Aligner Derneği, Türkiye’de ortodontik tedavi algısı, farkındalık ve davranışlarını inceleyen kapsamlı bir araştırmanın sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Twentify tarafından gerçekleştirilen "Türkiye'de Ortodontik Tedavi Algısı ve Farkındalık Araştırması", yaklaşık 15 milyon kişinin ortodontik tedaviye ihtiyacı olduğunu gösterirken, ailelerin çocuklarında gözlemledikleri belirtileri çoğu kez ortodontik sorunlarla ilişkilendiremediklerini ortaya koydu.

Modern tedavi yöntemlerine dair bilgi eksikliğinin ciddi bir problem olduğunu vurgulayan araştırmada, katılımcıların %56'sı şeffaf plak tedavisini duyduğunu belirtirken, sadece %50'si bu tedaviyi doğru tanımlayabiliyor. Şeffaf plak tedavisi hakkında kapsamlı bilgiye sahip olanların oranı ise yalnızca %12 ile sınırlı kaldı. Bu bilgi yetersizliği, tedavilerin gecikmesine ve çocukların fiziksel ile psikolojik sağlığının olumsuz etkilenmesine yol açabiliyor.

“Çözümü Şeffaf Olabilir” Kampanyası Başlatıldı

Bu sonuçlar doğrultusunda Aligner Derneği, "Çözümü Şeffaf Olabilir" adlı farkındalık kampanyasını hayata geçirdi. Kampanya, erken dönemde tespit edilebilecek üç kritik belirtiye dikkat çekiyor: Ağız açık uyuma, gülerken ağzını kapatma ve konuşma güçlüğü. Dernek, ailelerin bu belirtileri doğru yorumlamasını, erken ortodontik değerlendirme için harekete geçmesini ve uygun tedavi yöntemleri hakkında bilinçlenmesini amaçlıyor.

Estetik Kaygılar Ağrıdan Daha Rahatsız Edici

6-12 yaş arası çocuk sahibi ebeveynlerle yapılan ankete göre, diş ve çene sorunları estetik kaygılar açısından ağrı ile neredeyse eşdeğer algılanıyor. Kendi deneyimlerine göre katılımcıların %51’i diş veya diş eti hassasiyeti ve ağrıyı en rahatsız edici sorun olarak belirtirken, %42’si estetik kaygıyı öncelikli görüyor. Çocuklar için ise estetik kaygı %45 ile ilk sırada yer alıyor.

Ortodontik Tedaviye İlgi Artıyor, Ancak Bilgi Seviyesi Düşük

Ortodontik tedaviye başlama oranı düşük olsa da ilgi hayli yüksek. Katılımcıların %50’si ortodontik tedaviye başlamayı düşündüğünü veya değerlendirdiğini ifade ediyor. Şeffaf plak tedavisine olan ilgi artarken, tedavi görenlerin %43’ü ve geçmişte tedavi olmuşların %33’ü şeffaf plak kullandığını belirtiyor. Buna karşın toplumda şeffaf plak tedavisi hakkında bilgi düzeyi sınırlı; %21’i hiç bilgi sahibi değilken, %34’ü sadece adını duymuş durumda.

Bilgi Sahiplerinin Çoğunluğu Şeffaf Plak Tedavisiyle İlgileniyor

Şeffaf plak tedavisi hakkında bilgi sahibi olanların %70’i bu tedaviye ilgi gösteriyor ve değerlendirmeye alıyor. İlgi oluşmasında doktor önerisi ve kişisel araştırmalar etkili oluyor. Çocuklarda şeffaf plak tedavisini düşünmenin en önemli nedeni %32 ile doktor önerisi, ardından %29 ile estetik uygunluk ve %25 ile kullanım kolaylığı geliyor. Kişilerin kendi tedavi kararlarında ise %20 rutin kontrolde doktor önerisi, %19 başkalarından duyma ve %19 araştırma etkili oluyor.

Aileler Sorunları Görüyor Ancak Sağlıkla Bağlantı Kuramıyor

Aligner Derneği Başkanı ve Ortodonti Uzmanı Dr. Aktan Zeki Çelik, araştırmanın sonuçları hakkında, "Bazen bir diş sorunu, çocuğun günlük yaşamını düşündüğümüzden çok daha fazla etkileyebilir. Ancak aileler genel sağlığı diş-çene uyumsuzluğuyla ilişkilendiremiyor, konuyu daha çok estetik görünüm üzerinden değerlendiriyor. Bu da erteleme ve sorunun normal karşılanmasına yol açıyor. Birçok aile, ortodontik sorunların sağlık ve gelişim üzerindeki etkileri konusunda yeterli bilgiye sahip değil. Dünyadaki önemli ortodonti otoriteleri, çocukların en geç 7 yaşında ortodontiste görünmesini ve rutin kontrollerin sürdürülmesini öneriyor. Ancak biz çalışmamızda çocukların ancak belirgin sorun, ağrı veya çürük olduğunda diş hekimine götürüldüğünü gördük. Ortodontik değerlendirme kültürü ise neredeyse hiç yok. Bu durum sorunların büyümesine ve çocuk ile aile üzerindeki psikolojik yükün artmasına neden oluyor. Dernek olarak, bu veriler ışığında çocuklarda diş-çene uyumsuzluğunun fiziksel ve psikolojik etkileri ile şeffaf plak tedavilerinin önemine dair kapsamlı bir bilinçlendirme kampanyası başlatıyoruz." dedi.

Ortodontik Sorunlar Çocukların Duygusal Gelişimini Etkiliyor

Uzman Psikolog İlknur Okay, diş-çene uyumsuzluklarının çocukların psikolojisi üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, "Çocukluk döneminde yaşanan fiziksel farklılıklar, özellikle okul çağında özgüven ve psikolojik sağlık üzerinde ciddi etkiler yaratabiliyor. Diş ve çene uyumsuzluğu nedeniyle özgüveni azalan, konuşurken zorlanan ya da arkadaşlarının yorumlarından etkilenen çocuklarda sosyal ortamlardan uzaklaşma, içe kapanma, okul ve spor başarısında düşüş gözlemlenebiliyor. Bu psikolojik etkiler yetişkin yaşama da taşınıyor. Bu nedenle ortodontik sorunlar yalnızca estetik mesele olarak değil, çocukların duygusal gelişimi açısından da ele alınmalı. Erken tanı ve doğru yönetilen tedavi süreçleri, çocukların fiziksel ve psikolojik sağlığını destekleyebilir." ifadelerini kullandı.

Bilgi Düzeyi Düşük, Doğru Zamanda Müdahale Zorlaşıyor

Araştırmayı gerçekleştiren Twentify Yöneticisi Can Kablan, ortodonti alanındaki bilgi seviyesinin yetersizliğine dikkat çekerek, "Araştırmada ebeveynlerin çocuklarındaki bazı belirtileri fark etmelerine rağmen bunları genellikle ortodontik ihtiyaçla ilişkilendirmediğini gördük. Genel farkındalık olsa da detaylı bilgi sınırlı, bu da doğru zamanda aksiyon alınmasını zorlaştırıyor. Özellikle modern tedavi seçeneklerine dair bilgi eksikliği karar süreçlerini etkiliyor. Bu nedenle sadece verileri ortaya koymak değil, bilgileri daha anlaşılır hale getirmek de çalışmamızın önemli bir parçası oldu." dedi.

Diş Sağlığı Psikolojik Şiddetten Korumanın Anahtarı

Toplantının moderatörlüğünü yapan oyuncu Müge Boz, kendi çocukluk deneyimini paylaşarak, "Çocukluğumda dişlerimin görünümü nedeniyle akran zorbalığına maruz kaldım. O zamanlar bu kavramlar yaygın değildi ve şeffaf plak teknolojisi yoktu. Günümüzde bu tedavi yöntemi sayesinde dişler düzeliyor ve birçok sağlık sorunu azalıyor. Annelik deneyimimle kızımın diş yapısındaki küçük işaretleri erken fark edip ortodonti uzmanımıza başvurdum. Kızım için şeffaf plak tedavisi planladık ve içim rahat. Hiç kimse dişleri yüzünden akran zorbalığına uğramamalı. Diş sağlığı, çocuklarımızı ve gençlerimizi psikolojik şiddetten korumanın en önemli adımlarından biridir. Erken bilgiye ulaşmak gerçekten büyük fark yaratıyor." dedi.