Sağlık Bakanlığı, 2024 yılı Sağlık İstatistikleri Yıllığını geçtiğimiz hafta yayımladı. Yayımın gecikmesi dikkat çekti; zira bu veriler genellikle takip eden yılın sonunda açıklanırken, bu yıl 2025’in ilk aylarına sarkmış oldu.

Yıllık, hastane ve doktora başvurulardan ameliyat sayılarına, hekim sayısından hastane doluluk oranlarına kadar sağlık sektörüne dair kapsamlı veriler içeriyor. Özellikle kamu hastanelerinin sağlık hizmetlerindeki ağırlığının arttığı, özel sağlık kurumlarının ise payının azaldığı göze çarpıyor.

Hastane Sayılarında Değişim

Türkiye’de toplam 1.562 hastane sağlık hizmeti sunuyor. Bunların 941’i Sağlık Bakanlığına bağlı kamu hastanesi, 69’u üniversite hastanesi, 552’si ise özel hastane olarak sınıflandırılıyor. 2024’te kamu hastanelerinin sayısı 8, üniversite hastanelerinin sayısı 1 artarken, özel hastanelerin sayısı 13 azaldı. Son beş yılda kamuda 41 hastane açılırken, özelde 19 hastane kapanmış bulunuyor.

Muayene Sayıları ve Hekim Başına Düşen Hasta

2024 yılında toplam hekim muayene sayısı 1 milyar 47 bin olarak kaydedildi. Bu, 85 milyonluk nüfus için oldukça yüksek bir sayı. 2023’te ise muayene sayısı 973,5 milyondu. Böylece bir yıl içinde muayene sayısı 74 milyon arttı. Günlük ortalama muayene sayısı ise 2 bin 870 olarak hesaplandı.

Muayenelerin yaklaşık 450 milyonu aile hekimliği tarafından yapılırken, hastanelerde toplam muayene sayısı 580,6 milyon oldu. Kamu hastanelerinde 466 milyon, üniversite hastanelerinde 48,2 milyon ve özel hastanelerde 66,2 milyon muayene gerçekleşti. Kamu hastanelerindeki muayene sayısı bir önceki yıla göre 41,5 milyon artarken, özel hastanelerde muayene sayısı 1,2 milyon azaldı.

Toplam muayenenin yüzde 87’si aile hekimliği ve kamu hastanelerinde, sadece yüzde 6’sı özel hastanelerde yapıldı. Kamu hastanelerine başvuru oranı ise yüzde 80 olarak kaydedildi. 2020 yılında nüfus 83,6 milyon ve muayene sayısı 600 milyon iken, nüfus yüzde 1,6 artış gösterirken, muayene sayısı yüzde 57 oranında yükseldi.

Hekim başına düşen muayene sayısı 12,2 olurken, Sağlık Bakanlığı verilerine göre Türkiye, 35 ülke arasında bu alanda ikinci sırada yer aldı. Listenin başında 18 muayene ile Güney Kore bulunuyor. Avrupa Birliği ülkelerinde hekim başına düşen muayene sayısı ortalama 6,3 seviyesinde bulunuyor.

Hastanede Yatan ve Ameliyat Sayıları

2024 yılında hastanede yatan hasta sayısı toplam 13,8 milyon oldu. Bu hastaların 8,2 milyonu kamu, 3,5 milyonu özel, 2 milyonu ise üniversite hastanelerinde tedavi gördü. Ameliyat sayısı toplam 6,2 milyon olarak kaydedildi. Ameliyatların 3,6 milyonu kamu hastanelerinde, 1,4 milyonu özel hastanelerde gerçekleştirildi.

Bin kişiye düşen ameliyat sayısı 73 olurken, kamu hastanelerinde bu oran 43, özel hastanelerde ise 16,8 olarak belirlendi.

Görüntüleme İşlemlerinde Artış

MR, tomografi (BT), ultrason ve ekokardiyografi gibi görüntüleme sayıları da dikkat çekici şekilde arttı. 2024 yılında toplam 116,6 milyonun üzerinde görüntüleme yapıldı. 85 milyon nüfus için bu oldukça yüksek bir miktar. Bu görüntülemelerin 88 milyonu kamu hastanelerinde, 16,4 milyonu ise özel hastanelerde gerçekleştirildi.

Uluslararası karşılaştırmalara göre, MR cihazı görüntülemelerinde Türkiye, 20.315 görüntüleme ile 35 ülke arasında ilk sırada yer alıyor. İkinci sırada ise 10.000 görüntüleme ile Macaristan bulunuyor. Kamu hastanelerinde her bin muayenede 32’sinde MR, 49’unda BT istenirken, özel hastanelerde bu oranlar sırasıyla 49,8 ve 41,4 olarak belirlendi.

İlaç Satışları ve Sağlık Personeli

2024 yılında 2,6 milyar kutu ilaç satıldı ve bu ilaçların toplam satış değeri 343 milyar TL olarak bildirildi. Hekim sayısı ise bir önceki yıla göre 16.910 kişi artarak 221.133’e yükseldi. Bu hekimin 141.835’i kamu hastanelerinde, 40.951’i üniversite hastanelerinde, 38.347’si ise özel hastanelerde görev yapıyor.

Toplam sağlık personeli sayısı 2024 yılında 1 milyon 436 bini geçti.

Genel Değerlendirme

Bu veriler ışığında, sağlık hizmetlerinde yükün büyük ölçüde kamu hastanelerinin üzerinde olduğu görülüyor. Artan muayene, ameliyat ve görüntüleme sayıları, mevcut sistemin sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri uyandırıyor. Özellikle kamu hastanelerindeki randevu ve muayene yoğunluğu dikkate alındığında, yılda 1 milyar üzerinde muayenenin yüzde 80’inin kamuda gerçekleştiği unutulmamalı.