Avrupa Birliği (AB) ile Avustralya arasında sekiz yıl süren ve on beş tur müzakereyi kapsayan zorlu görüşmelerin ardından, 2023'te askıya alınan görüşmeler son buldu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, uluslararası ticaretin gerilimli olduğu bu dönemde önemli bir serbest ticaret anlaşmasına imza attı.

AB-Avustralya Ticaret Hacmi ve Anlaşmanın Önemi

Avrupa Komisyonu verilerine göre, AB ile Avustralya arasındaki yıllık ikili mal ticareti şu anda 49,4 milyar avroyu buluyor. Ancak mevcut gümrük vergileri, iki tarafın ticaret potansiyelini tam olarak kullanmasını engelliyordu. Bu yeni anlaşma, söz konusu engelleri kaldırarak özellikle ABD pazarında satışları azalan AB ürünleri üreticileri için geniş çapta fayda sağlayacak.

Avrupa Ürünleri Daha Uygun Fiyatla Avustralya Pazarında

Avustralya, Avrupa menşeli şaraplar, köpüklü şaraplar, meyve, sebze ve çikolata üzerindeki gümrük vergilerini anlaşmanın yürürlüğe girdiği ilk günden itibaren sıfırlayacak. Peynir ürünlerinde bu süreç üç yıl içinde tamamlanacak. Şampanya, sert içkiler, bisküviler ve makarna gibi ürünler de Avustralya pazarında daha uygun fiyatlarla yer alacak.

Coğrafi işaretlerin korunması da anlaşmanın önemli bir parçası. AB destekli koruma sistemi kapsamında şampanya ve Pecorino Romano gibi ürünler tam koruma altına alınacak. Feta peyniri konusunda ise mevcut Avustralyalı üreticiler isimlerini kullanmaya devam edebilecek ancak ürünün menşei etiket üzerinde açıkça belirtilecek.

Otomotiv Sektöründe Vergi Avantajları

AB otomobil üreticileri için de önemli gelişmeler mevcut. Avustralya, elektrikli araçlarda lüks araç vergisi eşik değerini 120 bin Avustralya dolarına yükselterek, AB yapımı elektrikli araçların yaklaşık %75'inin bu vergiden muaf olmasını sağlayacak. Ayrıca, tüm AB binek otomobilleri için pazar erişimi tamamen serbestleştirilecek ve kamyonlara uygulanan gümrük vergileri kısa süre içinde kademeli olarak kaldırılacak. Avrupa Komisyonu, bu durumun AB motorlu araç ihracatında %52 artışa yol açabileceğini öngörüyor. Bu gelişmeler Almanya otomotiv sektöründeki ekonomik güven artışı ile paralellik gösteriyor.

Süt Ürünleri ve Kritik Madenlerde Artış Bekleniyor

2025'te Avustralya'ya yaklaşık 400 milyon avro değerinde süt ürünü ihraç eden AB, peynir, tereyağı, süt tozları ve bebek maması ihracatında önemli artışlar bekliyor. Komisyon, süt ürünleri ihracatında %48'e varan yükseliş öngörüyor. Avrupa sektör kuruluşu Eucolait, gümrük vergilerinin kaldırılması ve coğrafi işaretlerin korunmasını olumlu karşılıyor.

Anlaşma, lityum ve manganez gibi kritik madenlere uygulanan AB gümrük vergilerini kaldırıyor. Bu madenler, elektrikli araç pilleri, rüzgar türbinleri ve savunma teknolojileri için hayati öneme sahip. Von der Leyen, Avustralya parlamentosunda yaptığı konuşmada, "Bu kadar kritik bileşenler için hiçbir tedarikçiye aşırı bağımlı olamayız; tam da bu yüzden birbirimize ihtiyacımız var" dedi.

Çiftçi Lobilerinin Tepkisi ve Koruma Önlemleri

AB'deki çiftçi lobileri, Mercosur anlaşmasında olduğu gibi bu anlaşmaya da karşı çıkıyor. Pan-Avrupa tarım örgütü Copa-Cogeca, verilen tavizlerin kabul edilemez olduğunu belirtti. Sığır eti ithalatında yıllık kota on yıl içinde 30.600 metrik tona çıkarılacak, bu da AB iç tüketiminin yaklaşık %0,5'ine ve Avustralya'nın toplam sığır eti ihracatının %2'sinden azına denk geliyor.

Her iki taraf da, ithalatta ani artışların yerli üreticileri tehdit etmesi halinde koruma önlemlerini uygulama hakkını saklı tutuyor. Bruegel'den Andre Sapir, müzakerelerin siyasi olarak sancılı geçmesinin temel nedenlerini 2023 tarihli analizinde ortaya koymuştu.

Küresel Jeopolitik Bağlamda Anlaşmanın Önemi

Donald Trump'ın yeniden iktidara gelmesiyle birlikte ticaret anlaşmaları AB için daha belirgin bir jeostratejik önem kazandı. Son aylarda Meksika, İsviçre ve Endonezya ile anlaşmalar imzalandı; Mercosur paktı ise geçici uygulamaya doğru ilerliyor. Avustralya, bu listeye eklenen son ve sembolik olarak önemli bir ülke oldu. Bu gelişmeler, Avrupa Gümrük Otoritesi'nin merkezi Lille seçilmesi gibi AB'nin küresel ticaret ve gümrük reformlarıyla bağlantılıdır.

Avrupa Komisyonu, AB ihracatçılarının yılda 1 milyar avrodan fazla gümrük vergisinden kurtulacağını ve Avustralya'ya mal ihracatının önümüzdeki on yılda üçte bire varan oranda artmasının beklendiğini belirtiyor. Ancak onay sürecinde, çiftçilerin güçlü itiraz kampanyaları nedeniyle bazı pürüzler yaşanabilir.

Ek olarak, anlaşma Avustralya menşeli hidrojene uygulanan AB gümrük vergilerini de kaldırıyor. Rus gazı bağlantısını kesen AB için, Avustralya'nın geniş güneş ve rüzgar enerjisi potansiyeliyle desteklenen büyük ölçekli temiz hidrojen üretimi stratejik bir avantaj olarak öne çıkıyor.