University College Dublin ve Edinburgh Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü kapsamlı bir çalışma, çocuklukta yaygın şekilde reçete edilen DEHB (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu) ilaçlarının uzun vadede yalnızca güvenli olmadığını, aynı zamanda ilerleyen yaşlarda psikoz riskini de azaltabileceğini ortaya koydu.

Uyarıcı İlaçların Psikoz Riski Üzerine Kaygılar

Çalışma, şizofreni gibi psikotik bozuklukların riskini artırabileceğine dair süregelen endişelere karşı önemli bulgular sundu. DEHB, dünya çapında çocuk ve ergenlerin yaklaşık %8'ini etkileyen en yaygın ruhsal rahatsızlıklardan biri olarak kabul ediliyor. Yaklaşık 366 milyon yetişkinin DEHB tanısı aldığı tahmin ediliyor.

Finlandiya Verileriyle Metilfenidatın Etkisi İncelendi

JAMA Psychiatry dergisinde yayımlanan araştırmada, Finlandiya’da doğmuş yaklaşık 700 bin kişinin sağlık kayıtları incelendi. Bunlar arasında yaklaşık 4 bin DEHB tanılı birey de yer aldı. Araştırmacılar, çocuklukta en çok kullanılan DEHB ilacı metilfenidatın, yetişkinlikte psikotik bozukluk geliştirme riskini artırdığına dair herhangi bir kanıt bulamadı.

Prof. Ian Kelleher, "DEHB’li çocukların küçük ama anlamlı bir kısmının yetişkinlikte psikotik bozukluklar geliştirdiğini biliyoruz. Ancak bu riskin ilaçlardan kaynaklanmadığını bulduk," dedi.

Prof. Kelleher, uyarıcı ilaçların dopamin etkisini artırması nedeniyle psikozla ilişkilendirilmesinin uzun süredir endişe kaynağı olduğunu belirtti.

Erken Tedavi Psikoz Riskini Düşürebilir

Çalışmanın önemli bir sonucu, 13 yaşından önce metilfenidatla tedavi edilen çocuklarda psikoz gelişme riskinin biraz daha düşük olması oldu. Prof. Kelleher, bunun, ilaçların çocuklukta belirtileri yönetmenin ötesinde, uzun vadede ağır ruhsal hastalıklara karşı koruyucu bir etkisi olabileceğine işaret etti ancak bu konuda daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguladı.

Çalışmanın Sınırlılıkları ve Gelecek Araştırmalar

Araştırma yalnızca metilfenidat üzerine odaklanırken, DEHB tedavisinde kullanılan diğer uyarıcılar, özellikle amfetamin türü ilaçlar incelenemedi. Bu nedenle, amfetaminlerin psikoz riski üzerindeki etkisi hakkında herhangi bir sonuca varılamadı.

Çalışma ayrıca, DEHB tanısı konan yetişkin sayısındaki artışı da ele almadı. Prof. Kelleher, "Yetişkinlerde de benzer sonuçların geçerli olup olmadığını bilmiyoruz," dedi ve DEHB’li çocuklarda psikoz riskinin neden yükseldiğinin anlaşılması için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirtti.