimin son anda düşmesinin ardından Trump ile görüşmesi bekleniyor. Bu gelişmenin, iki haftalık ateşkes ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını içerdiği ancak detayların henüz netleşmediği bildirildi.

Washington'daki Görüşmeler

Çarşamba günü ilerleyen saatlerde Rutte, Beyaz Saray'da ABD Başkanı Donald Trump ile Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth eşliğinde bir araya gelecek. Ayrıca Kongre üyeleriyle temaslarda bulunacak olan Rutte, Perşembe günü Ronald Reagan Başkanlık Vakfı ve Enstitüsü'nde bir konuşma yapacak.

İran Kampanyası ve NATO'daki Gerilim

Ziyaret sırasında, NATO müttefiklerinin ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri kampanyasına katılmayı veya çatışmada görev alan ABD uçaklarının hava sahalarını kullanmasına izin vermeyi reddetmesi nedeniyle Washington'daki rahatsızlık önemli bir konu olacak. Bu durum, Fransız General Yakolev'in Trump'ın İran uranyum planlarına yönelik sert eleştirileri ile paralellik gösteriyor.

Bazı NATO ülkelerinin bu kararı Trump'ın tepkisini çekti. Trump, Avrupa hükümetlerini eleştirerek ABD'nin ittifaktaki üyeliğinin değerini sorguladı. ABD Başkanı, uzun süredir Avrupa güvenliğine orantısız katkı sağladığını düşündüğünü belirtiyor.

ABD ve NATO İlişkilerinde Gerginlik

Trump, savaşın sıcak evresinde destek vermedikleri gerekçesiyle NATO müttefiklerini eleştirdi ve ittifakı ABD olmadan "kağıttan kaplan" olarak nitelendirdi. Geçen hafta yaptığı açıklamalarda NATO'ya desteğini gözden geçireceğini söyledi. Bu açıklamalar, Marco Rubio tarafından da desteklendi.

Uzmanların Görüşleri

George W. Bush döneminde ABD'nin NATO Büyükelçisi olan Kurt Volker, Rutte'nin Almanya, Finlandiya, İspanya ve Fransa gibi ABD-İsrail'in İran kampanyasını eleştiren müttefiklerle yaşanan gerilimi yönetmekle karşı karşıya olduğunu belirtti.

"Avrupa'dan gelen mesajlar korkunçtu," diyen Volker, Avrupa ülkelerinin Washington'a açıkça karşı çıkmasının gereksiz olduğunu ve bunun NATO'ya karşı tepkinin büyümesine katkıda bulunduğunu ifade etti.

Volker, ayrıca Trump'ın şimdi, ABD'nin tutumunu desteklemeyen müttefiklerin üzerine "suçu kaydırmaya" çalışabileceğini söyledi. "Avrupalılar, 'Hepimizin bu işte payı var, bakalım nasıl yardımcı olabiliriz' diyebilirdi," dedi ve bunun doğrudan askeri angajman gerektirmediğini vurguladı.

Eski NATO analisti ve Bath Üniversitesi'nde savunma çalışmaları dersi veren Patrick Bury ise müttefiklerin hava sahalarını kapatma hakkına sahip olduğunu belirtti. Bury, 1982'de Fransa ve İspanya'nın Libya operasyonları sırasında ABD'nin erişimini kısıtladığını hatırlattı.

Rutte’nin Öncelikleri

Rutte'nin önceliği, Trump'ı yatıştırmak ve üye ülkelerin İran konusunda bağımsız tutumlarını korumasına alan açmak olacak. Bury, "Onun işi ABD'yi NATO'da tutmak. Rutte, tek tek üye devletleri değil, tüm ittifakı temsil ediyor," dedi.

2010-2023 yılları arasında Hollanda Başbakanı olan Rutte, daha önce Trump'a karşı uzlaşmacı yaklaşımı nedeniyle eleştirilmişti. Ocak ayında Trump'ın ABD'nin Grönland'ı "alabileceği" açıklaması sonrası bazı müttefikler Rutte'yi yeterince sert tepki vermemekle suçlamıştı. O dönem Trump, NATO üyesi Danimarka'ya bağlı bu bölgeyi askeri güç kullanarak elde etme olasılığını dışlamamıştı.

2025'te Lahey'de düzenlenen NATO zirvesinde Rutte'nin Trump'a "baba" diye hitap etmesi bazı yorumcular tarafından alay konusu olmuştu. Ancak analistler, bu dönemde yaklaşım değiştirmek için uygun zaman olmadığını ve Rutte'nin çizgisinin değer gördüğünü ifade ediyor.

Washington merkezli ve konuya yakın bir kaynak Euronews'e, "Trump çoğu zaman en uç pozisyonlardan geri çekiliyor, bu nedenle Rutte'nin de bunu yapmaya çalışması gerekiyor," dedi. Aynı kaynak, "Rutte yetenekli ve sağduyulu bir figür. Bu yönetimi NATO konusunda daha rasyonel bir çizgiye yönlendirmek için açıkça bir çaba var. Rutte, böylesine yüksek riskli bir anda tansiyonu düşürebilirse, en azından bunu denemeli," şeklinde konuştu.

Son olarak, NATO ittifakındaki gerilimler ve müttefiklerin hava sahalarını kapatma kararları, İspanya'nın ABD uçaklarına hava sahasını kapatma kararı gibi örneklerle de gündemde kalmaya devam ediyor.