İstanbul Esenyurt Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Müdür Yardımcısı ve Biyokimya-Nörobilim Uzmanı Öğr. Gör. Derya Murat Özgün, insan beyninin geçmişte düşünüldüğünden çok daha esnek bir yapıya sahip olduğunu belirtti. Uzun yıllar boyunca bilim dünyasında kabul gören "beynin çocuklukta gelişimini tamamlayıp yetişkinlikte sabit kaldığı" görüşünün, son nörobilim araştırmalarıyla önemli ölçüde değiştiğini vurguladı.

Nöroplastisite Nedir?

Özgün, insan beyninin yaşam boyu değişebilen ve kendini yeniden düzenleyebilen dinamik bir sistem olduğunu ifade etti. Bilim insanları bu özellik için "nöroplastisite" terimini kullanıyor. Basitçe anlatmak gerekirse, nöroplastisite beynin yeni deneyimler ve öğrenme süreçleri karşısında sinirsel bağlantılarını yeniden yapılandırabilme yeteneğidir. Kullanılan beceriler güçlenirken, kullanılmayan bağlantılar zamanla zayıflayabilir.

Günlük hayattan örnek veren Özgün, "Yeni bir dil öğrenmeye başladığımızda başlangıçta zorluk yaşarız. Ancak tekrar arttıkça kelimeleri hatırlamak ve cümle kurmak kolaylaşır. Çünkü beyin bu yeni beceriye uyum sağlayarak ilgili sinir ağlarını güçlendirir" dedi.

Nöroplastisitenin Diğer Alanlardaki Rolü

Özgün, müzik aleti çalan kişilerin parmak hareketlerini kontrol eden beyin bölgelerinin daha gelişmiş olduğunu, spor yapan bireylerde ise motor koordinasyonla ilişkili sinir ağlarının güçlendiğinin bilimsel olarak gösterildiğini söyledi. Nöroplastisitenin yalnızca öğrenme süreçlerinde değil, iyileşme süreçlerinde de kritik rol oynadığını belirtti. Beyin hasarları sonrası, beynin farklı bölgelerinin bazı işlevleri üstlenebildiğini ifade eden Özgün, bu nedenle rehabilitasyon ve bilişsel egzersizlerin nörolojik hastalıkların tedavisinde önemi olduğunu dile getirdi.

Beyin Sağlığını Desteklemek

Zihinsel aktivite, öğrenme ve yeni deneyimlerin beyin sağlığı için büyük önem taşıdığını söyleyen Öğr. Gör. Özgün, "Yeni şeyler öğrenmek, farklı hobiler edinmek, sosyal ilişkileri sürdürmek ve zihni aktif tutmak beyin bağlantılarının güçlenmesine katkı sağlar. Sonuç olarak insan beyni sabit bir yapı değil, yaşam boyunca değişebilen ve gelişebilen son derece dinamik bir sistemdir" diye konuştu. Bu bağlamda, yapay tatlandırıcıların beyin sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri ve önleyici yaklaşımlar hakkında bilgi sahibi olmak da önemlidir.