Uzmanlar, çocukların çetelere katılımında aile içi şiddet, ebeveyn tutumları, madde bağımlılığı, okuldan uzaklaşma ve televizyon dizilerindeki şiddet sahneleri gibi çeşitli risk faktörlerinin rol oynadığını belirtiyor. Anadolu Ajansı'nın (AA) "Küçük yaş, büyük suç" başlıklı dosya haberinin bu bölümünde, çocukların çetelere ve şiddete yönelmesini tetikleyen etkenler incelendi.

Okulların Rolü ve Okula Aidiyet Duygusu

Okullar, çocuklar için güvenli alanlar ve sağlıklı rol modellerin bulunduğu ortamlar olarak ön plana çıkıyor. Ancak okula bağlanamayan çocuklarda çetelere yönelme riski artıyor. Uzmanlar, rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerinin sadece okul ortamıyla sınırlandırılmaması gerektiğini, sosyal-duygusal öğrenme programlarının aileler ve eğitimcilerle birlikte yürütülmesinin önemine dikkat çekiyor.

Kamu spotları ve sivil toplum kuruluşlarının da çocukların gelişimine katkı sağlamak için sürece dahil edilmesi gerektiği vurgulanıyor. Ayrıca, televizyon dizilerindeki artan şiddet içeriklerinin çocuklar üzerinde olumsuz etkiler yarattığına işaret eden uzmanlar, denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi, ebeveyn-öğretmen iş birliğinin artırılması ve medya okuryazarlığı eğitimlerinin yaygınlaştırılmasının gerekliliğini belirtiyor.

Uzman Görüşleri: Prof. Dr. Seval Erden Çınar

Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Seval Erden Çınar, son dönemde 18 yaş altı çocukların organize çetelere yöneliminin arttığını ifade etti. Sorunun çok katmanlı olduğunu söyleyen Çınar, sadece çocuk, aile ya da okulu tek başına ele almanın yetersiz kaldığını söyledi.

Çınar, çocukların kişilik özellikleri, madde kullanımı, antisosyal davranışlar, aile içi şiddet, ebeveynlerin tutumu ve sağlıksız boşanmalar sonucu ebeveynden erken ayrılmanın çeteye yönelmede etkili olduğunu aktardı. Eğitim sisteminin tek başına sorumlu tutulmasının yanlış olduğunu, ancak okulun güçlü ve dolaylı bir belirleyici olduğunu vurguladı.

Okulun, çocuklar için koruyucu bir alan olması gerektiğini, eğer bu işlevini yerine getiremezse çeteler için itici bir kurum haline gelebileceğini belirtti. Ayrıca, çocuklarda görülen okul reddinin çetelere yönelmede önemli bir değişken olduğunu ifade etti.

Aile ve Öğretmen İş Birliği ve Okul İçi Zorluklar

Prof. Dr. Çınar, okula aidiyet duygusu olmayan çocukların eğitimden uzaklaştığını belirterek, aile ile öğretmen arasında güvene dayalı bir bağ kurulmasının önemine dikkat çekti. Öğretmenlerin çocukların duygu ve ihtiyaçlarını anlayabilecek düzeyde ilgili ve rol model olması gerektiğini söyledi.

Okul reddiyle birlikte başarısızlık ve akran zorbalığı gibi sorunların da görüldüğünü, çocukların kendilerini farklı alanlarda göstermeye çalıştığını ifade etti. Okullardaki küçük çeteler, fiziksel, sözel, davranışsal, cinsel ve siber zorbalıkların yaygın olduğunu belirten Çınar, bu tür zorbalıkların önlenmesine yönelik sağlıklı politikaların geliştirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Sosyal dışlanma ve etiketlenmenin çocukları okuldan uzaklaştırdığını belirten Çınar, psikolojik danışman ve rehber öğretmenin çocukların gelişimini baştan sona takip etmesi gerektiğini söyledi. Rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinin sadece okul içinde kalmaması, bireyi güçlendirme süreçlerinde de yer alması gerektiğini vurguladı.

Dizilerdeki Şiddet ve Medya Okuryazarlığı

İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü'nden Dr. Halil Türker, son 10 yılda dizilerde şiddet sahnelerinin arttığını belirtti. Bazı senaryolarda şiddetin ön planda olduğunu ve bunun çocukları doğrudan etkilediğini söyledi.

Dr. Türker, hem sözel hem de fiziksel şiddetin dizilerde çokça yer aldığını, özellikle sözlü şiddetin görsel şiddet kadar önemsenmesi gerektiğini vurguladı. Denetim mekanizmalarının artırılması gerektiğini belirten Türker, denetlenmeyen şiddet içeren senaryoların toplum üzerindeki olumsuz etkilerinin göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade etti.

Ayrıca, suç ve şiddet içerikli haberlerin sunumunun çocuklar üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, haberlerin çocuk psikolojisi gözetilerek hazırlanması gerektiğini söyledi.

Ebeveyn ve Öğretmen İş Birliği ile Medya Okuryazarlığı

Dr. Türker, ebeveynlerin çocuklarının suçtan uzak kalması ve çetelerin etkisinden korunması için öğretmenlerle iş birliği içinde olmalarının önemine vurgu yaptı. Medya okuryazarlığı eğitimi alan çocukların haber ve sosyal medya paylaşımlarına eleştirel yaklaşım geliştirdiğini, doğru rol modelleri seçebildiğini ifade etti.

Bu eğitimin çocukların kötü rol modellerden etkilenmelerini azaltacağını belirten Türker, kültür, sanat ve spor faaliyetlerinin de çocukların gelişimine katkı sağladığını sözlerine ekledi ve medya okuryazarlığı bilincinin artırılması gerektiğini vurguladı.