28 Şubat 1997'de meydana gelen ve Refah-Yol hükümetini yalnızca bir yıl içinde deviren darbenin 29. yıldönümünde, darbeciler ve sürece zemin hazırlayanlar sert tepkiyle anılıyor. Bu karanlık süreçte Türkiye'nin temel toplum kesimleri ve kurumları derin bir sarsıntı yaşadı.

MGK Toplantısında Baskılar ve Tankların Yürüyüşü

28 Şubat 1997'deki Milli Güvenlik Kurulu (MGK) toplantısı saat 15:10'da başlayıp 23:55'e kadar sürdü. Dönemin Başbakanı Necmettin Erbakan’a 18 maddelik MGK kararı dayatıldı. Erbakan, yaklaşık iki saat süren konuşmasında kararların Anayasa'ya aykırı olduğunu dile getirdi. Toplantı sonrası Erbakan’ın kararları imzalarken terlediği görüntüler tarih sahnesine geçti.

Ankara'nın Sincan ilçesinde tanklar caddelerde dolaştırıldı. Dönemin Genelkurmay İkinci Başkanı Çevik Bir, bu uygulamayı "Demokrasiye balans ayarı" olarak yorumladı.

Üniversitelerde Baskı ve Yasaklar

Üniversiteler eğitim yuvası olmaktan çıkarılarak yasakların merkezi haline geldi. Başörtülü öğrencilerin kampüslere girişi engellendi. Bu öğrenciler için “ikna odaları” adı verilen toplantılar yapılarak başörtüsünden vazgeçmeleri dayatıldı. Bazı öğrenciler ise peruk takmak zorunda kaldı.

Başörtülü öğrenciler polis nezaretinde sert müdahalelere maruz kaldı, hak arayanlar fiziksel şiddete uğradı. Bu süreçte yaşanan saldırılar nedeniyle bazı öğrenciler sağlıklarını kaybetti; örneğin Nuray Canan Songür, yaşadığı darbeden dolayı ikiz bebeklerinden birini kaybetti, Dilek Yıldırım ise protesto sırasında yaşadığı kaza sonucu bacağını kaybetti.

Başörtülü Kadınlara Yönelik Engeller

Başörtülü öğretmenlere ödül törenlerinde bile engel çıkartıldı. 1999 yılında Kütahya’da düzenlenen Öğretmenler Günü töreninde, başörtülü öğretmen Serap Özcan ödülünü alırken askerler tarafından müdahaleye uğradı. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nde ise başörtülü öğrenciler mezuniyet törenlerine alınmadı ve saldırıya maruz kaldı.

Başörtüsü Nedeniyle Sağlık Hizmetinden Mahrum Kalan Hasta

71 yaşındaki Medine Bircan, rahim ve mesane kanseri tedavisi görürken, başörtülü olduğu gerekçesiyle İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tedavi edilmedi. Sağlık karnesindeki fotoğrafının başörtülü olduğu için kabul edilmemesi nedeniyle tedavisi geciken Bircan, 8 gün sonra yaşamını yitirdi. Tedavinin başlaması için oğlu, annesinin fotoğrafını açık saçlı hale getirmek zorunda kaldı.

Mecliste ve Askeri Törenlerde Başörtüsü Tepkisi

1999 seçimlerinde milletin oyuyla TBMM’ye giren Merve Kavakçı, bazı milletvekilleri tarafından protesto edildi. Dönemin Başbakanı Bülent Ecevit, Meclis kürsüsünde Kavakçı’yı hedef göstererek başörtüsünü devlete meydan okuma aracı olarak nitelendirip gerilimi artırdı. Ecevit, "Burası devlete meydan okunacak yer değildir. Lütfen bu kadına haddini bildirin" ifadelerini kullandı. Aynı dönemde DSP ve CHP milletvekilleri Kavakçı’ya “Dışarı” tezahüratlarıyla destek verdi.

Manisa'daki 1. Piyade Er Eğitim Tugay Komutanlığı'nda düzenlenen yemin törenine 40 yaşın altındaki başörtülü asker yakınları kabul edilmedi. Rabia K. adlı kişi, kardeşinin törenine katılmak isterken nizamiyede engellendiğini belirtti: “Yanımda 57 yaşındaki halam vardı, onu aldılar. Biz diğer mağdurlarla birlikte tel örgü arkasından töreni izlemek zorunda kaldık.”

Medyanın Darbe Sürecindeki Rolü

28 Şubat sürecinde kartel medyası büyük bir kara kampanya yürüttü. Bazı gazeteler, “Gerekirse silah bile kullanırız” gibi sert ve kışkırtıcı başlıklarla orduya destek verdi. Bu yayınlar, darbe ortamının oluşturulmasında önemli rol oynadı.

28 Şubat döneminin kirli ve nefret dolu manşetleri için ilgili arşivlere başvurabilirsiniz. Ayrıca, 28 Şubat sürecinde yaşanan mağduriyetler ve mücadeleler hakkında daha fazla bilgi için 28 Şubat mağduru akademisyenin 13 yıl sonra doçentlik unvanı alması haberini okuyabilirsiniz.