Son 20-30 yılda ebeveyn olanlar, içerik açısından temiz çocuk kitaplarına erişmenin zorluğunu iyi bilir. Dijital dünyanın henüz yaygın olmadığı dönemlerde, Türkiye’de telifli çocuk edebiyatı oldukça sınırlıydı. Çeviri kitaplar ise çoğu kez kültürümüze uyum sağlamadığı için ihtiyacı karşılayamıyordu. Bu ortamda, parmakla sayılacak kadar az çocuk kitabı basan yayınevlerinden biri de Erdem Yayınları oldu.

Babasının kurduğu bu yayınevi, bugün Melike Günyüz öncülüğünde çocukları tarafından yönetiliyor. 40 yılı aşkın süredir yayıncılık yapan Günyüz, mesleğe girişini, başörtülü olarak yaşadığı zorlukları ve çocuk yayıncılığını Yeni Şafak’tan Sevda Dursun’a anlattı.

Yayıncılığa İlk Adımlar ve Aile Mirası

Erdem Yayınları’nın kurucusu Ebubekir Erdem’in izinden giden Günyüz, lise yıllarında babasının verdiği daktilo ve Ömer Seyfettin külliyatı ile yayıncılığa adım attığını belirtti. O yaz, daktilo çalışırken bilinmeyen kelimeleri sözlük haline getirdi ve Ömer Seyfettin’in hikayeleri bu sözlükle yayımlandı. Lise yıllarında deyimler ve atasözleri sözlüğü hazırlamasıyla da editörlük deneyimini geliştirdi. Üniversitede akademisyen olmayı planlasa da 28 Şubat süreci nedeniyle bu yol kapanınca, yayınevinde çalışmalarını profesyonel şekilde sürdürmeye başladı.

Başörtülü Olmanın Yayıncılıktaki Zorlukları

28 Şubat döneminde tesettürlü bir kadın olarak yayıncılıkta kabul görmekte zorlandığını aktaran Günyüz, kitaplarının sırf dini kimlikleri nedeniyle okul listelerinden çıkarıldığını söyledi. Hâlâ bazı seküler özel okullarda Erdem Yayınları’nın kitaplarının bulunmadığını ifade etti. Başörtülü olmanın ve dindar kimliğin, iyi metinlerin çocuklarla buluşmasının önünde engel teşkil ettiğini vurguladı.

Çocuk Yayıncılığında Geçmişten Günümüze Değişim

1990’lardan günümüze çocuk yayıncılığındaki dönüşümü değerlendiren Günyüz, çocuk psikolojisi ve pedagoji anlayışındaki büyük değişime dikkat çekti. Yakın zamanda yayımladıkları bir kitapta yaşlı komşunun çocuğu öpmesi gibi unsurların artık hassasiyet oluşturduğunu belirtti. Geçmişte okudukları birçok kitabın günümüzde yayımlanmasının mümkün olmadığını, klasik eserlerin bile düzenli olarak revize edildiğini söyledi. Örneğin, "Define Adası" kitabındaki sürekli içki içme ve kavga sahnelerinin günümüzde eleştiri konusu olabileceğini ve bu nedenle yayınlanmaktan vazgeçtiklerini kaydetti.

Çocuk Kitaplarının Yayıncılıkta Önemi

Çocuk kitaplarında görülen nicelik artışının, çocukların sanatsal ve edebi değerinin anlaşılmasıyla bağlantılı olduğunu dile getirdi. Kadınların çalışma hayatına katılımı arttıkça, kitapların çocuklar için dijital dünyadan uzaklaşmanın önemli bir aracı haline geldiğini söyledi. Basılı yayıncılıkta genel gerileme yaşanırken, çocuk kitaplarının sektörün ayakta kalmasını sağladığını vurguladı. Ancak yayımlanan kitaplar arasında metin ve resim kalitesi açısından özen eksikliği olduğunu, iyi editörlerin yetişmesinin gerekliliğini belirtti.

Dini İçerikli Çocuk Yayıncılığında Türkiye’nin Liderliği

Günyüz, Türkiye’nin özellikle Arap dünyası ve diğer İslam ülkeleri için dini içerikli çocuk kitaplarında öncü konumda olduğunu; telif haklarının hızlı satıldığını söyledi. Avrupa ve Amerika’daki Müslüman diasporaların da bu tür yayınlara ihtiyacı olduğuna dikkat çekti. Son dönemde Avrupa ve Amerikan yayıncılarında cinsel veya LGBT içeriği olmayan kitapların azaldığını, bu alanda Türkiye’nin dünya pazarında önemli bir avantaj yakaladığını ifade etti.

Yayıncılıkta Tecrübe ve Gençlere Mesaj

Üniversitede çocuk edebiyatı ve yayıncılığı dersleri veren Günyüz, sektöre birçok insan yetiştirdiğini ve akademik deneyimiyle yol gösterici olduğunu aktardı. Sektörün düşük ücretle çalışan bir alan olduğunu, kitapların hazırlanmasının yıllar aldığını ve küçük kar marjlarıyla satıldığını belirtti. Yayıncılık yapmak isteyen gençlere bu zorlukları kabul etmelerini ve işin sabır, içe dönüklük, okumak, piyasa ve dünya trendlerini takip etmek gerektirdiğini öğütledi. Ayrıca, güncel trendler arasında tohum, iklim ve fantastik kitapların popüler olduğunu anlattı.