ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşta, taraflar üzerinde çatışmayı sona erdirme çağrıları giderek artıyor. ABD iç kamuoyunda, Cumhuriyetçi ve Demokrat Parti üyeleri arasında Donald Trump yönetimine yönelik eleştiriler yoğunlaşırken, Hindistan ve Japonya’dan gelen "Hürmüz Boğazı'nı açın" taleplerine Körfez ülkelerinden gelen uyarılar eşlik ediyor. Bu baskılar, tarafları müzakere masasına oturmaya zorlasa da, Washington ve Tahran’ın karşılıklı sunduğu altışar maddelik talepler uzlaşmadan çok, anlaşmazlık sinyali veriyor.

ABD’de Artan Eleştiriler

ABD Kongresi üyeleri, savaşın ne zaman ve nasıl sona ereceği ile maliyetleri hakkında daha yüksek sesle soru sormaya başladı. AP’ye konuşan Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis, “Nihayetinde neyi başarmaya çalışıyoruz?” diyerek belirsizliğe dikkat çekti ve somut bir strateji gerekliliğini vurguladı. ABD Savaş Yetkileri Yasası uyarınca başkan, Kongre onayı olmadan 60 gün boyunca askeri operasyon sürdürebiliyor. Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson ise operasyonun kısa sürede sona ereceğini belirtti. Johnson, “Başlangıçtaki hedeflerin neredeyse tamamına ulaşıldı” ifadelerini kullanırken, Pentagon’un savaş için talep ettiği 200 milyar dolarlık ek bütçe Kongre’de rahatsızlık yaratıyor. Senato’nun Demokrat lideri Chuck Schumer bu talebi “akıl dışı” olarak nitelendirdi. Demokrat Senatör Chris Murphy ise Başkan Trump’ın İran’a karşı savaşın kontrolünü kaybettiğini ve panik içinde olduğunu belirtti.

Tahran da Baskı Altında

Savaşı sonlandırma baskısı yalnızca ABD tarafında değil. Hindistan Başbakanı Narendra Modi, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile yaptığı telefon görüşmesinde deniz ulaşım güvenliğinin korunması gerektiğini vurguladı. Geçen hafta Japonya’dan da benzer çağrılar geldi. Japonya Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi, tam bir ateşkes sağlanması halinde, ülkesi adına Hürmüz Boğazı’nda mayın temizleme faaliyetlerine askeri destek verebileceklerini açıkladı. Hindistan ve Japonya’nın enerji altyapısının önemli ölçüde Hürmüz Boğazı’ndan gelen Ortadoğu petrolüne bağlı olduğu biliniyor. Bu durum, İran'ın savaşı sonlandırmak için öne sürdüğü iki koşul ile de yakından ilişkilidir.

Müzakere Olasılığı ve Talepler

Axios’un haberine göre, mevcut ortamda ABD Başkanı Trump’ın ekibi, olası bir barış anlaşmasının çerçevesini hazırlamaya başladı. Beyaz Saray çevrelerinde askeri gerilimin kontrollü biçimde azaltılması ve eş zamanlı müzakerelerin başlatılması senaryosu ön plana çıkıyor. Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner, muhtemel müzakere sürecinin mimarları arasında yer alıyor. Taraflar arasında doğrudan görüşme bulunmamakla birlikte, Mısır, Katar ve İngiltere’nin arabuluculuk yaptığı belirtiliyor.

Axios ABD’nin altı maddelik talep listesini, Lübnan merkezli Al Mayadeen ise İran’ın taleplerini paylaştı. Ancak uzmanlar, karşılıklı bu taleplerin kabulünün mümkün olmadığını yorumluyor. Bu gelişmeler, ABD'nin Orta Doğu'ya ilave asker ve savaş gemileri göndermesi ile bölgedeki askeri gerilimin artması bağlamında değerlendirilebilir.

ABD’nin Talepleri

• İran’ın 5 yıl boyunca füze programını durdurması
• Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen sonlandırılması
• Natanz, İsfahan ve Fordo nükleer tesislerinin kapatılması
• Santrifüj üretimi ve kullanımı üzerinde sıkı uluslararası denetim
• Bölge ülkeleriyle füze sayısını 1000 ile sınırlandıran silah kontrol anlaşmaları imzalanması
• İran’ın Hizbullah ve Husiler gibi vekil gruplara desteğini kesmesi

İran’ın Talepleri

• Gelecekte saldırı olmayacağına dair güvence verilmesi
• Bölgedeki Amerikan üslerinin kapatılması
• İran’a savaş tazminatı ödenmesi
• Bölgedeki tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi
• Hürmüz Boğazı için yeni yasal çerçevenin oluşturulması
• Düşman olarak görülen medya mensuplarının yargılanması ve iadesi