İsrail ordusu, İran destekli Hizbullah'a karşı Lübnan'daki kara ve hava operasyonlarını genişleteceğini açıkladı. Bu adım, geniş çaplı bir işgal planı olabileceği endişelerini artırdı.

ABD ile ortaklaşa İran'a yönelik saldırıların başlamasının ardından, Hizbullah'ın bu ayın başlarında Lübnan'a roket atması üzerine İsrail, örgüte karşı saldırılarını yoğunlaştırdı. 22 Mart Pazar günü gerçekleştirilen hava saldırısında, kıyı kenti Sur yakınlarındaki Kasmiye Köprüsü zarar gördü. Bu köprü, Lübnan'ın güneyini orta kesimlere bağlayan önemli bir geçiş noktasıdır.

BBC Ortadoğu muhabiri Hugo Bachega, İsrailli yetkililerin bu köprülerin güneyde takviye gönderilmesi için kullanıldığını belirttiğini aktardı. Ancak köprülerin sivil altyapıya ait olduğu ve halk tarafından kullanıldığına dikkat çekti.

Lübnan'da, İsrail'in olası büyük kara işgali öncesinde güneyi geri kalan ülkeden izole etmeye yönelik stratejisinin bir parçası olabileceği korkusu hakim.

Birçok Lübnanlı, İsrail'in 1980'ler ve 1990'lardaki gibi güneyde tampon bölge oluşturma çabalarından endişe duyuyor. Bombardımanların başlamasından bu yana bir milyondan fazla kişi yerinden olurken, bazı ailelerin evlerine geri dönemeyeceği kaygısı bulunuyor.

Geçmişte İsrail'in Lübnan'a Düzenlediği Altı Büyük Operasyon

1978: Litani Operasyonu

14 Mart 1978'de İsrail, Lübnan merkezli Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) savaşçılarını sınırdan uzaklaştırmak amacıyla operasyon başlattı. Bu hareket, FKÖ'nün kuzey İsrail'de sivillere yönelik saldırılarının ardından gerçekleşti. İsrail kuvvetleri Litani Nehri'ne kadar ilerledi ancak FKÖ güçleriyle çatışmaya giremedi. Operasyon Haziran ayında sona erdiğinde, yaklaşık 1.100 Lübnanlı ve Filistinli hayatını kaybetmişti. Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü (UNIFIL) bu dönemde sınır boyunca konuşlandırıldı.

1982: Galile İçin Barış Operasyonu

3 Haziran 1982'de İsrail, büyük bir operasyon başlattı ve birkaç gün içinde Beyrut'un eteklerine kadar ilerledi. Batı Beyrut başta olmak üzere birçok bölge bombalandı. İki aydan fazla süren kuşatmanın ardından binlerce Filistinli savaşçı deniz yoluyla tahliye edildi. Savaşta yaklaşık 19.000 Lübnanlı, Filistinli ve Suriyeli öldü. Ayrıca Sabra ve Şatila mülteci kamplarında binlerce sivil katledildi. İsrail, 1985'te güneyde bir güvenlik bölgesi oluşturdu ancak Lübnan'dan tamamen çekilmesi 18 yıl sürdü.

1993: Hesaplaşma Operasyonu (Yedi Gün Savaşı)

25 Temmuz 1993'te başlayan operasyon, Hizbullah hedeflerini vurmayı amaçladı. İsrail, operasyonu Hizbullah'ın güney Lübnan'ı terör üssüne dönüştürmesini engelleme çabası olarak tanımladı. Savaşta BM'ye göre 130 sivil öldü, 300.000 kişi yerinden edildi.

1996: Gazap Üzümleri Operasyonu

Nisan 1996'da başlayan çatışmalar, önceki operasyonlardan daha uzun sürdü. BM'ye göre 200'den fazla kişi hayatını kaybetti, Kana'daki BM mevzisine düzenlenen saldırıda 100'den fazla sivil öldü. İsrail, Şii köylerini hedef alarak sivilleri Beyrut'a doğru hareket ettirmeyi ve böylece Hizbullah'a karşı baskıyı artırmayı amaçladı.

2006: İkinci Lübnan Savaşı

12 Temmuz 2006'da Hizbullah'ın iki İsrail askerini kaçırmasının ardından İsrail, bir ay süren hava, kara ve deniz saldırıları düzenledi. Saldırılar hem Hizbullah hedeflerini hem de sivil altyapıyı vurdu. BM aracılığıyla 14 Ağustos'ta ateşkes sağlandı. Çatışmalarda 1.125'ten fazla Lübnanlı ve 164 İsrailli hayatını kaybetti.

2023-2024 Çatışmaları

7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail güneyine düzenlediği saldırı sonrası Hizbullah, 8 Ekim'de sınıra roket attı. Misilleme saldırıları 17 Eylül 2024'e kadar sürdü, çatışmalar tırmandı ve yüzlerce kişi öldü. İsrail'in Kuzey Okları Operasyonu ile başlayan hava kampanyası ve kara işgali devam etti. BM verilerine göre, Hizbullah 7 Ekim 2023'ten bu yana İsrail'e ve Golan Tepeleri'ne 8.000'den fazla roket attı. Savaşta 4.000 Lübnanlı ve 120 İsrailli öldü. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah Eylül 2024'te bir hava saldırısında yaşamını yitirdi. Ateşkes kapsamında Hizbullah, Litani Nehri'nin güneyinde silahlı varlığını sona erdirmeyi kabul ederken, İsrail de bölgeden çekileceğini taahhüt etti. Ancak taraflar ihlallerle birbirini suçlamaya devam ediyor. Daha fazla detay için İsrail'in Lübnan işgali ve can kaybı raporuna göz atabilirsiniz.