Amerikalı araştırmacılar, tek doz burun spreyi şeklinde uygulanan yeni bir aşının, tüm öksürük, soğuk algınlığı ve grip türlerine karşı koruma sağlayabileceğini açıkladı. Ayrıca bu aşının bakteriyel akciğer enfeksiyonlarını önleyebileceği ve alerjileri hafifletebileceği belirtildi.

Stanford Üniversitesi ekibi tarafından geliştirilen "evrensel aşı", hayvanlar üzerinde test edildi. İnsanlarda uygulanabilmesi için klinik deneylere ihtiyaç duyuluyor. Araştırmacılar, bu yaklaşımın aşılarda kullanılan 200 yılı aşkın tasarıma radikal bir yenilik getirdiğini ifade ediyor.

Yeni Aşının Çalışma Prensibi

Günümüzdeki aşılar, genellikle bağışıklık sistemini belirli bir enfeksiyona karşı eğitiyor. Örneğin kızamık aşısı sadece kızamığa karşı, su çiçeği aşısı ise sadece su çiçeğine karşı koruma sağlıyor. Ancak Science dergisinde yayımlanan bu yeni yöntem, bağışıklık hücrelerinin iletişim biçimini taklit ederek farklı bir yol izliyor.

Burun spreyi olarak uygulanan aşı, akciğerlerdeki makrofaj adı verilen beyaz kan hücrelerini "alarm" durumuna getiriyor. Bu sayede bağışıklık sistemi, hangi enfeksiyon türüyle karşılaşırsa karşılaşsın hızla harekete geçmeye hazır hale geliyor.

Deney Sonuçları ve Uzman Görüşleri

Hayvan deneylerinde aşının koruyucu etkisi yaklaşık üç ay sürdü. Araştırmacılar, bu durumun akciğerlerden vücuda geçen virüs miktarında 100 ila 1000 kat azalmaya yol açtığını tespit etti. Stanford Üniversitesi Mikrobiyoloji ve İmmünoloji Profesörü Bali Pulendran, "Bağışıklık sistemi, akciğere sızabilen virüslere karşı da ışık hızında savunmaya hazırdı" dedi.

Çalışma, aşının Staphylococcus aureus ve Acinetobacter baumannii gibi iki bakteri türüne karşı da koruma sağladığını gösterdi. Pulendran, BBC'ye yaptığı açıklamada, "Evrensel aşı sadece grip, Covid ya da nezle virüslerine değil, birçok farklı virüs, bakteri ve alerjene karşı geniş çaplı bir yanıt oluşturuyor" ifadesini kullandı.

Oxford Üniversitesi'nden Prof. Daniela Ferreira ise çalışmanın henüz erken aşamada olmasına rağmen "gerçekten heyecan verici" olduğunu ve insan deneyleriyle doğrulanması halinde solunum yolu enfeksiyonlarına karşı koruma yöntemlerini değiştirebileceğini belirtti.

Aşının İnsanlarda Kullanımı ve Gelecek Adımlar

Aşı burun spreyi olarak uygulandı ancak insan akciğerlerine derinlemesine ulaşması için nebulizatör yoluyla solunması gerekebilir. İnsan ve farelerin bağışıklık sistemi arasında önemli farklar bulunması nedeniyle, araştırmacılar insanlarda aşının etkinliğini test etmek için enfeksiyon denemeleri planlıyor.

Bağışıklık sistemini sürekli alarmda tutmanın olası yan etkileri konusunda uyarılar da yapılıyor. Liverpool Tropikal Tıp Okulu'ndan Prof. Jonathan Ball, "Aşının vücudu sürekli 'yüksek alarmda' tutmasının yan etkileri tetiklememesi gerekiyor" dedi.

ABD'deki araştırma ekibi, bu aşının mevcut aşıların yerini almak yerine tamamlayıcı olarak kullanılması gerektiğini düşünüyor. Pulendran, "Bu aşı, ölüm oranını ve hastalık şiddetini azaltabilir, büyük bir bağışıklık direnci oluşturabilir" diye konuştu.

Mevsimsel sprey şeklinde uygulanabilecek bu aşının kış aylarında virüslerin yayılmasına karşı geniş çaplı bağışıklık kazandırabileceği öngörülüyor.

Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Çevirisinde yapay zekâ teknolojisinden yararlanıldı.