İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 22 Şubat'ta hükümet kabine toplantısı öncesinde "altıgen ittifak" adını verdiği kapsamlı bir bölgesel iş birliği vizyonunu paylaştı. İsrail Dışişleri Bakanlığı'nın yayımladığı İngilizce konuşma metnine göre, Netanyahu Ortadoğu çevresinde ve içinde kurulacak bu ittifakın, Hindistan, çeşitli Arap ve Afrika ülkeleri, Akdeniz ülkeleri ile Asya'dan bazı henüz açıklanmayan devletleri kapsayacağını belirtti.

İttifakın Amacı ve Kapsamı

Başbakan, bu ittifakla hem "radikal Şii eksenine" hem de "radikal Sünni eksenine" karşı ortak bir cephe oluşturmayı hedeflediklerini söyledi. Netanyahu, ittifakta yer alacak ülkelerin farklı algıları olmasına rağmen iş birliğinin güçlü sonuçlar doğuracağını ve İsrail'in direncini artıracağını vurguladı.

Netanyahu'nun "radikal Şii ekseni" ifadesiyle İran ve onun desteklediği Hamas, İslami Cihat, Hizbullah, Şii milisler ve Suriye Esad rejimini kastettiği düşünülüyor. 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırıları sonrası İsrail'in bölgedeki operasyonları bu ekseni zayıflatmıştı.

Radikal Sünni Ekseni ve Bölgesel Dinamikler

İsrail Başbakanı radikal Sünni eksenine dair ülke isimlendirmesi yapmadı. Ancak BBC Türkçe'ye konuşan Oxford Analytica'dan Dr. Laura James, Netanyahu'nun bu ifadeyi seçim öncesi kamuoyuna yönelik retorik aracı olarak kullandığını belirtti. James, Netanyahu'nun amacının İsrail'in uluslararası alanda izole olmadığını göstermek olduğunu söyledi.

Eski İsrailli diplomat ve Haaretz yazarı Alon Pinkas ise Netanyahu'nun bu söylemini gerçeklikten uzak ve jeopolitik manipülasyon olarak yorumladı. Pinkas, geçmişte İsrail-Sünni koalisyonu fikrinin asla gerçekleşmediğini, Netanyahu'nun şu anda Endonezya, Azerbaycan ve Suudi Arabistan gibi ülkeleri düşündüğünü ifade etti.

Dr. James, bu yaklaşımın arkasında İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri arasındaki iş birliği olduğunu ve BAE'nin Müslüman Kardeşler gibi bazı Sünni grupları radikal tehdit olarak gördüğünü söyledi. Ancak bu grupların gerçek anlamda koordineli bir eksen oluşturduğu söylenemiyor.

Türkiye'nin Rolü ve Bölgesel Algı

İngiltere merkezli Sibylline danışmanlık şirketinden Megan Sutcliffe, İsrail'deki siyasi çevrelerin Türkiye'yi bölgesel emelleri nedeniyle yeni bir tehdit olarak gördüğünü belirtti. Bunun başlıca sebebi Türkiye'nin Suriye'deki artan etkisi ve İsrail-Hamas gerilimi karşısındaki tutumu.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail'in Gazze'de soykırım yaptığını iddia ediyor ve Hamas'ı bir direniş örgütü olarak tanımlıyor. Ayrıca Erdoğan, sık sık Netanyahu'yu Hitler ile karşılaştırıyor. İsrail'de ise bazı kesimler Türkiye'yi tehdit olarak değerlendiriyor.

Eski İsrail Başbakanı Naftali Bennett, ABD'deki bir etkinlikte Türkiye'nin bölgesel nüfuz arayışını eleştirerek "Türkiye yeni İran'dır" ifadesini kullandı.

Hindistan Ziyareti ve Bölgesel İttifaklar

Netanyahu'nun açıklamaları, Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin 25-26 Şubat'taki İsrail ziyaretinden önce geldi. Netanyahu, Hindistan ile son yıllarda kurulan özel ilişkilerden övgüyle bahsetti ve ziyaretin iş birliğini güçlendireceğini vurguladı.

Pakistan ise Netanyahu'nun Müslüman ülkelere karşı Hindistan ve diğer ülkelerle ittifak kurma planlarını kınadı. Pakistan Senatosu 24 Şubat'ta bu planların bölgesel ve uluslararası barışa zarar vereceğini belirten bir karar aldı.

Türkiye'nin tarihsel olarak Pakistan ile yakın ilişkileri bulunuyor. Hindistan'ın 7 Mayıs 2025'te Pakistan'a yönelik saldırısı sonrası Ankara-Delhi ilişkileri gerildi.

Afrika ve Bölgesel Entegrasyon Çabaları

Netanyahu'nun açıklamalarının ardından İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog 25 Şubat'ta Etiyopya'yı ziyaret etti. Uzman Sutcliffe'e göre, İsrail bu söylemi Afrika bölgesinde entegrasyonunu artırmak ve Somaliland'da istihbarat, keşif ile gözetleme tesisleri kurma planlarını da kapsıyor.

Etiyopya, Ocak 2024'te Somaliland'in Kızıldeniz ve Berbera limanına erişim karşılığında Somaliland'i tanımıştı. Somali ise Somaliland'in bağımsızlık ilanını tanımıyor ve Türkiye ile savunma anlaşmaları yaparak bölgede askeri varlığını artırıyor.

Sutcliffe, İsrail'in bu söylemlerinin Etiyopya, Hindistan ve Somaliland gibi potansiyel müttefiklerle ortak zemin yaratma, uluslararası yalnızlığını azaltma ve istihbarat ile savunma iş birliğini artırma amacı taşıdığını belirtiyor.