Dünya, İran-ABD-İsrail arasında yaşanan çatışmalarda geçici ateşkes ilan edilmesiyle şu an için rahat bir nefes aldı. Ancak, bu ateşkesin kalıcı olup olmayacağı henüz netleşmiş değil. Tam anlamıyla bir barış sağlanmadı, fakat “yok etme” tehdidinin yerini geçici bir rahatlama aldı.

Gece Boyunca Yoğun Diplomasi

Türkiye saatiyle gece 02.00’ye kadar Ankara, Washington, Tahran, İslamabad ve Doha arasında yoğun telefon trafiği yaşandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın yürüttüğü görüşmeleri yakından takip etti. Görüşmelerin odağında iki ana konu vardı:

• Geçici ateşkesin kalıcı hale getirilmesi
• Cuma günü İslamabad’da yapılacak müzakerelerin kapsamı ve başlıklarının belirlenmesi

Tarafların önerdiği maddeler gece boyunca aktörler arasında gidip geldi. İran’ın kamuoyuna yansıyan 10 maddelik talepleri, telefon diplomasisinde muğlak bırakıldı. Aksi takdirde masaya oturmanın riske girebileceği belirtildi.

İran; savaş tazminatı, Hürmüz Boğazı’ndan geçecek gemiler için ücret talebi gibi başlıkları gündeme getirirken, ABD ise nükleer kapasitenin sınırlandırılması, zenginleştirilmiş uranyumun kısıtlanması, füze kapasitelerinin durdurulması ve vekil güçlerin tasfiyesi gibi konuları masaya getirdi. Ayrıntıların ise İslamabad görüşmelerinde netleşmesi bekleniyor.

Türkiye'nin Rolü ve Endişeleri

Ankara, geçici ateşkesin bir güven artırıcı önlem olması gerektiğini savunuyor. Bu adımın hem bölge hem de dünya için önemli bir ilk olduğunu vurguluyor. Önemli olanın ise ateşkesin kalıcı barışa dönüşmesi, tarafların bu süreyi yeniden silahlanma için kullanmaması gerektiği belirtiliyor.

Ancak, “odadaki fil” olarak tanımlanan İsrail sorunu devam ediyor. Taraflar Lübnan’ın sürece dahil olması konusunda mutabakata varmışken, gece boyunca sessiz kalan İsrail’in daha sonra Lübnan açıklamasıyla ortamı karıştırmaya çalışması Ankara’nın endişelerini artırdı. Dışişleri Bakanı Fidan, ABD’ye "İsrail siyasi ve askeri çıkarları için ABD’yi kullanmamalı" mesajını iletti.

Türkiye, Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde tüm kurumlarıyla aktörlerle yoğun temas halinde. Son bir haftada Dışişleri Bakanı Fidan, Pakistan Dışişleri Bakanı ve Genelkurmay Başkanı ile yaklaşık 50 görüşme gerçekleştirdi. Ankara, İran’a karşılık vermek isteyen Körfez ülkelerini dengeleyerek bölgesel savaşın önüne geçti ve Kürt grupların çatışmaya dahil edilmesini engelledi.

ABD'nin Sahadaki Zorlukları

ABD Başkanı’nın sert söylemlerine rağmen, ABD’nin sahada sıkıştığı ve çıkış aradığı biliniyor. Sahada ABD’nin önemli kayıplar verdiği aktarılıyor:

• F-35 Lightning II: 1 savaş uçağı hasar gördü.
• F-15E Strike Eagle: 4 kayıp (Kuveyt ve İran üzerinde)
• A-10 Thunderbolt II: 1 uçak düşürüldü.
• MC-130J Commando II: 2 uçak imha edildi.
• E-3 Sentry AWACS: 1 erken uyarı uçağı yok edildi (~700 milyon dolar değerinde).
• KC-135 Tanker: 2 imha, 6 hasarlı.
• AH/MH-6 Little Bird: 4 helikopter kaybı.
• MQ-9 Reaper: 17 insansız hava aracı.
• HH-60M / HH-60W: toplam 3 kayıp/hasar.
• CH-47F Chinook: 2 ağır helikopter kaybı.

Bu durum, savaşın askeri dengesinde kritik bir kırılmaya işaret ediyor. ABD’nin İran’ı hafife aldığı ve bu öngörüde yanıldığı ortaya çıkıyor.

Ayrıca, ABD’nin füze kapasitesinin yaklaşık yüzde 70’ini kullandığı iddiası, yoğun ve kısa sürede yapılan operasyonlar ile çok cepheli baskı ve artan mühimmat tüketimini destekliyor. Bu nedenle ABD, uzun süreli bir çatışmayı sürdürmek istemiyor ve sürdürülebilirlik riski nedeniyle ateşkese yöneldi.

İran'ın Perspektifi ve Gücü

İran cephesi ateşkesi “direndik ve kazandık” şeklinde değerlendiriyor. İran’ın sunduğu 10 maddelik çerçeve talepler arasında:

• İsrail saldırılarının tamamen durması
• ABD’nin doğrudan müdahaleden çekilmesi
• Yeni saldırı garantisi verilmemesi
• Güvenlik teminatları
• Yaptırımların gevşetilmesi beklentisi

İran’ın gerçek gücü ise sahte füze rampaları ve aldatma sistemleriyle desteklenen mozaik ve mobil bir yapıya dayanıyor. İran tarafından atıldığı tespit edilen 5 binden fazla füze izi bu doktrini destekliyor. Sahada İsrail etkili olmasına rağmen, stratejik hedeflere ulaşamadı çünkü İran’ın füze kapasitesi zarar görmedi.

Diplomasi İslamabad’da Devam Ediyor

Sahadaki kırılgan denge, diplomasiye hız kazandırdı. Müzakerelerin İslamabad hattında sürmesi bekleniyor. Pakistan, İran ile iletişim kurabilen, Batı ile temas sağlayan ve bölgesel dengeyi koruyabilen önemli bir aktör olarak öne çıkıyor. Bu durum, sürecin kaderinin sahadan çok masada şekilleneceğini gösteriyor.

Ancak, taraflar arasında güven eksikliği, herkesin “kazandım” söylemi ve sahadaki kırılgan denge nedeniyle müzakereler ya kalıcı bir denge sağlayacak ya da yeni çatışmaların zeminini hazırlayacak.

Kim Kazandı?

Net bir kazanan yok ancak kaybetmeyen taraf İran olarak öne çıkıyor. Rejim ayakta kalırken, füze kapasitesi devam ediyor ve ABD ile İsrail hedeflerine ulaşamıyor. ABD güçlü ancak sınırlı, İsrail etkili ama sonuçsuz kaldı.

Sonuç

Dünya bugün gerçek anlamda bir nefes aldı ancak bu sadece geçici bir rahatlama, bir ara. ABD baskı altında, İran pozisyonunu güçlendiriyor, İsrail ise yeni hamleler planlıyor. En kritik soru şu: Bu ateşkes bir son mu yoksa yeni bir savaşın başlangıcı mı? Cevabı masadaki gelişmeler ve uluslararası tutumlar belirleyecek. Bu gelişmeler için ayrıca İran Devrim Muhafızları'nın ABD'ye güvensizlik açıklamaları ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ateşkes değerlendirmeleri de önem taşıyor.