Clamydia pneumoniae bakterisi, yetişkinlerin yaklaşık %80’inin yaşamlarının bir döneminde karşılaştığı bir enfeksiyon kaynağı olarak biliniyor. Çoğunlukla boğaz ağrısı, yorgunluk ve burun akıntısıyla sınırlı kalan bu mikroorganizma, özellikle küçük çocuklar ve yaşlılar gibi hassas gruplarda zatürree gibi ciddi solunum yolu enfeksiyonlarına yol açabiliyor.

Alzheimer ile Bakteri Arasında Şüpheli Bağlantı

Bilim insanları, Alzheimer hastalığı nedeniyle hayatını kaybeden bireylerin gözlerinde C. pneumoniae bakterisinin izlerine rastladı. Bu bulgu, enfeksiyonun Alzheimer’ı tetikleyip ilerletebileceği ihtimalini gündeme getiriyor.

Los Angeles’taki Cedars-Sinai Medical Center’da yürütülen bir araştırma, enfeksiyon tespit edildiğinde hızlı antibiyotik müdahalesinin gelecekte demans riskini azaltabileceğini öne sürüyor. Bu çalışma, Avrupa’da 2024 yılında C. pneumoniae vaka sayılarında önemli bir artış olduğuna dair verilerle paralel seyrediyor. 1000 test başına 5 vaka olan oran, bir yıl içinde neredeyse 17’ye yükseldi.

Neden Ani Artış?

Bilim insanları bu hızlı artışın nedenlerini henüz tam olarak açıklayabilmiş değil. Bazıları, koronavirüs sonrası bağışıklık sisteminin zayıflamasını ve karantina dönemlerinde mikroplara maruz kalmayan insanların kısıtlamaların kaldırılmasıyla daha savunmasız hale gelmesini neden olarak gösteriyor. Diğer bir görüş ise bakterinin yeni bir türünün ortaya çıkmış olabileceği yönünde.

Gözler Alzheimer İçin Anahtar Olabilir

Araştırmada Alzheimer hastalığı, hafif bilişsel bozukluk veya bunama belirtisi göstermeyen 100’den fazla kişiden alınan göz dokuları incelendi. Özellikle C. pneumoniae bakterisinin varlığı araştırıldı. Bu bakteri, daha önce yapılan çalışmalarla Alzheimer hastalarının beyin dokusunda tespit edilmiş ve hafıza kaybı ile amiloid plakların yakınında bulunmuştu.

C. pneumoniae, diğer bakterilerden farklı olarak insan hücreleri içerisinde yaşayabiliyor, bağışıklık sisteminden kaçabiliyor ve uzun süre vücutta kalabiliyor. Bu durum, iltihaplanmalara sebep olarak demans ile bakteriler arasında olası bir ilişki üzerine teorilerin gelişmesine yol açtı. Araştırma ekibi retinada enfeksiyon belirtileri aradı çünkü retina, beynin bir uzantısı olarak kabul ediliyor. Eğer bakteriler burada da tespit edilirse, göz testiyle Alzheimer riski taşıyan kişilerin erken teşhisi mümkün olabilecek.

Sonuçlar, Alzheimer hastalarının retina ve beyinlerinde C. pneumoniae seviyelerinin, normal bilişsel işlevi olanlara kıyasla belirgin şekilde yüksek olduğunu gösterdi. Bakteriyel yük arttıkça, hastaların ölümden önce gördüğü beyin değişiklikleri ve bilişsel gerileme de daha şiddetliydi.

Laboratuvar ve Hayvan Modelleriyle Destek

Bilim insanları laboratuvar ortamında insan sinir hücrelerini C. pneumoniae ile enfekte etti. Bu enfeksiyonun Alzheimer ile ilişkili iltihaplanma yollarını aktive ettiği ve hastalıkla bağlantılı protein seviyelerini artırdığı gözlemlendi. Aynı deneyler, Alzheimer benzeri değişiklikler geliştirmek üzere yetiştirilen farelerde de uygulandı. Bakteriler burun yoluyla verildi ve zaman içinde beyin iltihabı, plak birikimi ile davranış değişiklikleri tespit edildi.

Retina desenleri bilgisayar analizi ile incelenerek, göz testlerinin Alzheimer riskini erken aşamada belirleyebileceği gösterildi. Cedars-Sinai Medical Center’dan Prof. Maya Koronyo-Hamaoui, "C. pneumoniae'nin insan dokularında, hücre kültürlerinde ve hayvan modellerinde tutarlı şekilde görülmesi, bakteriyel enfeksiyon, iltihaplanma ve nörodejenerasyon arasında daha önce bilinmeyen bir bağlantıyı ortaya koyuyor" dedi.

Prof. Timothy Crother ise, "Bu keşif, Alzheimer tedavisinde enfeksiyon-iltihap eksenini hedefleme olasılığını gündeme getiriyor" açıklamasında bulundu.

Alzheimer’ın Küresel Yükü Artıyor

Alzheimer hastalığı, özellikle ABD ve Birleşik Krallık’ta milyonlarca insanı etkiliyor. ABD’de 65 yaş üstü 7 milyondan fazla kişi Alzheimer hastası ve bu sayının 2050 yılına kadar 12,7 milyona ulaşması bekleniyor. Birleşik Krallık’ta ise yaklaşık 982 bin kişi demansla yaşıyor ve bu sayının 2040’ta 1,4 milyona çıkması öngörülüyor.

Demans, özellikle kadınlar için önde gelen ölüm nedenlerinden biri olup, 65 yaş üstü her 11 kişiden birini etkiliyor. Bugün doğan her üç kişiden birinin yaşamı boyunca bu hastalığa yakalanması bekleniyor. Türkiye’de de hasta sayısı giderek artıyor.

Bu haber, Daily Mail’in “Experts pinpoint bacteria in the eyes that could drive dementia - discovery heralds treatment to PREVENT deadly condition” başlıklı haberinden derlenmiştir.