İran'ın, dünya petrol üretiminin yaklaşık %20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı kapatması, ABD ve İsrail'in saldırı planlarının da bu bölgede düğümlenmesine neden oldu. Küresel endişelere yol açan bu savaşın kaderi, Hürmüz Boğazı'nda şekilleniyor. ABD Başkanı Donald Trump, Çin ve Japonya'dan destek beklentisini dile getirdi.

Şu an için tanker trafiğinin aksaması İran'a önemli bir avantaj sağlıyor. Uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarında yaşanacak dalgalanmaların ABD ve İsrail üzerindeki baskıyı artırması ve bunun sonucunda İran'a yönelik saldırıların durması bekleniyor.

Hacer Dağları İle Alternatif Güzergahlar Engelleniyor

Hürmüz Boğazı'nın kontrolü İran'da bulunuyor. Umman ile İran arasındaki en dar nokta 33 kilometre olup, sadece üç kilometrelik kısmı gemi ve tanker geçişine uygun. Bu dar alan, olağanüstü durumlarda İran'ın müdahalesine olanak tanıyor. Körfez ülkeleri, 1979'dan beri İran ile genel olarak iyi ilişkiler sürdürürken, boğazın alternatifini arama çabalarını da sürdürdü.

Ancak potansiyel alternatiflerin önünde önemli bir engel var: Hacer Dağları. Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri sınırları içinde bulunan bu dağ sırası, Hürmüz Boğazı'nın en ucundaki Musandam Yarımadası'ndan Sur'a kadar yaklaşık 500 kilometrelik doğal bir bariyer oluşturuyor. 3 bin metreye kadar yükselen zirveleri ve genişliğiyle, Türkiye'deki Kuzey Anadolu Dağları'nı andırıyor.

Alternatif Kanal Projeleri İmkânsız

Körfez ülkeleri, Suveyş Kanalı benzeri bir kanal açmak için birleşse de Hacer Dağları'nın zorlu topografyası nedeniyle böyle bir proje günümüz koşullarında neredeyse imkânsız. Kayalık kütleler ve derin vadiler, yüzlerce milyar dolarlık bir yatırım bile yapılsa bu tür alternatifleri engelliyor. Önceki benzer projeler gündeme gelmiş ancak uygulanmadan rafa kalkmıştı.

Musandam Yarımadası'nda, Körfez ile Umman Denizi arasındaki mesafe birkaç kilometreye kadar düşerken, Hacer Dağları'nın uzantıları olan 2 bin metreyi aşan kayalıklar bulunuyor. Bu alanlarda Korint Kanalı benzeri bir kanal açılması hem teknik açıdan hem de maliyet açısından mümkün değil. Ayrıca Umman'ın İran ile iyi ilişkileri, Körfez ülkeleri kadar bu tür projelere sıcak bakmamasına neden oluyor.

Boru Hatları ve Kızıldeniz Alternatifleri

Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz Boğazı'nı atlatmak için boru hatlarından faydalanıyor. Abu Dabi ile Umman'daki Fuceyre arasında 2012'den beri günlük 1,5 milyon ton ham petrol taşıyan 400 kilometrelik bir boru hattı bulunuyor. Ayrıca doğal gaz taşımacılığı için başka hatlar da mevcut. Ancak Hacer Dağları, Basra Körfezi ile Umman Denizi arasındaki boru hatlarını da kısıtlayıcı bir unsur.

Suudi Arabistan ise Hürmüz'e alternatif olarak Doğu-Batı Boru Hattı'nı kullanıyor. Yaklaşık 750 mil uzunluğundaki ve günlük 7 milyon varil kapasiteye sahip bu boru hattı, Körfez'de çıkarılan petrolü Suudi Arabistan üzerinden Kızıldeniz'e aktarıyor. Hacer Dağları gibi doğal engellerin olmaması sebebiyle bu hattın genişletilmesi mümkün.

Türkiye'nin Alternatif Rolü

Irak petrollerinin Körfez'den nakledilen bölümünün Kerkük-Ceyhan hattı üzerinden güvenle taşınması da Irak için önemli bir alternatif olarak gündemde yer alıyor. Bu durum, Türkiye'nin bölgedeki enerji koridorları açısından önemini artırıyor.