Geçtiğimiz Ekim ayında düzenlenen Avrupa Onkoloji Kongresi (ESMO) kapsamında, dolaşımdaki tümör hücrelerinin DNA'larına yönelik kan testleriyle ilgili yeni bulgular paylaşıldı. Türk Tıbbı Onkoloji Derneği Başkan Yardımcısı ve Acıbadem Kent Hastanesi tıbbi onkoloji uzmanı Prof. Dr. Bülent Karabulut, bu gelişmelerin kanser tedavisinde önemli bir dönüm noktası olduğunu belirtti.

İleri Evre Kanserlerde Tedavi Kararları

Prof. Dr. Karabulut, ileri evre kanser hastalarında tümör göstergelerinin tamamen iyileştiği bir grup bulunduğunu ifade etti. Bu hastalara ağızdan ilaç, kemoterapi, akıllı serum veya immünoterapi uygulandığını ve radyolojik olarak tümör görüntülenmediğini ya da kanda tümör markerlarının tespit edilmediğini aktardı. Ancak, bu hastalarda ilacın ne zaman kesileceğine dair kesin bir veri olmaması büyük bir sorun teşkil ediyor. Bu nedenle, bazı hastalara gereksiz yere kombine toksik tedaviler devam ediyor.

Yeni Kan Testleri ve Güvenilirlik

ESMO'da tanıtılan kan testi, dolaşımdaki tümör hücrelerinin DNA'larına odaklanarak, ilacın kesilip kesilmeyeceği konusunda önemli bilgiler sağlıyor. Testin güvenilirlik oranı bu yıl itibariyle %50-60 seviyelerine yükselmiş durumda. Prof. Dr. Karabulut, hedefin bu oranı %85'in üzerine çıkarmak olduğunu ve böylece ileri evre hastalarda tedavilerin güvenle sonlandırılabileceğini belirtti.

Kansere Yakalanma Riski ve Gen Testleri

Kanser riskinin bazı viral enfeksiyonlarla ilişkili olduğunu vurgulayan Karabulut, hepatit B ve C virüsü, human papilloma virüsü (HPV) ve Epstein-Barr virüsünün bazı kanser türlerinde risk faktörü olduğunu söyledi. Gen testlerinin ise kanser riskini belirlemede kullanıldığını, ancak kitlesel uygulamanın ekonomik ve sosyolojik zorlukları bulunduğunu ifade etti. Bu testlerin, ailede kanser yatkınlığı olan bireylerde onkoloji ve tıbbi genetik uzmanlarının kararıyla yapıldığını açıkladı.

Standart Kan Testlerinin Sınırlılıkları

Kanser antijenleri (CA) gibi standart kan testlerinin kanser taraması olarak kullanılamayacağını belirten Karabulut, bu testlerin spesifik olmadığını ve enfeksiyon gibi durumlarda da yükselebileceğini söyledi. Ancak, hepatit taşıyıcılarında alfa feto protein (AFP) ve prostat kanserinde prostat spesifik antijen (PSA) testlerinin takip amaçlı kullanılabileceğini ifade etti.

İmmünoterapi ve Geleceğin Tedavileri

Son dönemde kanser tedavisinde en umut verici gelişmenin bağışıklık sistemi temelli immünoterapi olduğunu belirten Prof. Dr. Karabulut, hematolojik tümörlerde CAR-T tedavisinin standart hale geldiğini dile getirdi. Solid tümörlerde ise immünoterapinin halen gelişme aşamasında olduğunu, ancak birçok kanserde bu tedavi yöntemlerinin başarıyla kullanıldığını kaydetti. Ayrıca, immünoterapinin kemoterapi ve akıllı ilaçlarla kombine edildiğinde başarı oranlarının arttığını söyledi ve "Gelecek, tümörün DNA'sında ve bağışıklık sisteminde yatıyor" dedi.

Yapay Zeka Desteği ve Tanı Yöntemleri

Kanser tedavisinde yapay zekanın klinisyenlere tavsiye vermenin ötesine geçemediğini belirten Karabulut, ancak radyoloji, patoloji ve nükleer tetkiklerde yapay zekanın kullanıldığını, yine de hekimin değerlendirmesiyle sonuçların değerlendirildiğini söyledi. Hastaların kendine özgü özelliklerinin bu süreci etkilediğini vurguladı. Yapay zekanın hata oranlarını azaltacağı, tanı ve görüntüleme yöntemlerinde işlevselliği artıracağı kesin olarak ifade edildi.