Yükseköğretim Kurulu (YÖK), son dönemde birçok üniversite programının kontenjanlarında azaltıma gidileceğini duyurdu. YÖK Başkanı Prof. Dr. Ersin Özvar, söz konusu kararların sadece istihdam planlamasına dayandırılmadığını, aynı zamanda öğrencilerin beklenti ve yönelimlerinin de göz önünde bulundurulduğunu ifade etti.

Kontenjan Azaltımının Sebepleri

Özvar, öğrenci talebini dikkate almayan programların uzun vadede başarı sağlayamayacağını belirterek, "İstihdam ile bağlantısı olmayan programlarda ısrar etmek kaynak israfıdır" dedi. YÖK, kontenjan azaltımı uygulamasının yükseköğretime erişimi kısıtlamak değil, eğitim kalitesini yükseltmek amacı taşıdığını açıkladı. Bu adım, Türkiye’de gençlerin geleceğin mesleklerine bilinçli yönelimlerini desteklemeyi hedefliyor.

Hangi Bölümlerde Azaltım Yapılacak?

YÖK'ün açıklamasına göre, kontenjan azaltımı öncelikli olarak iş gücü piyasasında karşılığı düşük olan önlisans programları ve bazı lisans bölümlerinde uygulanacak. Prof. Dr. Özvar, devlet ve vakıf üniversitelerinde değişen oranlarda kontenjan düşüşü olacağını belirtti. Özellikle aşağıdaki alanlarda azaltımlar öne çıktı:

Hukuk, Psikoloji, Eczacılık, Diş Hekimliği, Mimarlık

Açıköğretim Kontenjanlarında Düşüş

Son yıllarda açıköğretim kontenjanlarında da önemli azalmalar yaşandı. 2020 yılında 166.203 olan açıköğretim kontenjanı, 2025 itibarıyla 98.436’ya indirildi. Böylece açıköğretim öğrencilerinin toplam yükseköğretim içindeki oranı yüzde 54’ten yüzde 40’a geriledi. YÖK, önümüzdeki beş yıl içinde bu oranın yüzde 30’un altına düşürülmesini hedefliyor.

Stratejik Yaklaşım ve Değerlendirme Kriterleri

Özvar, kontenjan azaltımının her programın kendi dinamikleri çerçevesinde değerlendirildiğini, akademik kapasite, mezun profili ve istihdam verilerinin birlikte ele alındığını belirtti. Bu yaklaşımın mekanik bir uygulama olmadığını, yükseköğretimde kalite ve sürdürülebilirliği sağlamak için planlanmış stratejik bir hamle olduğunu vurguladı.

Kontenjan Azaltımının Üç Temel Gerekçesi

1. Öğrencilerin Beklentileri ve Yönelimleri: Öğrenci talepleri ve kariyer planlamalarının dikkate alınmadığı programların uzun vadede başarılı olamayacağına dikkat çekildi. YÖK, programların doluluk oranları ile gelecekteki istihdam potansiyelini göz önünde bulundurarak kontenjanları düzenliyor.

2. İstihdam ve Kaynak Verimliliği: İş gücü piyasasında talep görmeyen bölümlerde ısrar etmek hem mali hem de insan kaynağı açısından israf anlamına geliyor. Bu nedenle mezun sayıları ile iş imkânları arasındaki denge gözetilerek kontenjanlar azaltılıyor.

3. Eğitimin Niteliğini Artırmak: Kontenjan azaltımı, yükseköğretime erişimi kısıtlayan değil, eğitim kalitesini artırmayı hedefleyen bir uygulama olarak tanımlandı. Yapay zeka, büyük veri, siber güvenlik ve dijital teknolojiler gibi alanlardaki programlar yüksek talep görüyor ve öğrencilerin geleceğin mesleklerine yönelmelerini destekliyor.

Son olarak Özvar, vakıf üniversitelerinden güncelliğini yitirmiş programları kaldırmalarını ve mezunlarına geleceğin mesleklerini kazandıracak yeni programlar açmalarını beklediklerini ifade etti.