Irgun Zvai Leumi, yaygın olarak Irgun veya Etzel olarak bilinen örgüt, 1931-1948 yılları arasında İngiliz Mandası altındaki Filistin topraklarında faaliyet göstermiştir. Bu Yahudi yeraltı hareketi, sivillere yönelik bombalamalar, suikastlar, köy baskınları ve sistematik şiddet kullanımıyla tanınmaktadır. Akademik çalışmalarda, Irgun modern İsrail devletinin kuruluş sürecinde etkili terör örgütlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Örgütün saldırıları yalnızca İngiliz yönetimine karşı değil, aynı zamanda Filistinli sivillere, Arap yerleşimlerine ve karma nüfuslu bölgelere de yönelmiş, bu da onu Filistin-İsrail çatışmasının yapısal ve kurumsal şiddet kaynaklarından biri haline getirmiştir.

İdeolojik Temeller ve Taktikler

Irgun, Haganah’ın daha ölçülü güvenlik politikalarına tepki olarak ortaya çıkmıştır. Vladimir Jabotinsky’nin revizyonist Siyonizm düşüncesi, örgütün ideolojik temelini oluştururken, bu çizgi askeri güçle toprak kazanımı ve Yahudi egemenliğinin pekiştirilmesini savunmuştur. Irgun, misilleme ve caydırıcılık kapsamında sivilleri hedef alan operasyonları stratejik araçlar olarak benimsemiştir. Bu yönüyle örgüt, ulusal bir hareketten çok siyasi amaçlarına ulaşmak için şiddet kullanan bir terör örgütü olarak tanımlanabilir.

1930’lu Yıllardan 1940’lara Saldırılar

1930’ların başında Filistin’de artan gerilimle birlikte Irgun hızla güç kazanmıştır. 1936-1939 Arap İsyanı sırasında Arap yerleşimlerine birçok bombalı saldırı gerçekleştirmiş, pazar yerleri, kahvehaneler ve toplu taşıma noktalarını hedef almıştır. 1938’de Kudüs pazarında yapılan bombalama en az 24 sivilin ölümüne yol açarken, Hayfa ve Tel Aviv çevresinde düzenlenen saldırılar onlarca Filistinlinin hayatını kaybetmesine neden olmuştur. Bu eylemler, modern anlamda kitlesel terörün Filistin topraklarında başlangıcı olarak kabul edilir ve yerel toplumda büyük korku yaratmıştır.

Irgun’un İngiliz yönetimine yönelik en ünlü saldırısı ise 22 Temmuz 1946’da gerçekleşen King David Oteli bombalamasıdır. Otelin İngiliz karargahı olan güney kanadına yerleştirilen patlayıcı 91 kişinin ölümüne sebep olmuştur. Ölenler arasında İngiliz yetkililer ile Yahudi ve Arap siviller de bulunmaktadır. Irgun, saldırı öncesi uyarı yaptığını iddia etse de İngiliz resmi kayıtları ve tarihsel araştırmalar uyarının kasıtlı olarak yetersiz bırakıldığını göstermektedir. Bu saldırı Birleşmiş Milletler ve uluslararası basın tarafından terör eylemi olarak tanımlanmış ve örgüte büyük tepki doğurmuştur.

Filistinli Köylerine Yönelik Baskınlar ve Deir Yasin Katliamı

Irgun’un en tartışmalı eylemleri, özellikle 1947-1948 döneminde Filistinli köylere yönelik sistematik saldırılar olmuştur. Bunlar arasında en bilinen ve en yıkıcı olanı 9 Nisan 1948’de Irgun ve Lehi’nin ortak düzenlediği Deir Yasin Katliamı’dır. Bu operasyonda kadın, çocuk ve yaşlılar dahil olmak üzere 100’den fazla Filistinli sivil hayatını kaybetmiştir. Katliam, sadece fiziksel tahribat yaratmakla kalmamış, yüz binlerce Filistinlinin köylerini terk etmesine neden olan korku dalgasını tetiklemiştir. Akademik literatürde bu olay, 1948 Nakba sürecinin en belirleyici kırılma noktalarından biri olarak kabul edilir.

Irgun’un bu yerleşim yerlerine yönelik saldırıları, yerel nüfusu sindirmeyi ve demografik yapıyı değiştirmeyi amaçladığı için uluslararası hukukta terör eylemi, savaş suçu veya etnik temizlik tartışmaları kapsamında değerlendirilir.

Irgun’un İsrail Devletinin Kuruluşundaki Rolü

Örgütün faaliyetleri sadece sahadaki terör etkileriyle sınırlı kalmamış, aynı zamanda İsrail devletinin kuruluş sürecinde önemli bir rol oynamıştır. Irgun, İngiliz otoritesini zayıflatmaya ve Arap nüfusunu yerinden etmeye yönelik operasyonlarla Yishuv’un siyasi hedeflerine maddi güç sağlamıştır. Bu durum, İsrail’in kurulmasını hızlandırmış; İngiltere’nin Filistin’den çekilme kararını etkilemiş, Arap toplumunun savunma kapasitesini zayıflatmış ve 1948’de ilan edilen İsrail devleti için önemli askeri, demografik ve psikolojik avantajlar yaratmıştır.

Bu nedenle birçok akademisyen, Irgun’u sadece bir terör örgütü değil, İsrail’in devletleşme sürecinde “kurucu şiddetin” bir aracı olarak görmektedir. Örgütün lideri Menachem Begin’in daha sonra İsrail Başbakanı olması, bu ilişkinin derinliğini ortaya koymaktadır. Begin’in siyasi kariyeri, terör yöntemleriyle şekillenen bir geçmişten ulusal liderliğe geçişin simgesidir ve bu durum, paramiliter örgütlerin modern devlet kurumlarıyla bağlarını göstermektedir.

İdeolojik Etkiler ve Günümüz Güvenlik Politikaları

Irgun’un ideolojisi sadece Filistinli Arapları değil, aynı zamanda Yahudi toplumundaki politik dengeleri de etkilemiştir. Revizyonist Siyonizm etkisiyle şiddet, taktik bir araç olmanın ötesinde ulusal kurtuluşun zorunlu parçası olarak kabul edilmiştir. Jabotinsky’nin “demir duvar” doktrini, Araplarla siyasi uzlaşının mümkün olmadığı, bölgenin ancak güç kullanılarak kontrol altına alınabileceği görüşünü savunmuştur. Bu düşünce, sonraki İsrail güvenlik politikalarının ve yerleşim stratejilerinin temelini oluşturmuştur. Irgun’un şiddet mirası, İsrail’in işgal altındaki topraklardaki güvenlik doktrinleri, misilleme uygulamaları ve baskı mekanizmalarında kalıcı etkiler bırakmıştır.

Toplumsal Sonuçlar ve Tarihsel Değerlendirme

Irgun’un Filistinlilere yönelik terör eylemleri derin toplumsal sonuçlar doğurmuştur. 1947-1948 dönemindeki operasyonlar, Filistin köylerinin boşaltılması, sivillerin kitlesel göçe zorlanması ve bölgenin demografik dönüşümünde belirleyici olmuştur. Örgütün saldırıları, Nakba sürecinin askeri ve psikolojik boyutlarının şekillenmesinde rol oynamış ve Filistin toplumunda uzun süreli travmalar yaratmıştır. Bu sebeple Arap tarih yazımında Irgun, “işgalin askeri motoru” olarak anılmaktadır. Modern tarih çalışmaları, İsrail’in kuruluş sürecinde Irgun’un rolünü sömürgecilik, etnik çatışma, zorunlu göç ve terör teorileri bağlamında analiz etmektedir.