Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), merkezi ve ortak sınavlar, okul genel yazılıları ile ders kitapları ve yardımcı materyallerin hazırlanmasında temel kaynak olarak kullanılacak yeni bir kılavuzun hazırlandığını açıkladı. Kılavuz, MEB Ortaöğretim Genel Müdürlüğü koordinasyonunda 12 pilot ilde yürütülen çalışmalar sonucu oluşturuldu.

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin imzasıyla hazırlanan yazı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK), Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) başta olmak üzere eğitim sisteminin paydaşı olan kurumlara gönderildi.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve Eğitim Yaklaşımı

Yazıda, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin kavramsal ve alan becerileri ile sosyal-duygusal öğrenme becerilerini, eğilimler ve değerler bütünleşik bir yapı içinde ele alan sistematik ve bütüncül bir eğitim yaklaşımı olduğu belirtildi. Milli ve manevi değerlerin korunması ve geliştirilmesinin hedeflendiğine vurgu yapıldı.

Bilgi, beceri, eğilim ve değer boyutlarının birlikte esas alındığı bu yaklaşımın, öğretim programlarında öğrencinin zihinsel, duygusal, sosyal ve ahlaki gelişimini bütün olarak destekleyecek bir öğretim anlayışını gerektirdiği ifade edildi.

Ölçme ve değerlendirme süreçlerinin yalnızca bilgi ve beceri düzeylerini ölçen teknik uygulamalar olmaktan çıkarılarak, öğretim sürecini destekleyen, geliştiren ve yönlendiren beceri odaklı bir yapı olarak planlanmasının önemi vurgulandı.

Ortak Dil Oluşturulması İçin Ölçme-Değerlendirme Yenileniyor

Yazıda, ölçme ve değerlendirme alanının yeniden yapılandırılmasının, beceri edinimlerinin güvenilir ve sistematik biçimde ölçülmesini zorunlu kıldığı belirtildi. Bu kapsamda, ilgili eğitim birimleri ile ÖSYM iş birliğiyle Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamındaki becerilerin ölçülmesine yönelik çalışmalar yürütüldüğü ifade edildi.

Bu süreçte geliştirilen ölçme modeli ve soru yapılarının sahada test edilmesi amacıyla 12 ilde pilot sınav uygulaması gerçekleştirildi. Temel eğitim düzeyinde 4 bin 361 altıncı sınıf, ortaöğretim düzeyinde ise 10 bin 195 onuncu sınıf olmak üzere toplam 14 bin 556 öğrenci katıldı.

Ortaöğretimde Türk Dili ve Edebiyatı, Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji, Tarih, Coğrafya ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi; temel eğitimde ise Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler ile Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerinde pilot uygulamalar yapıldı.

Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu

Pilot uygulamalardan elde edilen nicel veriler ve öğrencilerle yapılan bilişsel görüşmeler temel alınarak "Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu" hazırlandı. Bu kılavuzda, öğrencinin edindiği bilgi ve becerileri yeni ve özgün durumlarda ne ölçüde uygulayabildiği, transfer edebildiği ve kullanabildiğinin ölçülmesi esas alındı.

Kılavuzda yer alan açıklamalar, öneriler, kontrol listeleri ve örnek sorular, saha uygulamalarında karşılaşılan yapısal sorunların giderilmesi, soru yazım sürecinin standardize edilmesi ve ölçme-değerlendirme alanında ortak bir dil oluşturulması amacıyla hazırlandı.

Kılavuzun Temel Başvuru Kaynağı Olarak Kabulü

Yazıda, kılavuzun soru yazarları, ders kitabı yazarları ve öğretmenlerin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde yer alan öğrenme çıktılarını doğru, geçerli ve güvenilir biçimde ölçme yeterliklerini geliştirmeyi amaçladığı belirtildi. Ayrıca, öğretmenlerden eğitim yöneticilerine kadar tüm paydaşlarda bağlam temelli çoktan seçmeli soru yazımı konusunda ortak anlayış ve uygulama birliği oluşturulmasının hedeflendiği kaydedildi.

Bu doğrultuda, kılavuzun merkezi sınav, ortak sınav, okul geneli yazılı, ders kitabı, yardımcı materyal ve ölçme araçlarının hazırlanmasında temel başvuru kaynağı olarak esas alınmasının zorunlu olduğu vurgulandı. Tüm ilgili gerçek ve tüzel kişiler, kurumlar ile Bakanlık birimleri tarafından bu hususun titizlikle gözetilmesi gerektiği ifade edildi.

Akademisyen ve Uzman Katkılarıyla Hazırlanan Kılavuz

Çok sayıda üniversite akademisyeni ve eğitim uzmanının katkılarıyla hazırlanan kılavuzda, bağlam temelli soru tanımı, kapsamı, soru yazım sürecinin aşamaları, doğru ve hatalı yaklaşımlar ile örnek sorular yer aldı.

Kılavuzun paydaşlara rehberlik ederek Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin bütüncül çerçevesi içinde öğrencilerin sadece ne bildiklerini değil, bilgilerini gerçek yaşam durumlarını içeren bağlamlarda nasıl kullandıklarını ortaya koyan bir değerlendirme anlayışının eğitim ortamlarında tutarlı ve sürdürülebilir şekilde hayata geçirilmesini amaçladığı belirtildi.

Bağlam Temelli Soruların Özellikleri

Kılavuza göre, bağlam temelli bir soru öğrencinin metin, problem durumu, veri seti, görsel veya senaryo gibi anlamlı bir bağlamla karşılaşmasını ve bu bağlamı kullanarak karar vermesini, yorum yapmasını, çözüm üretmesini veya açıklama getirmesini gerektiriyor.

Bu tür sorular çoktan seçmeli, uzun yanıtlı, doğru-yanlış, eşleştirme ya da kısa yanıtlı biçimlerde uygulanabiliyor. Bağlam temelli olma özelliği sorunun formatından ziyade bağlam ile soru arasındaki işlevsel ilişkide ve öğrencinin bilgiyi kullanma biçiminde ortaya çıkıyor.