Uluslararası Kurtarma Komitesi (IRC), İran'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimlerin yol açtığı yakıt fiyatlarındaki artışlar, nakliye gecikmeleri ve tedarik zinciri sorunlarının, krizle mücadele eden ülkelerdeki hayati yardım hizmetlerini engellemeye başladığını belirtti.

IRC, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, ortaya çıkan lojistik krizlerin artan bir insani tehdide dönüştüğünü vurgulayarak, geçen yıl insani yardım fonlarında yaşanan ciddi kesintilerin milyonlarca savunmasız kişi için yaşamı tehdit eden sonuçlar doğurduğunu ifade etti.

Yakıt Kıtlığı ve Yardım Operasyonlarının Risk Altında Olması

Hastaneler, ambulanslar ve tedarik zincirlerine güç sağlayan hayati yakıtın giderek azalması ve fiyatlarının yükselmesi, insani yardım müdahalelerinin sürdürülebilirliğini tehlikeye atıyor. IRC'nin acil durumlardan sorumlu başkan yardımcısı Bob Kitchen, "Küresel bir kriz böyle insani bir krize dönüşüyor," diyerek, "Yakıt kıtlığı ve tedarik gecikmeleri sadece sınırlı kalmıyor, hizmetlerin durmasına, gıda fiyatlarının artmasına ve sağlık hizmetlerine erişimin kesilmesine yol açıyor," ifadelerini kullandı.

Afrika'da Yardım Faaliyetlerine Etkileri

Afrika kıtasında yaşanan bu gelişmeler sert etkiler yaratıyor. Nijerya'da yakıt fiyatlarının yaklaşık %50 artması, kliniklerde kullanılan jeneratörlerin işletme maliyetlerini yükseltti ve gezici sağlık ekiplerinin faaliyetlerini sınırlandırdı.

Sudan'da, yaklaşık 20 bin kişiye destek sağlaması planlanan 130 bin dolarlık ilaç malzemesi, nakliye rotalarındaki aksaklıklar nedeniyle Dubai'de bekletiliyor. Bu durum, halihazırda dünyanın en kötü insani krizlerinden biriyle karşı karşıya olan ülke için büyük bir engel teşkil ediyor.

Somali'de ise ağır çocuk yetersiz beslenmesini tedavi etmek amacıyla kullanılan kullanıma hazır terapötik gıda sevkiyatları, nakliye gecikmeleri sebebiyle Hindistan'da kalmış durumda. Bu gecikmeler, binlerce çocuğun tedavi alamama riskiyle karşı karşıya kalmasına neden oluyor. Bazı bölgelerde operasyonel maliyetlerde %30'a varan artışlar ise yardım ulaştırma kapasitesini daha da azaltıyor.

Kenya'da yakıt sıkıntısı, Kakuma Mülteci Kampı ve Dadaab Mülteci Kompleksi gibi kamplardaki faaliyetleri sekteye uğratarak karne uygulamalarına yol açtı. IRC, azalan dizel kaynaklarının kritik tıbbi ekipman, acil bakım, ambulans hizmetleri ve su sistemlerinin çalışmasını aksatarak hastalık salgını riskini artırdığını belirtti.

Etiyopya, Uganda ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde de benzer sorunlar yaşanmakta; yakıt kıtlığı ve fiyat artışları saha hareketliliğini ve yardım dağıtımını kısıtlamaktadır.

Orta Doğu ve Kızıldeniz Bölgesindeki Lojistik Zorluklar

IRC'ye göre, Orta Doğu ve Kızıldeniz'deki sorunlar nedeniyle gemiler, Ümit Burnu etrafından dolanmak zorunda kalıyor; bu durum teslimat sürelerine haftalar ekliyor ve maliyetleri artırıyor. Sudan için Dubai'de bekleyen 130 bin dolarlık ilaç malzemesi bu gecikmelerin somut bir örneği olarak gösteriliyor.

İnsani Durumun Kötüleşme Riski

Halihazırda çatışmalar, yerinden edilmeler ve iklimle bağlantılı felaketlerle mücadele eden aileler için sonuçlar oldukça ciddi. Yakıt krizleri gıda ve temel gereksinimlerin maliyetlerini yükseltirken, artan gübre fiyatları birçok bölgede gelecek ekim sezonlarını tehdit ediyor. Bu durum, zor durumda olan hanelerin daha az yemek, gelir ve başa çıkma seçenekleriyle karşı karşıya kalması anlamına geliyor.

Bu sorunlar, savaşın etkilediği bölgelerden uzakta zincirleme etkiler yaratıyor. Örneğin, Rusya-Ukrayna savaşı küresel tahıl piyasalarında şok etkisi yaparak dünya genelinde gıda fiyatlarının artmasına neden olmuştu. Benzer şekilde, Orta Doğu’daki çatışmalar petrol fiyatlarında ani yükselişlere yol açarak ekonomileri ve insani yardım sistemlerini zorlamıştır. Bu bağlamda, Küba'nın Moskova ziyareti ve ABD'nin ablukası gibi bölgesel diplomatik gelişmeler de enerji ve yardım tedarik zincirlerini etkileyen önemli faktörler arasında yer almaktadır.

İnsani Yardım Fonlarındaki Kesintilerin Tehlikesi

IRC'nin uyarısı, insani yardım sektörünün finansmanında keskin bir daralma yaşandığı ve yeni şokları karşılamakta zorluk çektiği bir dönemde geldi. Küresel insani yardım fonlarının geçen yıl %60'tan fazla azaldığı tahmin edilirken, bu düşüşün başlıca nedeni ABD'nin yaptığı büyük kesintiler olarak gösteriliyor. Avrupa Birliği bağışçıları da yaklaşık dörtte birlik önemli bir paya sahip.

Birleşmiş Milletler'e göre, fonlar 2025 ortasına kadar tahmini ihtiyaçların yalnızca %60'ını karşılayabiliyor. IRC, hızlı müdahale edilmezse kesintilerin etkilerinin hızla artabileceği, sağlık hizmetlerine erişimin azalacağı, açlığın artacağı ve zaten hassas bölgelerde yoksulluğun derinleşeceği uyarısında bulunuyor.

Bağışçılara Çağrı

Uluslararası insancıl hukuka saygı gösterilmesi ve sivillerin korunması çağrısında bulunan IRC, bağışçıları yardım operasyonlarını sürdürmek ve acil müdahaleleri genişletmek için esnek finansman sağlamaya davet etti. Bu çağrı, nükleer görüşmeler ve diplomatik süreçler gibi kritik uluslararası işbirliği mekanizmalarının önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.