Portekiz'in Aveiro Üniversitesi araştırmacıları, radyoterapi yöntemini geliştirmek amacıyla karbon nanokapsüller kullanarak kanser tedavisinde önemli bir ilerleme sağladı. CarboNCT isimli projede, geleneksel olarak kullanılan bor-10 elementine alternatif olarak lityum-6 izotopuna odaklanılıyor.

Hedef Sağlıklı Dokulara Zarar Vermeden Etkin Tedavi

Projenin ana amacı, tümörü çevreleyen sağlıklı dokulara verilen zararı azaltırken radyoterapinin etkinliğini artırmak. Lityum-6 içeren bu nanokapsüller, kanserli hücrelerin içine enjekte ediliyor ve nötronlarla etkileşime girdiğinde, sadece hedef hücreyi yok edecek seviyede enerji açığa çıkaran nükleer reaksiyon başlatıyor.

Bu reaksiyonun en önemli özelliği, enerjinin çok kısa menzilli olması ve etkisinin pratikte sadece tek bir hücre düzeyiyle sınırlı kalmasıdır.

Nanokapsüller Tedavide Hassasiyet Sağlıyor

Aveiro Üniversitesi ekibi, lityum-6'nın potansiyelini kullanarak tedavi hassasiyetini ve verimliliği artırmayı hedefliyor. Proje koordinatörü Gil Gonçalves, bu nanokapsülleri "çok fonksiyonlu" olarak tanımlayarak, yüksek konsantrasyonda aktif izotop taşırken aynı zamanda tedavinin genel güvenliğini yükselttiğini belirtti.

Tedavinin en büyük zorluklarından biri, aktif elementin tümör hücrelerine yeteri kadar ulaşmasını sağlamaktır. Geliştirilen bu mikroskobik yapılar, bileşiğin stabilitesini artırarak daha kontrollü bir iletim sağlıyor ve olası toksik etkileri azaltıyor.

Gonçalves, sonuçların oldukça ümit verici olduğunu ifade ederek, "Nanokapsüller, kanser dışı hücrelerde yüksek biyouyumluluk gösterirken tümör hücrelerinde etkili birikim sağladı" dedi. Ayrıca, parçacıkların doğal floresan özellikleri sayesinde hücre içindeki varlıkları izlenebiliyor ve bu da tedavi takibini kolaylaştırıyor.

Kanserle Mücadelede Yeni Ufuklar

Coimbra ve Pavia üniversiteleri ile ortak yürütülen projenin başarıyla sonuçlanması halinde, bu yöntem klinik uygulamalara geçebilir ve nötron terapisi için yeni nesil ilaçların geliştirilmesine öncülük edebilir.

Kanser, dünya genelinde en önemli sağlık sorunlarından biri olmaya devam ediyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) verilerine göre, 2022 yılında Portekiz'de 15 yaş altı çocuk ve gençlerde kanser görülme oranı en yüksek seviyede olup, her 100 bin çocukta 19 vaka teşhis edildi.

Aynı yıl ülkede yaklaşık 69 bin yeni kanser vakası tespit edilirken, yaklaşık 33 bin kişi hayatını kaybetti. Bu verilere göre nüfusun yaklaşık %29'u 75 yaşından önce kansere yakalanma riski taşıyor.

Portekiz'de yeni kanser vakalarının 2040 yılına kadar yaklaşık %20 artması beklenmekte olup, bu oran Avrupa Birliği ortalaması olan %18'in üzerindedir. Yalnızca Porto'daki Portekiz Onkoloji Enstitüsü'nde (IPO) her yıl 10 bin yeni kanser vakası kayda geçmektedir. Kanser tedavisinde doğurganlığın korunması için önemli öneriler de hastaların yaşam kalitesini artırmakta önemli rol oynuyor.