Irak, Ürdün, Filistin ve Mısır dışişleri bakanlıkları, Irak’ın Birleşmiş Milletler’e (BM) deniz yetki alanlarına ilişkin harita sunmasına yönelik açıklamalardan duydukları üzüntüyü dile getirerek, bu adımın egemenlik hakkı kapsamında ve uluslararası hukuk normlarına uygun olduğunu vurguladı.

Irak Dışişleri Bakanlığından Görüşmeler

Irak Dışişleri Bakanlığı, İkili İlişkilerden Sorumlu Müsteşarı Büyükelçi Muhammed Hüseyin Bahr el-Ulum’un, Ürdün, Filistin ve Mısır’ın Bağdat büyükelçileriyle ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdiğini bildirdi. Yapılan açıklamada, söz konusu ülkelerin açıklamalarının "resmi Irak görüşünü göz ardı ettiği" ve bunun hem resmi hem de halk düzeyinde memnuniyetsizliğe yol açtığı belirtildi.

Ürdün ile Görüşme

Bahr el-Ulum, Ürdün'ün Bağdat Büyükelçisi Mahir Salim et-Taravine ile görüşmesinde, Irak’ın deniz yetki alanlarına ilişkin haritayı BM’ye sunmasının sabit bir egemenlik hakkı olduğunu ifade etti. Ürdün tarafından yapılan açıklamada ise Irak’ın bakış açısına ve bu adımın uluslararası hukukla uyumlu gerçekleştiğine yer verilmediği kaydedildi. Bahr el-Ulum, iki ülke arasındaki tarihi ilişkilere dikkat çekerek, doğru ve nesnel resmi tutumlar ile egemenlik saygısının korunması çağrısında bulundu. Ürdün Büyükelçisi Taravine, Irak’ın görüşlerini ülke yönetimine ileteceğini ve iki ülkenin haklarını koruyacak adil çözüm için siyasi, diplomatik ve müzakere yollarını desteklediğini belirtti.

Ürdün Dışişleri Bakanlığı, 23 Şubat'ta yaptığı açıklamada, anlaşmazlığın uluslararası hukuk ve iyi komşuluk ilkeleri doğrultusunda diyalogla çözülmesi gerektiğini ve 1982 BM Deniz Hukuku Sözleşmesi hükümlerine uyulmasının önemini vurgulamıştı.

Filistin’in Tutumu

Bahr el-Ulum, Filistin’in Bağdat Büyükelçisi Semer Abdurrahman ile yaptığı görüşmede, Irak’ın haritaları BM’ye sunma tutumunu iletti. Abdurrahman, Filistin’in resmi tutumunun devletlerin iç işlerine müdahale etmeme, egemenliğe saygı ve sorunların diyalog ve diplomasi yoluyla çözümü temelinde olduğunu belirtti. Filistin’in Irak’ın egemenliğine saygı duyduğunu ve iş birliği ile koordinasyonu güçlendirmeye önem verdiğini ifade etti. Irak’ın mesajları Filistin yönetimine açık ve detaylı şekilde iletilecek.

Filistin Dışişleri Bakanlığı, 24 Şubat'ta yayımladığı açıklamada, Irak ile Kuveyt arasındaki deniz sınırı koordinatları ve haritanın BM’ye sunulmasının etkilerini takip ettiklerini bildirerek, 1982 tarihli BM Deniz Hukuku Sözleşmesi hükümlerine uyulması gerektiğini vurgulamıştı. Ayrıca Kuveyt’in egemenliğine uluslararası hukuk çerçevesinde destek verilmesi ve anlaşmazlığın iyi komşuluk ilkeleri temelinde diyalogla çözülmesi çağrısı yapıldı.

Mısır’ın Görüşü

Mısır’ın Bağdat Büyükelçisi Ahmed Semir Hilmi, görüşmede ülkesinin açıklamasının güvenlik ve istikrarın desteklenmesine yönelik hassasiyeti yansıttığını belirtti. Irak’ın tutumunu Mısır yönetimine ileteceğini ifade etti. Mısır Dışişleri Bakanlığı da 23 Şubat'ta yaptığı açıklamada, Kuveyt ile Irak arasındaki deniz sınırı anlaşmazlığının çözümünde diyaloga öncelik verilmesi gerektiğini ve Kuveyt’in egemenliği, toprak bütünlüğü ile güvenliğine saygı gösterilmesi gerektiğini kaydetmişti.

Diğer Körfez Ülkelerinin Tepkisi

Irak’ın BM’ye sunduğu deniz haritası, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Umman ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) tarafından da tepkiyle karşılanmış, bu ülkelerden Kuveyt’e destek açıklamaları yapılmıştı.

Kuveyt ve Irak Arasındaki Deniz Sınırı Gerginliği

Irak’ın BM’ye sunduğu yeni deniz sınırı haritası, Kuveyt ile Bağdat arasında gerilime neden oldu. Kuveyt Dışişleri Bakanlığı, Irak’ın BM’ye sunduğu koordinat listesi ve haritanın Kuveyt’in deniz bölgeleri ve istikrarlı su alanları üzerindeki egemenliğine yönelik ihlaller içerdiğini açıkladı. Kuveyt, "Fesşt el-Kayd" ve "Fesşt el-Ayc" deniz bölgelerinin kendi egemenliğinde olduğunu ve bu konuda bir anlaşmazlık olmadığını belirtti.

Irak Dışişleri Bakanlığı ise BM’ye sunulan haritanın, 2025 tarihli (266) sayılı Irak hükümeti kararı, 1982 BM Deniz Hukuku Sözleşmesi hükümleri ve ilgili Irak kanunlarına dayandığını bildirdi.

Tarihi Arka Plan

Irak’ın 1990’da Kuveyt’i işgali sonrası BM Güvenlik Konseyi’nin 1993’te aldığı 833 sayılı kararla kara sınırı belirlenmiş, ancak deniz sınırının çizilmesi iki ülkenin inisiyatifine bırakılmıştı. Saddam Hüseyin’in 1990 işgali sonrası diplomatik ilişkiler tamamen kopmuş, 2003’te ABD’nin Irak’ı işgali ve Saddam’ın devrilmesiyle birlikte iki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler yeniden kurulmuştu. Bu gelişmeler, bölgesel güvenlik ve diplomasi açısından önem taşımaktadır. Daha fazla bilgi için Taliban, ABD'nin İran'a Olası Saldırısında Tahran ile İş Birliğine Hazır haberine göz atabilirsiniz.