İran Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Albay İbrahim Zülfikari, ABD Başkanı Donald Trump'ın İranlı yetkililerle müzakere yürütüldüğüne dair açıklamalarına sert tepki gösterdi. Zülfikari, Washington yönetimine hitaben, "Yenilginizi anlaşma olarak göstermeyin. Vaatleriniz sona erdi. Başından beri tutumumuz açıktı ve değişmedi. Bizim gibiler sizin gibilerle ne şimdi ne de gelecekte anlaşma yapmayacak." ifadelerini kullandı.

Güvensizlik ve Müzakere Girişimleri

ABD ile İran arasındaki barış görüşmeleri öncesinde karşılıklı güvensizlik dikkat çekiyor. Görüşmelere yakın bir kaynağa göre, İranlı yetkililer ABD ile diyalog kurmak için arabuluculuk yapan ülkelere, Başkan Trump tarafından iki kez kandırıldıklarını ve bu durumu tekrarlamak istemediklerini iletti. Washington yönetimi ise Pakistan’ın başkenti İslamabad’da 25 Mart Perşembe günü yüz yüze görüşmeler yapılması için diplomatik girişimlerini sürdürüyor. Bu gelişmeler, Trump’ın İran gerilimini hafifletmek için diplomasi kapısını açması ile yakından ilişkilidir.

Önceki görüşme turlarında, Trump’ın anlaşma arayışından söz ederken aynı zamanda İran’a yönelik sürpriz saldırılara onay vermesi, Tahran yönetiminde derin şüpheler doğurdu. İsrail’in geçen yıl Haziran ayında, planlanan nükleer müzakerelerden sadece birkaç gün önce İran’a saldırı düzenlediği ve bu operasyonun Trump’ın desteğiyle gerçekleştiği belirtiliyor. Üç hafta önce Cenevre’de ABD ve İran arasında yapılan temaslarda görüşmelerin devamı için geçici mutabakat sağlanmasına rağmen, kısa süre sonra ABD ve İsrail’in İran’a saldırı düzenlediği kaydedildi.

Türkiye ve Arabulucu Ülkelere ABD’den Mesaj

İranlı yetkililer, arabulucu olarak rol üstlenen Pakistan, Mısır ve Türkiye’ye ABD’nin bölgeye asker sevkiyatını artırması ve Trump’ın büyük birlik takviyesi kararı almasının, barış teklifinin samimiyeti konusunda şüpheleri artırdığını iletti. Trump yönetimi ise askeri yığının müzakerelerin kötü niyetle yürütüldüğüne işaret etmediğini savunuyor. Trump’ın danışmanlarından biri, "Trump'ın bir eli anlaşma için açık, diğer eli ise size yumruk atmak için bekliyor" değerlendirmesinde bulundu.

Beyaz Saray, müzakerelerin ciddiyetini göstermek amacıyla Başkan Yardımcısı JD Vance’in görüşmelere katılması fikrini gündeme getirdi. İki kaynak, Vance’in makamının saygınlığı ve İranlıların onu şahin olarak görmemesi nedeniyle tavsiye edildiğini belirtti.

Diplomasi ve Askeri Harekat Bir Arada

Başkan Trump, 24 Mart Salı günü gazetecilere yaptığı açıklamada, İranlılarla güven inşa etmeye çalıştıklarını söyledi. "Dün gerçekten inanılmaz bir şey yaptılar. Bize bir hediye verdiler ve hediye bugün geldi. Çok büyük ve değerli bir hediyeydi." ifadelerini kullandı. Trump, hediyenin petrol ve doğalgazla ilgili olduğunu ve Hürmüz Boğazı'ndaki akışla bağlantılı bulunduğunu belirtti. Ayrıca, ABD’nin Tahran’da doğru kişilerle muhatap olduğunu savundu.

Öte yandan, ABD ve İsrailli yetkililer gelişmelere göre karar verebilmek için diplomasi ve askeri seçenekleri aynı anda değerlendirdiklerini dile getiriyor. Görüşmeler yapılsa bile çatışmaların 2-3 hafta daha sürebileceği belirtiliyor. Beyaz Saray’dan bir yetkili, Trump’ın Savunma Bakanı Pete Hegseth’e İran üzerindeki askeri baskının sürdürülmesi talimatını verdiğini açıkladı. Hegseth ise kısa süre sonra Oval Ofis’te gazetecilere "Bombalarla pazarlık yapıyoruz" dedi.

Irak ve Bölgedeki Saldırılar

Irak'ta "İslami Direniş" adlı silahlı grup, Irak ve bölgedeki ABD üslerine yönelik 23 saldırı gerçekleştirdiğini duyurdu. Grup, son 24 saat içinde insansız hava araçları (İHA) ve füzelerle saldırı düzenlediklerini bildirdi. Kuveyt Ulusal Muhafızlar Başkanlığı, sorumluluk alanlarındaki bölgelerde 6 insansız hava aracını düşürdüğünü açıkladı.

İsrail ordusu, İran’ın orta kesimindeki İsfahan şehrinde bulunan ülkenin en önemli patlayıcı fabrikasını hedef alan geniş kapsamlı hava saldırıları düzenlediğini iddia etti. İsrail Ordu Sözcüsü Avichay Adraee, gün içinde İran'a ait üretim altyapılarına yönelik saldırıların yapıldığını ifade etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise Batı ülkelerini İran’a yönelik saldırılar karşısında sessiz kalmakla suçlayarak, "Uluslararası hukuk öldü" dedi. Arakçi, bunun sebebinin Batı’nın Gazze ve Ukrayna konusunda uyguladığı çifte standartlar ve İsrail-ABD'nin İran'a yönelik saldırganlığına sessiz kalması olduğunu belirtti. Ayrıca Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier’a, İranlılara karşı yapılan ihlalleri kınadığı için teşekkür etti.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt ve Bahreyn, İran’dan fırlatılan füze ve insansız hava araçlarını engellediklerini açıkladı. BAE Savunma Bakanlığı, İran’ın 5 balistik füze ve 17 İHA fırlattığını, hava savunma sistemlerinin hepsini engellediğini bildirdi. Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, İran kaynaklı 35 İHA'nın Doğu Bölgesi'nde engellenerek imha edildiğini duyurdu. Kuveyt ordusu da İran’dan fırlatılan füze ve İHA'ların engellendiğini belirtti ancak sayı vermedi. Bahreyn İçişleri Bakanlığı, 24 Mart sabahından itibaren 4 kez hava saldırısı sirenleri çaldığını ve halka sığınaklara yönelmeleri çağrısı yaptı.

Erbil Üssüne Füze Saldırısı

İran Ordusu, Irak’taki Erbil Havalimanı’nda bulunan ABD üssüne karadan karaya füzelerle saldırı düzenlendiğini açıkladı. İran resmi ajansı IRNA’nın yayımladığı bildiride, Erbil Havalimanı’nda ABD güçleri ile İran’da faaliyet gösteren muhalif Kürt grupların bulundukları yerlerin hedef alındığı belirtildi. Erbil’deki saldırıda kullanılan bölgenin ABD güçlerinin önemli destek ve komuta merkezlerinden biri olduğu, askeri teçhizat ve sistemler bulunduğu iddia edildi.

Erbil’de insansız hava araçlarıyla birden fazla noktaya saldırı gerçekleşti, vurulan bir binada yangın çıktı.

Tahran'da Patlamalar ve Nükleer Santral Saldırıları

ABD-İsrail saldırılarının devam ettiği İran'ın başkenti Tahran'da art arda patlamalar yaşandı. Patlamalar sonrası kentin doğusunda dumanlar yükseldi, İran hava savunma sistemlerinin aktif olduğu gözlemlendi. İsrail ordusu, Tahran genelinde birçok noktaya saldırı başlattığını açıkladı.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ise ABD merkezli X şirketinin sosyal medya hesabından İran'ın bugün Buşehr Nükleer Enerji Santrali tesislerine bir füzenin isabet ettiğini bildirdiğini duyurdu. İran açıklamasına göre, santralde herhangi bir hasar veya personel yaralanması yaşanmadı. UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi, çatışma sırasında nükleer güvenlik risklerini önlemek için azami itidal çağrısını yineledi.

İran Atom Enerjisi Kurumu, 24 Mart akşamı ABD-İsrail’in Buşehr Nükleer Enerji Santrali’ne düzenlediği saldırıda santral sahasına füze isabet ettiğini, ancak teknik hasar veya can kaybı yaşanmadığını bildirdi. Buşehr Santrali, 17 Mart'ta da saldırıya uğramış, can veya mal kaybı olmamıştı.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, İran'daki nükleer santrallerin hedef alınmasının "son derece tehlikeli" olduğunu belirterek, "Bu, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir." uyarısında bulundu.

Trump'ın Açıklamaları

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada, İran ile ateşkes konusuna değindi. "İran’da doğru kişilerle konuşuyoruz. Onlar bizimle anlaşma istiyorlar. İran’ın füzeleri tükendi. Savaşı biz kazandık." dedi. Bu açıklamalar, Trump’ın İran stratejisi ve müzakereleri ile paralellik gösteriyor.

Trump, İranlılarla devam eden görüşmeler sırasında kendilerine bir hediye gönderildiğini belirtti. "Dün gerçekten harika bir şey yaptılar. Bize bir hediye gönderdiler. Hediye bugün elimize ulaştı, çok büyük ve kıymetli bir hediyeydi. Ne olduğunu söylemeyeceğim." ifadelerini kullandı. Daha sonra hediyenin petrol ve doğalgazla ilgili olduğunu, nükleer ile alakası olmadığını ekledi.

NATO ve Bölgesel Destek

Trump, bölgedeki müttefiklerinden beklediği desteğe ilişkin, Körfez ülkelerinden destek gördüğünü ancak NATO ülkelerinden yeterince destek alamadığını söyledi. "Açıkçası Körfez’deki müttefiklerimiz şu ana dek oldukça iyi iş çıkardılar." diyen Trump, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn ve Kuveyt gibi ülkelerin İran tarafından güçlü şekilde hedef alındığını belirtti. Bu durum, İran savaşının Orta Doğu dışındaki turizm ve enerji tüketimine etkisi ile bağlantılıdır.

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın İran konusunda kendisinden daha fazla şey yapmasını isteyip istemediği sorusuna, "Evet, kendisi bir savaşçı. Suudi Arabistan da bizimle birlikte savaşıyor." yanıtını verdi.

Hürmüz Boğazı ve Bölgesel Kontrol Mesajı

Trump, Hürmüz Boğazı ile ilgili soruya, askeri olarak İran’a büyük zarar verdiklerini ve bölgede istedikleri her şeyi yapabileceklerini belirterek, "İstediğimiz her şeyi biz kontrol edeceğiz." yorumunu yaptı ancak detay vermedi. Başkan, "Biz bu savaşı kazandık, sanırım bunu sona erdireceğiz." şeklinde konuştu.