Çalışanlar kıdem tazminatı hakkında bilgi sahibiyken, iş ihbar tazminatı konusu hem işveren hem de çalışanlar için çoğunlukla belirsizliğini koruyor. İhbar tazminatının nasıl alınacağı ve hangi durumlarda hak kazanılacağı genellikle bilinmediğinden, taraflar arasında sık sık uyuşmazlıklar yaşanıyor.

İhbar Süresi ve Tazminat Hakları

İşveren, çalışanı dilediği şekilde işten çıkaramaz; çalışan da istediği zaman işten ayrılamaz. İş sözleşmesinin sona erdirilmesi belirli şartlar ve süreler çerçevesinde gerçekleşir. Bu süreye ihbar süresi ve tazminat hakları denir ve çalışanın işyerindeki hizmet süresine göre değişir.

İhbar süreleri şu şekildedir: 6 aydan az çalışma süresi olanlar için 2 hafta, 6 ay ile 1.5 yıl arası çalışanlar için 4 hafta, 1.5 yıl ile 3 yıl arası için 6 hafta, 3 yıldan fazla çalışanlar için ise 8 haftadır.

Örneğin, dört yıldır aynı işyerinde çalışan bir kişi, işten ayrılacağını veya işverenin işten çıkaracağını en az 8 hafta önceden bildirmek zorundadır. Bu süre sonunda iş sözleşmesi sonlandırılabilir.

İhbar sürelerine uyulmadığı takdirde taraflar ihbar tazminatı almaya hak kazanır. İşveren, ihbar süresini beklemeden iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirirse, çalışana ihbar tazminatı ödemekle yükümlüdür. Aynı şekilde, çalışan da ihbar süresine uymadan işten ayrılırsa işverene tazminat ödemek zorunda kalır. İşveren bu tazminatı talep edebilir ve ihbar süresine ait ücreti çalışandan isteyebilir. İhbar tazminatı, en fazla sekiz haftalık ücreti kapsar.

İhbar Tazminatının Hesaplanması

İhbar tazminatı, çalışanın işyerindeki süresi ve aldığı brüt ücret baz alınarak hesaplanır. Ödenecek tazminat, ihbar süresi kadar olan ücret tutarıdır. İşveren, ihbar süresi vermeden çalışanı işten çıkarırsa, yasal ihbar süresi kadar ücret ödemek zorundadır.

Örnek vermek gerekirse, brüt aylık 33.000 TL (günlük 1.101 TL) asgari ücretle çalışan ve 2 yıl hizmeti olan bir işçi, işveren tarafından altı haftalık ihbar süresi beklenmeden işten çıkarılırsa, işverenin 46 bin TL civarında ihbar tazminatı ödemesi gerekir.

2008 Sonrası Sigortalı Olanlar ve Çift Maaş Uygulaması

2010 yılında sigortalı olarak çalışmaya başlayan ve halen çalışan kişilerin, emekli olduktan sonra hem emekli maaşı hem de çalıştığı işyerinden maaş alma durumu tartışma konusu. Birçok köşe yazarı bu konuyu gündeme getirmiştir.

Emekli maaşlarının kesilmemesine rağmen, emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenler artık hem emekli maaşını hem de işyerinden maaş alamayacaklar. Bugün emekli olup aylık bağlanan kişiler, Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) kesintisi sayesinde hem maaş alabiliyor hem de çalışmaya devam edebiliyorlar.

Ancak Ekim 2008'de yürürlüğe giren yasa ile emeklilik yaşı kademeli olarak yükseltilmiş ve prim gün sayısı artırılmıştır. Bu yasadan sonra ilk kez sigortalı olanlar, emekli olduktan sonra SGDP ödeyerek çalışmaya devam edemeyecek. 1 Ekim 2008 sonrası sigorta girişine sahip olanlar, emekli olduktan sonra ya çalışmayı bırakıp emekli maaşı alacak ya da çalışıp emekli maaşı almaktan vazgeçecek.

Tercih tamamen kişiye ait olacaktır; ya çalışmaya devam edip işyerinden maaş alacak ya da çalışmayı bırakıp yalnızca emekli maaşı alacaktır. Daha fazla bilgi için emekli maaşı ve destek ödemeleri konusundaki güncel düzenlemeleri inceleyebilirsiniz.