İran'da, yeni dini lider Mücteba Hameney'in atanmasının ardından sertlik yanlıları tarafından Tahran'ın önemli kavşaklarına asılan "Hürmüz Boğazı kapalı kalacak" pankartı, ülke içinde ateşkes kararının yol açtığı bölünmeyi gözler önüne serdi.

Geçtiğimiz ay kamuoyunun önüne çıkmayan Hameney'in talimatıyla asılan bu pankart, İran yönetiminin ABD ile Pakistan aracılığıyla sağlanan iki haftalık ateşkes ve Boğaz'ın açılmasını kabul etmesinin ardından kaldırılabilir. İran, geçici ateşkesi kabul etmeyeceğini ve ABD ile İsrail arasındaki savaşın tamamen sona ermesi gerektiğini defalarca vurgulamıştı.

Sertlik Yanlıları Ateşkese Karşı Çıkıyor

Tahran'dan gelen haberlerde, ateşkes anlaşmasının açıklanmasını takiben sertlik yanlılarının Amerikan ve İsrail bayraklarını yakarak tepki gösterdikleri belirtildi. Devrim Muhafızları ile bağlantılı Besic milis gücünün üyeleri gece yarısı Dışişleri Bakanlığı önünde yürüyüş düzenledi. Kayhan gazetesinin sertlik yanlısı editörü, ateşkese "düşmana hediye" diyerek karşı çıktı ve bunun düşmanın savaşını sürdürmesine zemin hazırladığını savundu.

Sertlik yanlıları, İran’ın Boğaz’ı kapalı tutma ve Körfez ülkelerinde füzeler ile insansız hava araçlarıyla kaos yaratma gücüne güveniyordu. Onlara göre İran çatışmada üstün konumda ve savaşa devam etmeli.

Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nin Kararı

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir’in teklifi, İran’ın en üst karar organı Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından kabul edildi. Konsey, ABD ve İran arasındaki görüşmeler esnasında iki haftalık ateşkes karşılığında Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçiş sağlanacağını açıkladı. Çin’in, İran’ı Pakistan’ın talebini kabul etmesi için ikna etmede önemli rol oynadığı bildirildi.

Savaşın Yıkıcı Etkileri ve Ateşkesin Gerekçesi

40 gün süren çatışmada İran büyük zarar gördü; insan hakları örgütlerine göre üç binden fazla kişi hayatını kaybetti. ABD Başkanı ise daha büyük yıkımların sinyalini verdi. Sertlik yanlıları arasında bile, kritik altyapının zarar görmeden önce bir çıkış yolu aranması gerektiğine dair görüşler vardı.

Ateşkes ilanından saatler önce, sertlik yanlısı Yargı Erki Başkanı Gholamhossein Mohseni Ejei, İran devlet televizyonunda savaş sona erdirilirken üstünlüğün hala ellerinde olduğunu belirtti. Ejei’nin sözleri, eski Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif’in Foreign Affairs dergisinde yayımlanan yazısına paralel ifadeler taşıdı.

Ulusal Güvenlik Konseyi, ateşkesi İran için bir zafer olarak nitelendirerek yönetimin destekçilerini birlik olmaya çağırdı.

Sertlik Yanlılarından Sürpriz Destek

İran medyasına göre, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, İslamabad’da ABD ile yapılacak görüşmelerde İran heyetine liderlik edecek ve ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile doğrudan müzakere yapacak. Savaşın ilk gününde İsrail hava saldırısında hayatını kaybeden eski Dini Lider Ayetullah Ali Hameney doğrudan müzakereleri yasaklamıştı; ancak yeni lider Mücteba Hameney bu yaklaşımı onaylamış görünüyor.

Taraflar henüz nihai barışa ulaşamamış durumda; görüşmeler başarısız olursa çatışmalar yeniden başlayabilir. Bazı İranlılar bu savaşı nefret ettikleri rejimi yıkmanın bir yolu olarak görüyor ve çatışmanın devamını umut ediyor. Ancak ateşkes, çevresindeki ölüm ve yıkımdan kaçan birçok kişi için gerekli bir ara ve rahatlama sağlıyor. Bu durum, İran’ın zaferiyle küresel güç dengelerindeki değişiklikler ışığında önemli bir dönemeç olarak görülüyor.