Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Numan Kurtulmuş, Orta Doğu'da yaşanan insani trajediye karşı kayıtsız kalınamayacağını vurguladı. İsrail'in İran ve Lübnan'a yönelik saldırıları ile Filistin halkına karşı işlenen suçların, bölgedeki istikrarsızlığı artırmakla kalmayıp Avrupa'nın güvenliği, ekonomisi ve ahlaki duruşunu da olumsuz etkilediğini belirtti.

Üç Deniz Girişimi ve Türkiye'nin Rolü

Kurtulmuş, Hırvatistan Parlamentosu'nun ev sahipliğinde Zagreb Ulusal ve Üniversite Kütüphanesi'nde düzenlenen Üç Deniz Girişimi Parlamenter Zirvesi'nde yaptığı konuşmada, Türkiye'nin bu zirveye ilk kez stratejik ortak olarak katılmasının önemine dikkat çekti. Türkiye için bağlantısallığın temel önceliklerden biri olduğunu söyleyen Kurtulmuş, ulaşım, enerji ve iletişim koridorlarının geliştirilmesine önem verdiklerini ifade etti.

Üç Deniz Girişimi'nin sadece bağlantısallığı güçlendiren bir platform olmadığını, aynı zamanda bölgesel sahiplik temelinde kapsayıcı bir stratejik iş birliği ve istişare zemini olduğunu dile getiren Kurtulmuş, Karadeniz'de en uzun kıyı şeridine sahip olan Türkiye'nin girişimle ilişkilerini derinleştirmeye ve iş birliğini çok boyutlu olarak geliştirmeye kararlı olduğunu açıkladı.

Jeostratejik Konum ve Bölgesel Projeler

Türkiye'nin jeostratejik konumu ve gelişmiş altyapısıyla farklı bölgeler arasında bağlantı kurmada önemli fırsatlar sunduğunu vurgulayan Kurtulmuş, Asya ile Avrupa'yı Güney Kafkasya ve Orta Asya üzerinden bağlayan Orta Koridor ile Körfez'den Avrupa'ya uzanan Kuzey-Güney Kalkınma Yolu gibi projelerin bölgesel ve küresel bağlantısallıkta Türkiye'nin stratejik rolünü ortaya koyduğunu ifade etti. Ayrıca akıllı ulaşım, yeşil lojistik ve dijital altyapı alanındaki ulusal stratejilerin de Üç Deniz Girişimi'ne katkı sağlayacağını belirtti.

TBMM olarak, Üç Deniz Girişimi hedeflerine ulaşılmasını kolaylaştırmak amacıyla parlamentolar arası diyaloğa katkı sunmaya hazır olduklarını açıkladı.

Uluslararası Sistem ve Jeopolitik Gerilimler

Kurtulmuş, İran'a karşı yürütülen savaş ile Ukrayna ve Orta Doğu'daki çatışmaların küresel bağlantısallığın jeopolitik gerilimler karşısında ne kadar kırılgan olduğunu gösterdiğini söyledi. Sudan'daki insani felaket, Ukrayna'daki dört yıldır süren savaş, Gazze'deki soykırım ve İsrail ile ABD'nin İran'a karşı savaşı gibi önemli bölgesel ve uluslararası krizlerin, 1945 sonrası kurulan uluslararası düzenin sarsıcı şekilde çözülmesine işaret ettiğini aktardı.

Uluslararası hukuk ve kuralların giderek etkisizleştiğini, hukuksuzluğun olağanlaştığını ve güçlülerin hukukun yerini aldığını belirten Kurtulmuş, mevcut sistemin ciddi bir kriz içinde olduğunu, kuralların kağıt üzerinde var olduğunu ancak uygulamada güçsüz kaldığını ifade etti. Bu gelişmelerin geçici olmadığını, çok merkezli yeni dünya düzeninin şekillendiği köklü bir dönüşüm sürecinde olunduğunu vurguladı.

Güney Kafkasya ve Karadeniz'de Barış ve Güvenlik

Kurtulmuş, Karadeniz'de güvenliğin kıyıdaş ülkeler, Avrupa ve ötesi için hayati önem taşıdığını dile getirdi. Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü ve beşinci yılına giren savaşın bölgedeki başlıca tehdit unsuru olduğunu kaydetti. Türkiye'nin savaşın başlangıcından itibaren Ukrayna'nın egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne sarsılmaz desteğini açıkça ifade ettiğini söyledi.

Uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler Şartı çerçevesinde Ukrayna ile Rusya arasında adil ve kalıcı bir barışın müzakereler yoluyla tesis edilmesi için diplomatik çabaların öncülüğünü üstlendiklerini belirtti. Ayrıca, Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü yeniden tesis etmesinin ardından Azerbaycan-Ermenistan görüşmelerindeki ilerlemeyi memnuniyetle karşıladığını ve Güney Kafkasya'da kalıcı barışın bölgesel bağlantısallığı önemli ölçüde güçlendireceğini ifade etti.

Orta Doğu'da Savaşın Sona Erdirilmesi Çağrısı

ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü ve Körfez ülkelerinde sivillere ve altyapıya zarar veren savaşın sona erdirilmesini talep eden Kurtulmuş, Orta Doğu'daki insani trajediye kayıtsız kalınamayacağını vurguladı. İsrail'in İran ve Lübnan'a yönelik saldırıları ile Filistin halkına karşı işlediği suçların bölgeyi istikrarsızlığa sürüklediğini ve Avrupa'nın güvenliği, ekonomisi ile ahlaki duruşunu olumsuz etkilediğini belirtti.

Bölgedeki tüm ülkelerin toprak bütünlüğünü savunma çabalarını artırmaları gerektiğini, Filistin halkına karşı işlenen suçlara karşı sesin daha güçlü yükseltilmesi gerektiğini ve 4 Haziran 1967 sınırları çerçevesinde iki devletli çözüm temelinde bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasının desteklenmesi gerektiğini ifade etti. Bu konuda İran Cumhurbaşkanı Pezeskiyan'ın bölgesel iş birliği çağrısı da önem taşıyor.

Bağlantısallık ve Kültürel Paylaşımlar

Kurtulmuş, bağlantısallığın sadece enerji, ulaşım ve iletişimle sınırlı olmadığını, aynı zamanda bilgi, kültür ve değerlerin paylaşımını da kapsadığını belirtti. Stratejik ortak olarak ülkeleri, halkları ve kıtaları birbirine bağlayan güven, değer, refah ve dayanıklılık koridorları inşa etme kararlılıklarını bir kez daha vurguladı.

Son olarak, TBMM'nin Üç Deniz Girişimi parlamentolarıyla yakın iş birliği içinde çalışmaya, iş birliğini güçlendirmeye ve girişimi kamuoyuna daha etkin tanıtmaya hazır olduğunu sözlerine ekledi. Bu kapsamda, çok merkezli dünya düzeninde iş birliği konusundaki açıklamaları da yol gösterici nitelikte.