Avrupa Parlamentosu (AP) milletvekilleri, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Güney Kıbrıs Dönem Başkanlığı Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, Estonya Başbakanı Kaja Kallas ve diğer üst düzey yetkililere yazdıkları ortak mektupta, 61. Venedik Bienali'nde Rusya'nın yer almasının engellenmesi gerektiğini vurguladı.

Milletvekilleri, bienal organizatörlerinin Rusya'nın etkinliğe yeniden davet edilmesi kararını kınayarak, "Ukrayna şehirleri bombalanırken, siviller hayatını kaybederken ve Ukrayna'nın kültürel mirası sistematik biçimde yok edilirken böyle bir adımın kabul edilemez olduğunu" belirtti.

Rusya'nın Katılımı ve AB Fonları

Euronews'in ulaştığı mektupta, "Avrupa Birliği'nin kapsamlı yaptırımları altında bulunan Rusya, Avrupa vergi mükelleflerinin kaynaklarıyla desteklenen bir etkinliğe hiçbir koşulda katılmamalıdır" ifadeleri yer aldı. İmzacılar, Rus pavyonunun açılmasının, Rusya'nın Ukrayna'daki eylemleri nedeniyle yitirdiği prestiji yeniden kazandırıp meşruiyet sağlayacağını kaydetti.

Ukrayna Dışişleri Bakanlığı'ndan Tepkiler

Ukrayna Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Georgiy Tykhiy, Euronews'e yaptığı açıklamada, AP milletvekillerine "ahlaki netlik ve ilkesel duruşları" için teşekkür etti. Tykhiy, Ukrayna'nın herhangi bir kültür veya sanatı yasaklama niyetinde olmadığını, tartışılanın Bienal organizatörlerinin tutarsız yaklaşımı olduğunu ifade etti.

Bakanlık sözcüsü, 2022'de Rusya'nın tam ölçekli saldırısının başladığı dönemde organizatörlerin Rusya'nın katılımını sınırlandırdığını hatırlatarak, "O zamanlar saldırıyı açıkça kınamışlar ve serginin bir diyalog platformu olduğunu, savaş platformu olmadığını vurgulamışlardı" dedi.

Ancak Tykhiy, Mart 2026'da devam eden saldırılar ve terör eylemlerine rağmen organizatörlerin pozisyonunu değiştirmesini sorgulayarak, "Rusya savaş tekliflerini reddediyor ve diyalog iddialarını kabul etmiyor. Ukrayna'nın kültürel ve tarihi mirasına yönelik artan saldırılar karşısında Rusya'yı böyle bir etkinliğe davet etmek ahlaksızlıktır" değerlendirmesinde bulundu.

Ayrıca, Rusya'nın kültürü sistematik olarak yok ettiğini belirten Tykhiy, "Bu süreç 2022'de başlamadı; yüzyıllardır Ukrayna'nın kimliği ve kültürüne zarar veriliyor, şimdi ise bu vahşet tam ölçekli savaşa dönüşmüş durumda" diye konuştu.

Bienal Komitesine ve Rus Pavyonuna Eleştiriler

Tykhiy, bazı Rus organizatörlerin askeri-sanayi kompleksi ile bağlantılı olduğunu belirterek, "Rusya'da kültür ve otoriter rejim iç içe geçmiştir; kültür savaş suçlarını aklamak ve hükümetleri etkilemek için kullanılıyor. Venedik'teki Rus pavyonu, savaş propagandasının bir parçasıdır" dedi.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiga da bienal organizasyon komitesine hitaben, 21 Mart'ta Lviv'deki tarihi merkeze düzenlenen Rus saldırısına dikkat çekti. Saldırıda onlarca kişi yaralanırken, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki Bernardine Manastırı da zarar gördü. Sibiga, "Bu, barbar Rusya'nın çirkin yüzüdür. Bienalde normalleştirilmek istenen barbarlık budur" ifadelerini kullandı.

Avrupa Parlamentosu'ndan Fonların Durdurulması Talebi

AP milletvekilleri, Brüksel'i Rusya bienal katılımcıları listesinden çıkarılmazsa, Venedik Bienali'ne sağlanan AB fonlarının derhal kesilmesi için çağrıda bulundu. Ayrıca, Rus pavyonunun hazırlanmasında görev alan kişi veya kuruluşlara karşı kısıtlayıcı önlemler uygulanması istendi.

Pavyonun Rusya ordusunun başlıca silah tedarikçisi Rostec ile bağlantılı olduğu ve bazı projelerin, Rostec Başkan Yardımcısı Nikolai Volobuev’in kızı ile Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un kızının denetiminde olduğu belirtildi.

Mektup yazarları, "Kültür sorumluluktan muaf değildir" diyerek, "AB değerleri için mücadele eden ve hayatını kaybeden Ukraynalı halk daha fazlasını hak ediyor" ifadeleriyle çağrısını sonlandırdı.

Bienal Organizasyonunun Açıklamaları ve Ukrayna'nın Verileri

Rusya'nın Venedik Bienali'ne katılımı bu ayın başında gündeme gelmişti. Organizasyon komitesi, Bienal’in "açık bir organizasyon" olduğunu ve "kültürde ya da sanatta sansürü reddettiğini" açıklamıştı.

Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, karara yönelik yeniden değerlendirme talebinde bulunarak, savaşta 346 Ukraynalı sanatçının yaşamını yitirdiğini, 1707 kültürel miras anıtı ile 2503 kültürel altyapı unsurunun tahrip edildiğini aktardı. Kiev yönetimi ayrıca Rusya'nın Ukrayna'dan 35 binden fazla müze eserini çaldığını tahmin ediyor.

Ukrayna'nın kültürel mirasına verilen doğrudan zararın yaklaşık 4 milyar euro olduğu, dolaylı zararların ise çok daha yüksek olabileceği ifade ediliyor.

Eleştiriler ve Destekler

10 Mart'ta Avrupa Komisyonu, Rusya'nın katılım kararını kınayarak, Bienal Vakfı'nın önümüzdeki üç yıl için 2 milyon euroluk hibesini kesme tehdidinde bulundu.

Aynı zamanda, 22 Avrupa ülkesinin kültür ve dışişleri bakanları, organizasyonun Rusya'nın askıya alınması talebini içeren bir dilekçe sundu. Benzer bir talep, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi'ndeki (PACE) Rus muhalefet platformu üyeleri tarafından İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'ye iletildi.

İtalya Kültür Bakanlığı ise karara karşı çıkarak, Vakıf yönetiminin kararının "İtalyan hükümetinin itirazına rağmen tamamen bağımsız olarak alındığını" açıkladı.

Rusya'nın Bienal'deki Planları

Rusya, yaklaşık 40 sanatçı ve müzisyenin katılımıyla "Tree Rooted in the Sky" adlı bir sergi sunmayı planlıyor.

2026 Venedik Bienali, 9 Mayıs – 22 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilecek.