40 gün süren İran savaşı, geçici ve kırılgan bir ateşkesle Pakistan'daki görüşmelere evrildi. İhlaller devam etse de, müzakerelere yeni bir şans tanınması ihtimali güçleniyor. ABD ve İsrail'in savaş sonrası kazanımları ise geleceğin tartışma konusu olarak kalıyor.

İran’ın İç Dinamikleri ve Bölgesel İlişkiler

Rejim değişikliği söylemi doğru olmasa da, ekonomik ve toplumsal reformların bu anlamı taşıyabileceği belirtiliyor. İran cephesinde, yönetimin devam etmesi, iç savaşın önlenmesi ve bazı zaferlerin kazanılması olumlu gelişmeler olarak kayda geçti. Ancak güvenlik zaafiyetleri sürüyor. Türkiye ve Azerbaycan ise çatışmaya dahil olmaktan kaçınmayı başararak, iyi komşuluk ilişkileri ve Ankara'nın çatışmanın olumlu sonuç vermeyeceğine dair inancı ile önemli bir başarı elde etti.

Rusya'nın Savaşta Kazandıkları ve Riskleri

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, savaş istemekten ziyade, ülkesi üzerindeki yaptırımların yarattığı ekonomik zorluklar nedeniyle rasyonel bir değerlendirme yapıyor. Enerji fiyatlarının yükselmesiyle birlikte Hürmüz Boğazı'ndaki riskler küresel piyasaları sarstı ve petrol fiyatları varil başına 110 dolar sınırını aştı. Batı'nın uyguladığı tavan fiyatlar ve ambargolar, arz korkusuyla etkisini yitirdi. Rusya, Ortadoğu'daki kriz sayesinde Ukrayna’daki askeri harcamalarını finanse etmek için gereken milyarlarca doları elde etti. Bu yüksek enerji geliri, hem ekonomik rahatlama sağladı hem de Ukrayna cephesinde askeri tahkimatı güçlendirdi.

Diğer yandan, küresel ilginin Ortadoğu çatışmasına kayması, Ukrayna cephesindeki dikkatin dağılmasına yol açtı. Washington’un önceliği Kiev’den Tel Aviv’e kaydı. Amerikan Kongresi’nde bekleyen mühimmat paketleri, artık Ukrayna yerine İsrail'in savunma sistemleri için kullanılmaya başlandı. Batı’nın lojistik kapasitesinin aynı anda iki büyük krizi yönetememesi, Rusya'nın Donbas hattında operasyonel rahatlık kazanmasını sağladı.

NATO İttifakındaki Ayrışmalar ve Bölgesel Güç Dengeleri

Putin, NATO içindeki görüş ayrılıklarını dikkatle izliyor. Trump’ın İran karşıtı koalisyon çağrısına, Fransa, İtalya ve İspanya gibi ülkelerin hava sahalarını kapatması, ittifak içindeki derin yarılmaları ortaya koydu. Avrupa’nın Çin ile ilişkilerini koruma çabası, Rusya’nın Batı bloğunu bölme stratejisine hizmet ediyor. Washington’ın müttefiklerine yönelik vefa söylemi, Avrupa’da karşılık bulmadıkça Moskova’nın çok kutuplu dünya görüşü güçleniyor.

Ancak bu başarının bedeli de var: İran'ın ciddi zarar görmesi Moskova için büyük bir risk. İran'ın savunma sanayii ile nükleer altyapısına verilen hasar, Rusya’nın Ukrayna'da kullandığı Şahid İHA'ları ve füze tedarik zincirinde aksamalara yol açabilir. Ayrıca Ortadoğu’daki istikrarın bozulması, Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığı ile Akdeniz’deki nüfuzunu tehdit ediyor.

Sonuç

40 günlük savaş, Putin’e ekonomik bir kazanç ve diplomatik manevra alanı sağlarken, müttefiki İran’ın zayıflaması Moskova’nın bölgedeki uzun vadeli stratejik konumunu zayıflatmış olabilir. Bu durum, İran merkezindeki patlamalar ve İsrail ile artan gerilim ile bağlantılı olarak bölgesel istikrarı daha da karmaşık hale getiriyor.

Bartu Eken / Haber7