İklim değişikliğinin olumsuz etkilerine karşı uzun süredir umut kaynağı olarak görülen bir teori, bilim insanlarının yeni araştırmalarıyla sorgulanıyor. Antarktika’daki buzullar benzeri görülmemiş bir hızla erirken, bu durumun küresel ısınmayı yavaşlatma ihtimali zayıflıyor.

Thwaites Buzulu’nun Tehlikesi

Antarktika’daki Thwaites Buzulu, diğer adıyla Kıyamet Buzulu, dünya deniz seviyelerindeki yıllık artışın yaklaşık yüzde 4’ünden sorumlu. Eğer bu buz kütlesi tamamen çökerse, deniz seviyeleri 65 santimetre kadar yükselebilir. Bu artış, her santimetrede yaklaşık altı milyon insanın kıyı taşkınlarına maruz kalacağı anlamına geliyor.

Demir Gübrelemesi Teorisi ve Umutlar

Bir süredir, eriyen buzulların denize saldığı demirin, fotosentez yoluyla karbon tutabilen mikroskobik alglerin çoğalmasını sağlayarak atmosferden karbondioksit çektiği düşünülüyordu. Bu teoriye göre, algler öldüğünde deniz tabanına çöker ve karbonu uzun süreli olarak hapseder. Bazı bilim insanları, bu mekanizmanın artırılması için okyanusa demir eklenmesini önerirken, diğerleri bunun okyanuslarda oksijen seviyelerinin düşmesine ve ölü bölgelerin oluşmasına yol açabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

Yeni Araştırma Bulguları

ABD Rutgers Üniversitesi-New Brunswick'ten deniz bilimciler, Antarktika buz sahanlığından gelen eriyik suların çevreye düşündüğünden çok daha az demir sağladığını ortaya koydu. Prof. Rob Sherrell ve ekibi, 2022 yılında Batı Antarktika’daki Amundsen Denizi’nde bulunan Dotson Buz Sahanlığı’nda yaptıkları saha çalışmasında, eriyik suların demir içeriğini ölçtü.

Analizler sonucunda, eriyik sudan çıkan çözünmüş demirin sadece yaklaşık yüzde 10’unun eriyik sudan kaynaklandığı; geri kalan demirin derin okyanus sularından (%62) ve sahanlık tortularından (%28) geldiği belirlendi.

"Buz sahanlığı oyuklarından çıkan çözünmüş demirin yaklaşık yüzde 90’ı eriyik sudan değil, oyuk dışındaki derin sulardan ve tortulardan geliyor," dedi Venkatesh Chinni.

Buz Altındaki Eriyik Su Tabakası

Araştırma, buz kütlesinin altında oksijen içermeyen sıvı bir eriyik su tabakasının bulunduğunu ve bunun eriyen buzdan daha büyük bir demir kaynağı olabileceğini gösterdi. Prof. Sherrell, "Eriyik suyun çok az demir taşıdığı ve taşınan demirin büyük bölümünün buzun altındaki kayanın sıvı tabakaya çözünmesinden kaynaklandığını düşünüyoruz," ifadelerini kullandı.

İklim Araştırmalarında Yeni Yönelim

Bilim insanları, ısınan dünya koşullarında Antarktika’nın demir kaynaklarının daha iyi anlaşılması gerektiğini vurguluyor. Bu durum, buzulların erimesinin karbon emisyonlarını azaltabileceği yönündeki umutların artık geçerliliğini yitirebileceğine işaret ediyor. Ayrıca, Sıfır Atık Vakfı'nın COP31 sürecinde dijital koordinasyon merkezi kurması gibi küresel iklim mücadeleleri kapsamında yeni yaklaşımlar önem kazanıyor.