Amerikalı oyuncu Eric Dane, amyotrofik lateral skleroz (ALS) teşhisi konulmasından yaklaşık 10 ay sonra, 53 yaşında yaşamını yitirdi. Grey's Anatomy'deki Dr. Mark Sloan ve HBO'nun Euphoria dizisindeki Cal Jacobs rolleriyle tanınan Dane, hastalığı hakkında Nisan 2025'te kamuoyunu bilgilendirmişti.

California doğumlu oyuncu, motor nöron hastalığı (MND) ailesinin en yaygın türü olan ALS için farkındalık yaratmak ve bağış toplamak amacıyla yaşamının son dönemini bu mücadeleye adadı. Ailesi tarafından yapılan açıklamada, "Eric Dane, ALS ile verdiği cesur savaşın ardından Perşembe öğleden sonra hayatını kaybetti" ifadeleri yer aldı.

Eric Dane'in Kariyeri ve Mücadele Dönemi

1972'de San Francisco'da doğan Dane, televizyon kariyerine 1993'te The Wonder Years dizisiyle başladı. Charmed'da Jason Dean, The Last Ship'te Kaptan Tom Chandler gibi önemli roller üstlendi. Ayrıca Marley & Me, Valentine's Day ve Burlesque filmlerinde yer aldı.

Kim Raver, Dane'in Grey's Anatomy setinde gözlerindeki parlaklığa ve mükemmel zamanlamayla söylediği repliklere dikkat çekerek, "O, setin enerjisiydi" dedi. Kevin McKidd ise Instagram'da "Huzur içinde uyu dostum" mesajını paylaştı.

Kasım ayında NBC'nin Brilliant Minds adlı tıbbi drama dizisinde ALS teşhisi aldıktan sonra destek almakta zorlanan bir itfaiyeciyi canlandıran Dane, aynı ay Time dergisi tarafından sağlık alanında en etkili 100 kişi arasına seçildi. Dane, dergiye verdiği röportajda, "Yaptıklarım hem kendim hem de sayısız insan için bir ilerleme sağlarsa bu bana yeter" ifadelerini kullandı.

Aralık ayında, ALS için etkili tedavi ve çare arayışları yürüten Target ALS adlı kuruluşun yönetim kuruluna katılan Dane'nin katkılarıyla kampanyalarından biri 500 bin dolarlık bağış hedefini aştı.

ALS Hastalığı Nedir ve Nedenleri Nelerdir?

ALS, 1939'da bu hastalığa yakalanan Amerikalı beyzbolcu Lou Gehrig'in adıyla da anılır. Motor nöronları etkileyen bu hastalık, istemli kas hareketlerinin kontrolünü sağlayan hücrelerin kaybına yol açar ve zamanla kişinin vücudu üzerindeki kontrolünü yitirmesine neden olur. Daha detaylı bilgi için ALS Hastalığı: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

ABD verilerine göre, her 100 bin kişiden yaklaşık beşi ALS'den etkileniyor. Hastalık erkeklerde daha yaygın ve ortalama teşhis yaşı yaklaşık 60'tır, ancak genç bireylerde de görülebilir. Tanıdan sonra çoğu hasta birkaç yıl yaşasa da istisnalar bulunur; en bilinen örnek 21 yaşında ALS teşhisi konulan ve 2018'de 76 yaşında ölen fizikçi Stephen Hawking'dir.

ALS'nin neden ortaya çıktığı henüz tam olarak anlaşılamamıştır. Hastaların yaklaşık yüzde 10-15'inde ailevi geçiş söz konusudur. Bu durumlarda bir gen mutasyonu nesiller boyunca aktarılır. Ancak bu, hastalığın mutlaka kalıtsal olduğu anlamına gelmez, çünkü farklı genetik nedenler aynı sonucu doğurabilir.

Kalan hastaların yüzde 85'inde ise neden belirlenememektedir ve bu vakalar genellikle "sporadik" olarak adlandırılır. Son araştırmalar genetik mutasyonların sporadik ALS'de de rol oynayabileceğini göstermektedir. Michigan Üniversitesi'nden nöroloji profesörü Eva Feldman, "Genetik faktörlerin açıklayabildiği ALS oranı türüne bağlı olarak yüzde 8 ile 60 arasında değişiyor" dedi.

Çevresel faktörlerin de ALS riskini artırabileceğine dair kanıtlar vardır. Feldman ve ekibi, organik kimyasal kirleticiler, metaller, pestisitler, inşaat tozları ve kötü hava kalitesine uzun süre maruz kalmanın hastalık riskini yükseltebileceğini tespit etti.

ALS Risk Faktörleri ve Tedavi Durumu

ALS Derneği sorumlusu Neil Thakur, hastalığın tek bir neden-sonuç ilişkisine dayanmadığını belirterek, "Her zaman bir faktörler kombinasyonu söz konusu. Risk faktörü ya da genetik profiliniz olsa bile ALS'ye yakalanmanız kesin değildir" dedi. Dizel yakıtı, havacılık yakıtı, yakma çukurlarından çıkan partiküller, pestisitler ve aerosol maruziyetinin riski artırdığına dair bazı veriler bulunduğunu ekledi.

İçme suyundaki kurşun, sigara kullanımı ve temas sporlarının da ALS'yi tetikleyebileceği öne sürülse de kesinlik bulunmamaktadır. Yaşam boyu içki ve sigara kullanımını inceleyen çalışmalar, içmeyenlerin tamamen korunduğunu göstermemektedir.

Şu anda ALS'nin kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Ancak ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), hastalığın ilerlemesini yavaşlatan ve hastalara ek zaman kazandıran bazı ilaçları onaylamıştır. Bu ilaçlar sinir hücresi ölümünü önlemek için beyin ve omurilik çevresindeki kimyasalları düzenler. Daha fazla tedavi seçeneği için ALS Hastalığı Tedavi Yöntemleri başlıklı makalemize göz atabilirsiniz.

Belirli gen mutasyonlarını hedef alan tedaviler umut vaat etmektedir. Örneğin, SOD1 gen mutasyonunun yol açtığı hasarı dengelemeyi amaçlayan bir ilacın erken aşama denemeleri olumlu sonuçlar vermiştir. Ancak araştırmalar için finansman bulmak ve genetik ile çevresel faktörlerin katkısını daha iyi anlamak zorluk yaratmaktadır.

Thakur, "Asıl soru, insanların neden ALS'ye yakalandığı değil; bunu nasıl önleyebileceğimiz ya da tedavi edebileceğimizdir" ifadelerini kullandı.