Avrupa'ya seyahat yöntemleri önümüzdeki günlerde önemli ölçüde değişecek. 29 Avrupa ülkesinde geçen yıl 12 Ekim'de aşamalı olarak devreye giren Avrupa Birliği Giriş/Çıkış Sistemi (EES), 10 Nisan 2026 itibarıyla tam anlamıyla faaliyete geçmiş olacak.

Bu yeni sistemle birlikte pasaportlardaki damgalar yerini dijital kayıtlara bırakacak. AB üyesi olmayan ülkelerden kısa süreli ziyaret eden yolcuların giriş ve çıkışları ile ülkeye kabul edilmeme kararları, kullanılan seyahat belgelerindeki kişisel bilgilerle birlikte biyometrik veriler (yüz görüntüleri ve parmak izleri) şeklinde kaydedilecek.

EES'in Amacı ve Kapsamı

EES, AB'nin sınır güvenliği ve göç yönetimini modernleştirmek, suç ile dolandırıcılığı azaltmak ve güvenlik risklerini daha etkili tespit etmek amacıyla hayata geçirildi. Avrupa Komisyonu'nun verilerine göre, sistem aktif olduktan sonra süresi geçmiş veya sahte belgeler nedeniyle ya da ziyaret amaçlarını uygun şekilde açıklayamayan 24 binden fazla kişinin ülkeye girişi engellendi. Ayrıca, Avrupa için güvenlik riski taşıdığı belirlenenlerin sayısı 600’ü geçti.

Kimler EES Kapsamında?

EES, 180 günlük dönem içinde en fazla 90 gün Schengen veya AB ülkelerine kısa süreli seyahat eden AB/Schengen dışı ülke vatandaşlarına uygulanıyor. Buna, Birleşik Krallık vatandaşları ve turizm ya da iş amaçlı seyahat eden vizesiz yolcular da dahil. Ayrıca AB'de mülk sahibi olup oturma izni olmayanlar da kapsama giriyor.

Ancak İrlanda ve Kıbrıs EES uygulamasından muaf tutuluyor; bu ülkelerde pasaport kontrolleri elle yapılmaya devam edecek. EES kapsamı dışında kalanlar arasında AB ve Schengen üyesi ülkelerin vatandaşları, uzun süreli vize veya oturma izni olan AB dışı vatandaşlar, oturum kartı sahibi AB vatandaşı aile üyeleri, Yerel Sınır Trafiği İzni bulunan bölge sakinleri, uluslararası tren ve uçak mürettebatı, NATO veya Barış için Ortaklık kapsamında görev yapan askeri personel ve aileleri yer alıyor. Ayrıca Schengen bölgesi dışından başlayıp yine dış bölgede sona eren günübirlik kruvaziyer seferleri için muafiyetler söz konusu olabilir. Andorra, San Marino, Vatikan ve Monako vatandaşları da EES sürecine tabi değil.

Havaalanlarında Gecikmeler Bekleniyor

EES'in tam olarak devreye girmesinin ardından yaz tatili döneminde havaalanlarında önemli gecikmeler yaşanması bekleniyor. Avrupa Havaalanları Birliği (ACI Europe) ve Avrupa Havayolları (A4E) tarafından yayımlanan ortak açıklamaya göre, yoğun saatlerde bekleme süreleri düzenli olarak iki saate kadar çıkıyor ve bazı havaalanlarında daha uzun kuyruklar rapor ediliyor.

Gecikmelerin temel sebebi, 31 Mart’tan itibaren tüm üçüncü ülke vatandaşlarının EES üzerinden kayıtlarının zorunlu hale gelmesi. Önceden, sınır kontrolü makamları yoğunluk durumunda EES işlemlerini kısmen veya tamamen askıya alabiliyordu; ancak 10 Nisan'dan sonra bu mümkün olmayacak. Yolcuların bu nedenle normalden yaklaşık bir buçuk ila iki saat önce havaalanında olmaları öneriliyor.

Orta vadede EES işlemlerinin hızlanmasıyla gecikmelerin azalması bekleniyor. Öte yandan, havaalanı ve havayolu birlikleri, 2026 yaz sezonu süresince gerektiğinde sınır kontrollerinde EES'in kısmen veya tamamen askıya alınabilmesi için Avrupa Komisyonu'na baskı yapmaya devam ediyor.

Biyometrik Pasaport ve Ön Kayıt

EES için biyometrik pasaport zorunlu değil. Ancak self-servis kioskları kullanarak daha hızlı kayıt olmak isteyen yolcuların biyometrik pasaportları olması gerekiyor. Standart pasaport sahipleri, ilk kayıt sırasında görevli gişelerde fotoğraf ve parmak izi vermek zorunda. Bu biyometrik veriler üç yıl boyunca saklanacak ve sonraki kontrollerin hızlanmasını sağlayacak. Parmak izi vermeyi reddedenlerin ülkeye girişleri otomatik olarak reddedilecek. 12 yaş altındaki çocuklardan parmak izi alınmıyor fakat fotoğrafları çekiliyor.

EES için önceden kayıt yaptırmak gerekmiyor; kayıt işlemi AB'ye girişte sınırda gerçekleştiriliyor. Ancak yolcular, işlemleri daha hızlı tamamlamak için Travel to Europe adlı resmi AB uygulamasını kullanabilir. Bu mobil uygulama, üçüncü ülke vatandaşlarının biyometrik fotoğraf ve pasaport bilgilerini varıştan 72 saat önce önceden kaydetmelerine imkân tanıyor. Uygulama şu anda Portekiz ve İsveç'te kullanılabiliyor ve tüm AB genelinde yaygınlaştırılması planlanıyor. Google Play veya Apple App Store üzerinden indirilebilen uygulamada kullanıcılar giriş anketini doldurup kimlik doğrulaması için selfie çekiyor.

Ancak EES uygulamasının getirdiği zorluklar bazı kesimleri etkilemeye devam ediyor. Örneğin, Bosna Hersek'te kamyoncuların AB'nin sınır kurallarını protesto etmesi, EES nedeniyle sınır kapılarında yaşanan uzun kuyruklar ve kısıtlamaların işlerini zorlaştırdığına işaret ediyor.