Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu, cezaevlerinde tutuklu veya hükümlü bulunan 607 çocuğun katılımıyla gerçekleştirilen "Çocuk Hükümlü/Tutuklu Profili Araştırması-2026" sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı.

Toplantıya AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut başkanlık etti. Durgut, komisyonun çalışmalarının bilimsel, sistematik ve kanıta dayalı yöntemlerle yürütüldüğünü belirterek, bu araştırmanın çok katmanlı ve bütüncül bir bakış açısı sunduğunu vurguladı. "Bu çalışma, suça sürüklenme konusunu tek bir nedene indirgemeyip kapsamlı analiz sunan önemli bir veri setidir" dedi.

Araştırmanın Bulguları

Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, araştırmanın sunumunu yaptı. Ankete Adalet Bakanlığı sosyal çalışmacıları ve psikologlarının katıldığını belirten Ergüder, çocukların yüzde 51'inin okulu bıraktığını, yüzde 47,9'unun ise okula devam etmediğini aktardı.

Suça sürüklenen çocuklarda sigara kullanım oranının yüzde 83,4 olduğu ve sigara ile ilişkili akciğer kanseri oranının yüzde 90 olarak tespit edildiğini ifade eden Ergüder, alkol kullanım oranının ise yüzde 47,3 olduğunu kaydetti.

Ergüder, çocukların ailelerinin hayatta olma durumları, eğitim ve ekonomik seviyelerinin de incelendiğini, bu verilerin komisyon raporuna yansıyacağını söyledi. Ayrıca ailede suç işleyen birey bulunması durumunda çocukların yüzde 43'ünün suçla bulaştığını, çevrede suçlu varlığında bu oranın yüzde 60,6'ya yükseldiğini belirtti. Araştırmadaki çocukların yüzde 87,1'inin daha önce çalışmış olduğu bilgisi de paylaşıldı.

Duygusal Durum ve Aile-Çevre Etkileri

Ergüder, cezaevine girmeden önce çocukların duygusal durum analizinde yaklaşık yarısının kendini öfkeli ve üzgün hissettiğini, mutlu ve gururlu olanların oranının ise yüzde 16-17 civarında olduğunu dile getirdi. Ayrıca ebeveynsiz çocuklarla evden kaçma arasında, suç türü ile ailede suçlu bulunması ve şiddet ile kendine zarar verme arasında anlamlı ilişkiler olduğu tespit edildi.

Aile ve sosyal çevrede madde kullanımının çocukların madde kullanımını artırdığına dair istatistiki olarak anlamlı bağlantılar bulunduğu bildirildi.

Çocukların İfadeleri

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Betül Ulukol, çocuklara "Hayatında ne olsaydı suç işlemezdin?" sorusunun yöneltildiğini belirtti. Çocukların bazıları "Babam ölmeseydi", "Annem başka biriyle evlenmeseydi", "Evlendiği adam beni dövmeseydi" gibi yanıtlar verirken, diğerleri "Okula gitseydim" veya "Okulda başarılı olsaydım" şeklinde cevaplar verdi.

Yüzde 1,6'lık kesimin ise "Ne olursa olsun suç işlerdim" dediği ifade edildi. Araştırmaya katılan çocukların yüzde 27,8'inin sorunu tamamen içselleştirdiği, sorumluluğun kendilerinde olduğunu fark ettikleri ve bu durumu çözme azmi taşıdıkları belirtildi.

Ulukol, "Eğer uygun rehabilitasyon sağlanırsa bu çocukların büyük çoğunluğu cezaevine geri dönmeyecektir" değerlendirmesinde bulundu.

Araştırma Yöntemi

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıp Bilişimi Anabilim Dalı Doktor Öğretim Üyesi Erdoğan Asar da araştırmanın metodolojisi hakkında bilgi verdi.

Bu kapsamlı çalışma, TBMM Çocuk Cinayetleri Komisyonunda Ailelerin Acıları ve Talepleri Dinlendi başlıklı raporla bağlantılı olarak çocukların aile çevresi ve suç ilişkileri hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.

Komisyonun çocuk ceza indirimi uygulamalarına dair değerlendirmeleri ise Ankara Cumhuriyet Başsavcı Vekili Akdoğan'dan Çocuk Ceza İndirimi Konusunda Uyarılar adlı makalede detaylı şekilde ele alınmıştır.