Orta Doğu'da 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmalar, bölgedeki turizm ve havacılık sektörlerinde ağır kayıplara neden oldu. Savaşın 20. gününde sadece turizm kaynaklı gelir kaybının 12 milyar doları aştığı tahmin ediliyor.

Bölgesel Ekonomide Geniş Kapsamlı Daralma

ABD ve İsrail'in İran'la yaşadığı çatışma, Körfez ülkelerinde enerji üretimi, ticaret yolları, lojistik, finans ve turizm gibi birçok alanda ekonomik yavaşlamaya yol açtı. Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn gibi ülkelerin ekonomileri çatışmaların etkisiyle önemli zararlar gördü. Hava trafiği ve turizm faaliyetleri büyük ölçüde sekteye uğradı.

Turizm Gelirlerinde Günlük 600 Milyon Dolarlık Kayıp

Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi (WTTC) verilerine dayanılarak yapılan hesaplamalarda, çatışmaların uluslararası ziyaretçi harcamalarına etkisi günlük en az 600 milyon dolar olarak belirlendi. Bu rakama göre savaşın ilk 20 gününde turizm gelirlerindeki toplam kaybın 12 milyar doları aştığı öngörülüyor. Ancak bu tutar yalnızca turist harcamalarını kapsıyor; havayolu şirketlerinin zararları, artan yakıt maliyetleri, iptal edilen uçuşlar ve diğer bağlantılı sektörlerdeki kayıplar dahil değil. Dolayısıyla toplam ekonomik etkinin çok daha yüksek olduğu değerlendiriliyor.

Havacılıkta Pandemi Sonrası En Büyük Kriz

Çatışmaların başlamasıyla hava sahalarının kapanması ve güvenlik risklerinin artması, havacılık sektöründe pandemi sonrası en büyük aksamalara yol açtı. Savaşın ilk 24 saatinde 3 bin 400'den fazla uçuş iptal edildi. Sonraki süreçte de iptaller ve ertelemeler sürdü. Bu gelişmeler havacılık sektöründeki zorlu süreci gözler önüne seriyor.

Avrupa merkezli birçok havayolu şirketi Orta Doğu seferlerini azalttı veya tamamen askıya aldı. Lufthansa ve Air France-KLM, Dubai, Abu Dabi, Tel Aviv ve Beyrut uçuşlarını Mart sonuna kadar durdururken, Tahran seferlerinin Nisan sonuna kadar iptal edildiği bildirildi. Türk Hava Yolları (THY) ve Pegasus da bölgedeki yüksek riskli noktalara uçuşlarını geçici olarak durdurdu. Emirates ve Etihad ise sınırlı hava sahası koridorları üzerinden kısıtlı kapasiteyle operasyonlarını sürdürmeye çalışıyor.

Küresel Hava Trafiğinde Zincirleme Etkiler

Orta Doğu'nun küresel transit taşımacılıktaki önemli rolü nedeniyle yaşanan aksaklıklar, Avrupa ile Asya ve Afrika arasındaki uçuş ağını doğrudan etkiliyor. Bu durum, küresel hava trafiğinde gecikmeler ve maliyet artışlarına yol açıyor.

Önemli Havalimanlarında Operasyonel Zorluklar

Dubai, Abu Dabi, Doha ve Bahreyn gibi büyük havacılık merkezleri normalde günlük yaklaşık 526 bin yolcuya hizmet verirken, çatışmalar nedeniyle operasyonlar ciddi şekilde aksadı. 2025 yılında 95,2 milyon yolcuyla dünya rekoru kıran Dubai Uluslararası Havalimanı’nda uçuşlarda önemli kesintiler yaşandı.

Katar’daki Hamad Uluslararası Havalimanı da hava sahasının zaman zaman kapanması nedeniyle Avrupa ile Asya arasındaki bağlantı uçuşlarında ciddi sorunlar yaşadı. Umman ise sivil tahliye uçuşları için açılan sınırlı bir koridorla öne çıktı ancak güvenlik önlemleri turistik seyahatleri zorlaştırdı.

Turizmde Güvenlik Endişeleri Rezervasyonları Düşürdü

Turizm sektöründe güvenlik kaygıları ve ulaşım sorunları sebebiyle talep önemli ölçüde azaldı. Savaşın ilk haftasında özellikle Dubai'de çok sayıda otel rezervasyonu iptal edildi ve oteller doluluk oranlarını korumak için indirimlere yöneldi. Kuveyt ve Bahreyn’de turizm faaliyetleri yavaşladı, bazı oteller ise tahliye bekleyen yabancı vatandaşlar tarafından kullanıldı.

BAE yönetimi, ülkeden ayrılamayan turistlerin konaklama masraflarını karşılayacağını duyurdu. Büyük otel zincirleri de müşterilerine esneklik sağlıyor.

Güvenli Liman İmajı Zedeleniyor

Son yıllarda lüks turizm ve iş seyahatlerinin merkezi haline gelen Dubai ve Abu Dabi'nin "güvenli liman" imajı çatışmalarla zayıfladı. Şubat sonunda başlayan saldırılarla birlikte bölgede siren sesleri ve güvenlik uyarıları günlük hayatın parçası oldu. Mart ayı, turizm sezonunun en yoğun dönemlerinden biri olmasına rağmen beklenen hareketlilik gerçekleşmedi. Turistler alternatif destinasyonlara yönelirken, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz hattında rezervasyon iptalleri arttı.

207 Milyar Dolarlık Turizm Hedefi Tehlikede

Çatışmalar öncesinde 2026 için Orta Doğu'da uluslararası ziyaretçi harcamalarının yaklaşık 207 milyar dolar olması bekleniyordu. Ancak mevcut gelişmeler bu hedefin ciddi şekilde risk altında olduğunu gösteriyor. Günlük kayıpların devam etmesi halinde bölge ekonomilerinde milyarlarca dolarlık ek zararların oluşabileceği belirtiliyor.

Turizmdeki daralma, oteller, restoranlar, ulaşım, perakende ve hizmet sektörleri başta olmak üzere geniş bir ekonomik alanı olumsuz etkiliyor.

Suudi Arabistan’da Ziyaretçi Sayısında Düşüş

Turizm yatırımlarını artırarak ekonomisini çeşitlendirmeyi hedefleyen Suudi Arabistan’da da çatışmaların etkileri hissediliyor. "Vizyon 2030" kapsamında yürütülen mega projelerin inşaat ve tanıtım süreçleri yavaşladı. Hava sahası kısıtlamaları uluslararası uçuşların iptaline neden oldu. Mekke ve Medine’de bile ziyaretçi sayısında düşüş yaşandığı belirtiliyor.