Macaristan Başbakanı Viktor Orban'ın Ukrayna'ya sağlanacak 90 milyar Avroluk krediye yönelik vetosu, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa için büyük bir sınav oluşturuyor. Orban'ın sürecin son aşamasında kredi paketini engelleme kararı, Costa'nın otoritesine ve dürüstlüğüne yönelik en ciddi meydan okuma olarak nitelendiriliyor.

Geçen hafta gerçekleştirilen zirvede liderler, Aralık ayındaki anlaşmadan geri adım atan Orban'a sert eleştiriler yöneltti. Buna karşılık Costa, görüşmeler sonrası yaptığı açıklamada, "Hiç kimse Avrupa Konseyi'ne ya da AB kurumlarına şantaj yapamaz" diyerek vetonun kabul edilemez olduğunu vurguladı.

Costa'nın Görev ve Zorlukları

2024 sonunda göreve başlayan ve çoğunluğu sağcı liderlerden oluşan Avrupa Konseyi'nde az sayıda sosyalist liderden biri olan Costa, 27 devlet ve hükümet başkanıyla uyumlu ilişkiler kurmaya çalışıyor. Görevi, düzenli zirvelere başkanlık etmek ve kapalı kapılar ardındaki tartışmaları ortak sonuçlarla desteklemekten ibaret.

Aralık ayında Orban, ülkesinin ortak borçlanmadan muaf tutulması koşuluyla krediyi onaylamıştı. Bu muafiyet Slovakya ve Çekya tarafından da kabul edilmişti. Costa, o dönemde "Söz verdik, yerine getirdik" açıklamasını yapmıştı.

Orban'ın Talepleri ve Vetonun Gerekçesi

Ancak Orban, şimdi krediyle ilgili olmayan bir talepte bulundu: Druzhba boru hattı üzerinden Rus petrolünün yeniden akışının sağlanması. Ukrayna, boru hattındaki hasarın büyük olduğunu ve onarımın yaklaşık bir buçuk ay süreceğini bildiriyor.

Orban, geçen hafta "Petrol yoksa para da yok" diyerek vetosunu gerekçelendirdi. Bu hamlenin yaklaşan 12 Nisan seçimleri öncesinde kampanyasını güçlendirmeye yönelik olduğu belirtiliyor. Kamuoyu yoklamalarında geride kalması, Orban'ın vetoyu siyasi bir araç olarak kullanmasını tetikliyor. Bu durum, Macaristan’da seçim öncesi casusluk iddiaları ve Peter Magyar'ın tepkisi ile birlikte ülkedeki siyasi atmosferi daha da karmaşık hale getiriyor.

AB İçinde Bölünmüşlük ve Tepkiler

Avrupa Birliği yetkilileri ve diplomatlar Orban'ın vetosunu şiddetle eleştirirken, ortak karar alma mekanizmasına zarar verecek tehlikeli bir emsal yaratmasından endişe duyuyor. Üst düzey bir diplomat, Macaristan'ı aşmak için alternatif bir planın kabul edilmesinin şantaja boyun eğmek anlamına geleceğini belirtiyor.

Vetoya karşı sert ifadeler kullanılmasına rağmen, Brüksel kısa süre içinde Macaristan ve Slovakya'nın Druzhba boru hattından petrol alma hakkını fiilen kabul etti. Bu durum, Ukrayna'ya kredi sağlanması ve Rus petrolünün akışının sağlanması konusunda AB içinde ciddi bir bölünmüşlük yaratıyor.

Zelenskiy ve Avrupa Komisyonu'nun Tepkisi

Orban'ın Ukrayna petrol ambargosunu güç kullanarak kırma sözü ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'in buna yönelik açıklamaları, krizi daha da derinleştirdi. Brüksel, Zelenskiy'e gerilimi azaltma çağrısı yaparken, Macar lider seçimlere müdahale suçlamalarını artırdı.

Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Zelenskiy'e ortak bir mektup göndererek Druzhba boru hattının dış denetimini ve onarım masraflarının karşılanmasını önerdi. Ancak Orban teklifi reddetti ve vetosunu sürdürdü, anlaşmazlığın seçimlere kadar devam edeceğini belirtti. Bu gelişmeler, Ukrayna Maliye Bakanı'nın Orban'ın kredi vetosuna tepkisi ve Avrupa liderlerinin çözüm arayışlarıyla yakından bağlantılıdır.

Sonuç ve Beklentiler

Costa ve von der Leyen, Orban'ı sakinleştirmek ve Aralık anlaşmasının özüne saygı göstermek için aynı anda çaba harcıyor. Bu, Ukrayna'nın dış yardımının azalmasını önlemek amacıyla zor bir görev olarak değerlendiriliyor.

Orban'ın kampanyasında von der Leyen'i hedef alması ve Brüksel ile Budapeşte arasında arabulucu rolünü dışlaması nedeniyle Costa yalnız kalmış durumda. Macaristan'ın vetosunun kaldırılması, yalnızca Ukrayna'yı desteklemekle kalmayıp aynı zamanda Avrupa Konseyi'nin ve Costa'nın güvenilirliğini korumak anlamına geliyor.

Bir diplomat, "Costa için hassas olan nokta, bu durumun daha önce yaşanmamış bir taahhüdün saygı görmemesinden kaynaklanmasıdır" diyerek, krizin hem siyasi hem kurumsal açıdan ciddi zorluk yarattığını ifade etti.

Maïa De la Baume bu habere katkıda bulunmuştur.